II SA/Ke 49/17
WyrokWSA w Kielcach2017-04-27
Skład orzekający: Dorota Pędziwilk-Moskal, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości sąsiedniej, którzy nie brali udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, powinni być uznani za strony tego postępowania, jeśli ich nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, nawet jeśli projekt budowlany spełnia wymogi techniczno-budowlane dotyczące nasłonecznienia i odległości od granicy?Ratio decidendi
Właściciele nieruchomości sąsiedniej, której nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, powinni być uznani za strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Obszar oddziaływania należy rozumieć szerzej niż tylko poprzez pryzmat przepisów techniczno-budowlanych, uwzględniając również przepisy prawa cywilnego dotyczące ochrony prawa własności i zakazu immisji. Samo spełnienie wymogów technicznych nie wyklucza istnienia interesu prawnego sąsiada.Stan faktyczny
Właściciele nieruchomości Z. i T. B. złożyli wniosek o wznowienie postępowania w sprawie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę wielorodzinnego budynku mieszkalnego z garażem podziemnym. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że skarżący nie byli stroną postępowania, ponieważ ich działka nie znajdowała się w obszarze oddziaływania inwestycji. Skarżący podnosili zarzuty dotyczące naruszenia zasady równości stron, braku oceny zagrożeń związanych z wykopami, niewłaściwej analizy nasłonecznienia oraz naruszenia ich interesów prawnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017r. przy udziale Prokuratora Okręgowego sprawy ze skargi Z. B. i T. B. na decyzję Wojewody z dnia 18 maja 2016r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz Z. B. i T. B. solidarnie kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Ke 49/17
UZASADNIENIE
Decyzją z 18 maja 2016 r., znak: [...], Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Z. i T. B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 31 marca 2016 r. odmawiającą uchylenia własnej decyzji ostatecznej z 18 listopada 2015 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej T. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, wewnętrznych instalacji: wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, wentylacji, c.o. z węzłem cieplnym, elektrycznych i teletechnicznych, zewnętrznych instalacji: kanalizacji sanitarnej i elektrycznej, dojazdu do budynku, wjazdu do garażu, miejsca parkingowego, chodników, miejsca do gromadzenia odpadów oraz rozbiórkę istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego i mieszkalno-gospodarczego wraz z odcinkami przyłączy do tych budynków: wodociągowego, kanalizacji sanitarnej i telekomunikacyjnego na działce nr 65/1 obr. 19 ark. 11 przy ul. D. 58 w L.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zgodnie z ustaleniami organu I instancji Z. B. i T. B., będący właścicielami działki 65/8, złożyli wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. pozwoleniem na budowę z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa. Wyjaśnił, że wg organu I instancji budynek został zaprojektowany zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi, z zachowaniem wymaganej odległości od granicy działki nr 65/8, z zachowaniem naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach sąsiednich i zachowaniem warunków przeciwpożarowych. Projektowana inwestycja nie narusza interesów skarżących, nie ingeruje i nie powoduje żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu ich działki. Tym samym, zdaniem organu I instancji, nie zachodziły przesłanki do uznania skarżących za stronę postępowania.
W złożonym odwołaniu skarżący przywołali argumenty zawarte we wniosku o wznowienie. Wskazali, że ich sąsiedzi, p. Krupowie, bezpośrednio sąsiadujący na tej samej długości z działką inwestora – zostali uznani za stronę postępowania, co stanowiło naruszenie zasady równości stron. Ich zdaniem budynek został zaprojektowany z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego bez zapewnienia poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Zarzucili, że organ I instancji nie ocenił, czy zgodnie z projektem budowlanym przewidziane jest wykonanie głębokich wykopów, które mogą stanowić zagrożenie dla posadowienia ich budynku mieszkalnego, a także, że nie wskazano jak głęboko będzie sięgał garaż podziemny, nie dokonano analizy nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych w kontekście indywidualnych cech obiektu budowlanego, organ I instancji nie dokonał własnej analizy nasłonecznienia opierając się wyłącznie na twierdzeniu autora dołączonej do projektu budowlanego analizy, która została sporządzona dla inwestora. Skarżący podnieśli, że wysoki budynek, nawet usytuowany w odległości 10 m od granicy działki, znacznie ograniczy dostęp światła słonecznego do ich nieruchomości. Wskazali, że organ nie wyjaśnił czy miejsca parkingowe zostały zaprojektowane w wymaganej odległości od granicy działek.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda ustalił, że zaprojektowany budynek mieszkalny wielorodzinny, o wysokości 16,2 m, będzie usytuowany w odległości 10,16m od granicy z działką nr 65/8, przy dopuszczalnej – 4m i w odległości 14,32m od ściany budynku mieszkalnego na działce nr 65/8. Zachowane będą więc warunki zawarte w § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczące naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku na działce skarżących. Zgodnie z dokonaną analizą żadne okno nie będzie przesłonięte w rozumieniu § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Pokoje nie będą pozbawione wymaganego w § 60 nasłonecznienia. W ocenie organu zakwestionowanie dokonanej analizy nasłonecznienia mogłoby nastąpić tylko poprzez przedstawienie przez skarżących analizy przesłaniania i nasłonecznienia, wykonanej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia. Odnosząc się do zarzutu braku ustaleń, że miejsca parkingowe zostały zaprojektowane w wymaganej odległości od granicy działki skarżących, organ podniósł, że zgodnie z projektem budowlanym miejsc takich nie ma na terenie otwartym, poza 1 miejscem, z którego mogą korzystać wyłącznie osoby niepełnosprawne, a które znajduje się 22m od granicy działki.
Za chybiony uznał Wojewoda zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego tj. wydanie decyzji bez zapewnienia poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, a także, że organ I instancji nie wykonał ekspertyzy w celu zapobieżenia ewentualnym zagrożeniom dla bezpieczeństwa budynku skarżących. Organ podniósł, że wskazane zagrożenia nie wystąpią albowiem wykop pod budynek będzie w odległości ok. 10m od granicy działki, a projektowany budynek nie będzie wznoszony w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu skarżących, aby mógł powodować zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania, o których mowa w § 204 ust. 6 rozporządzenia. Budowa nie wymaga w związku z tym poprzedzenia ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego uwzględniającą oddziaływania wywołane wzniesieniem nowego budynku.
Odnosząc się do zarzutu uznania sąsiadów skarżących za stronę postępowania organ wyjaśnił, że zgodnie z decyzją udzielającą pozwolenia na budowę obszar oddziaływania będzie obejmował działkę nr 65/7 tylko dlatego, że pozwolenie rozstrzyga również o rozbiórce istniejącego na działce nr 65/1 budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego bezpośrednio przy granicy działki należącej do sąsiadów.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze Z. B. i T. B. wnieśli o uchylenie decyzji z 18 maja 2016 r. w całości.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że decyzja z 18 listopada 2015 r. wydana została bez ich udziału w postępowaniu i stała się ostateczna. Wyjaśnili, że bezpośrednio sąsiadują z działką inwestora i winni zostać uznani za stronę postępowania, tym bardziej, że byli stronami w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy.
Skarżący wskazali, że teren zabudowany jest niską zabudową mieszkalno-usługową. Zauważyli, że inni sąsiedzi, podobnie jak oni bezpośrednio sąsiadujący na tej samej długości działki, uznani zostali za stronę postępowania, co stanowi o naruszeniu zasady równości stron.
Zdaniem skarżących inwestor przed udzieleniem pozwolenia na budowę winien dokonać ekspertyzy w celu zapobieżenia ewentualnym zagrożeniom dla bezpieczeństwa budynków istniejących. Określenie odległości projektowanego budynku od granic sąsiednich nieruchomości nie przesądza bowiem o wpływie bądź jego braku tej inwestycji na otoczenie. Określone obiekty budowlane mogą oddziaływać na nieruchomości położone dalej niż w bezpośrednim sąsiedztwie działki, na której planowana jest inwestycja. Skarżący zarzucili, że organ nie ocenił czy zgodnie z projektem budowlanym przewidziane jest specjalistyczne wykonanie głębokich wykopów, które w konsekwencji mogą stanowić zagrożenie dla posadowienia ich budynku mieszkalnego oraz brak wskazania głębokości wykopów.
Ponadto skarżący podnieśli, że organ nie dokonał analizy nasłonecznienia opierając się wyłącznie na stwierdzeniu autora analizy, którą sporządzono na rzecz inwestora dla jego potrzeb. Ich zdaniem wysoki budynek usytuowany nawet w odległości 10 m od granic działki znacznie ograniczy dostęp światła słonecznego do ich nieruchomości.
Skarżący wskazali, że prowadzona na ich działce działalność może stanowić zagrożenie dla zdrowia przyszłych mieszkańców wznoszonego budynku mieszkalnego, co może doprowadzić do likwidacji zakładu skarżących, będącego jedynym źródłem ich utrzymania.
Zdaniem skarżących organy naruszyły podstawową zasadę praworządności, zasadę prawdy obiektywnej, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, zasadę informowania stron do należytego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, a przede wszystkim art. 28 kpa.
Zarzucili tez naruszenie art. 75 kpa poprzez niedopuszczenie dowodów mających wpływ na wyjaśnienie sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 24 kwietnia 2017 r. uczestnik – T. K. – wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że organ wydający pozwolenie na budowę przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji nie będąc związanym deklaracjami inwestora. Zauważył, że w sprawach inwestycji stwarzającej uciążliwość dla otoczenia, interes prawny ma podmiot, który ma tytuł do działki położonej w strefie oddziaływania inwestycji, a nie działki bezpośrednio graniczącej z nią. W niniejszej sprawie, jego zdaniem, nie zachodzą przesłanki do uznania skarżących za stronę postępowania w świetle art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a decyzja organu I instancji jest słuszna i zgodna z prawem.
W piśmie procesowym z 20 kwietnia 2017 r. uczestnik - Prokurator Okręgowy– przyłączył się do skargi i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zdaniem Prokuratora ocena organów co do tego, że działka skarżących nie znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji była błędna lub co najmniej przedwczesna. Wskazał, że nieruchomości sąsiednie z zasady znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, gdyż sposób ich zagospodarowania jest uzależniony od powstałego na sąsiedniej działce obiektu budowlanego. Dlatego za stronę postępowania o pozwolenie na budowę uznaje się z reguły właścicieli sąsiednich nieruchomości bez względu na to, czy powstający po sąsiedzku obiekt jest budowany zgodnie z przepisami technicznymi.
W ocenie Prokuratora organy obu instancji dokonały zawężonej wykładni art. 28 Prawa budowalnego na tle okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z 18 listopada 2015 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej T. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, wewnętrznych instalacji: wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, wentylacji, c.o. z węzłem cieplnym, elektrycznych i teletechnicznych, zewnętrznych instalacji: kanalizacji sanitarnej i elektrycznej, dojazdu do budynku, wjazdu do garażu, miejsca parkingowego, chodników, miejsca do gromadzenia odpadów oraz rozbiórkę istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego i mieszkalno-gospodarczego wraz z odcinkami przyłączy do tych budynków: wodociągowego, kanalizacji sanitarnej i telekomunikacyjnego na działce nr 65/1 obr. 19 ark. 11 przy ul. D. 58 w L.
Na wstępie zauważyć należy, że postępowanie wznowieniowe, w ramach którego podjęta została zaskarżona decyzja, jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem skutecznego jego wszczęcia jest po pierwsze powołanie się na jedną
z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub art. 145b kpa, a po drugie złożenie przez stronę wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 i 2 kpa lub odpowiednio w art. 145a § 2 i 145b § 2 kpa.
W niniejszej sprawie skarżący we wniosku z 5 stycznia 2016 r. powołali się na ustawową przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym
w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Bezspornym przy tym jest, że skarżący nie brali udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z 18 listopada 2015 r.
Zgodnie zaś z art. 148 § 2 kpa, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Jak wynika z akt sprawy, wezwaniem z 14 stycznia 2016 r., skarżący zobowiązani zostali przez organ I instancji do wskazania daty, w której dowiedzieli się o decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie i w odpowiedzi na to wezwanie podali, że o decyzji dowiedzieli się w dniu 30 grudnia 2015 r. w oparciu o informację pozyskaną w trybie dostępu do informacji publicznej. W związku z tym uznać należy, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania w dniu 5 stycznia 2016 r. nastąpiło w przewidzianym ustawą terminie.
Przechodząc do oceny prawidłowości zastosowania w stanie sprawy przepisów prawa materialnego podkreślić należy, że spór między stronami sprowadza się do tego, czy skarżącym przysługiwał status strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę zakończonego decyzją z 18 listopada 2015 r.
W postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę pojęcie strony, o której mowa w art. 28 kpa (każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek), zostało zawężone przez przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, t.j.), do inwestora oraz właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania z kolei należy rozumieć jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego).
Taka treść przywołanych przepisów oznacza, że inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu są stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, ponieważ postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Osoby te są stronami także w postępowaniach nadzwyczajnych, w których kwestionowana jest decyzja o pozwoleniu na budowę.
W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalony jest pogląd, że norma wynikająca z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi lex specialis w stosunku do treści art. 28 kpa. Nie oznacza to jednak wyłączenia stosowania tego ostatniego przepisu. Podkreślić bowiem należy, że w postępowaniu o pozwolenie na budowę, nadal przymiot strony powiązany jest z istnieniem interesu prawnego lub obowiązku określonego podmiotu, a nie z ich naruszeniem. Postępowanie w tym przedmiocie nie przestaje być postępowaniem administracyjnym, w którym przymiot strony ustala się w oparciu o istnienie konkretnego, indywidualnego interesu prawnego tj. interesu opartego na przepisach prawa materialnego (art. 28 kpa). Przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie wprowadza w tym zakresie żadnych odstępstw, w szczególności nie uzależnia przymiotu strony od ustalenia naruszenia tego interesu.
Podstawowe znaczenie dla ustalenia interesu prawnego w sprawach
o pozwolenie na budowę ma wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu, o którym mowa w cytowanym już wyżej art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Wyznaczenie takiego obszaru winno nastąpić na potrzeby każdej konkretnej sprawy, przy wzięciu pod uwagę funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się
w otoczeniu projektowanej inwestycji budowlanej. Inaczej rzecz ujmując, pojęcie obszaru oddziaływania obiektu jest rekonstruowane w każdym odrębnym postępowaniu prowadzonym dla indywidualnych inwestycji (por. także wyrok WSA
w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2010 r., II SA/Po 673/10, LEX nr 754505, wyrok WSA
w Białymstoku z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 546/12, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać przy tym należy, że do przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, należą uregulowania z różnych dziedzin prawa, nie tylko administracyjnego. Przepis ten należy bowiem interpretować łącznie z art. 5 Prawa budowlanego. Zasadą procesu inwestycyjnego jest poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, co dotyczy przede wszystkim, choć nie tylko, właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości graniczących z działką inwestora. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają dla innych działek ograniczenia związane z obiektem budowlanym inwestora, są także przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z jego nieruchomości oraz zakazują naruszania jego własności (art. 140, 144, 222 Kodeksu cywilnego). Jeżeli obiekt budowlany jest tego rodzaju, że może oddziaływać na prawa właściciela innej nieruchomości, a także na sposób jej zagospodarowania
i korzystania, to nieruchomość taka znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu
i jej właściciel powinien być stroną w sprawie dotyczącej tego obiektu.
W przypadku konkretnej inwestycji wymagane jest zatem odniesienie się do jej indywidualnych parametrów, w tym przewidzianych w projekcie budowlanym rozwiązań, przy wzięciu pod uwagę także funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanego obiektu. Nie można przy tym podzielić stanowiska organu, iż samo zachowanie odległości przewidzianych w przepisach określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przesądza o tym, że oddziaływanie spornego obiektu nie wykracza poza obszar nieruchomości inwestora, a więc nieruchomości sąsiadujące nie znajdują się w obszarze jego oddziaływania.
Obszaru oddziaływania nie można zatem utożsamiać wyłącznie z zachowaniem w projekcie budowlanym wymogów określonych przepisami techniczno-budowlanymi, ponieważ obiekt budowlany może wprowadzać określone ograniczenia w zagospodarowaniu terenów sąsiednich. Udział w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego innych podmiotów, jako stron postępowania, poza inwestorem, nie oznacza przecież, że niemożliwe będzie uzyskanie pozwolenia na budowę obiektu i że tym samym dojdzie do ograniczenia prawa do zabudowy nieruchomości (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2013 r. sygn. akt II OSK 332/12).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, szczególną uwagę należy zwrócić na to, iż na działce nr 65/1, znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie z nieruchomością skarżących, zaprojektowano duży, 5-kondygnacyjny obiekt mieszkalny wielorodzinny o powierzchni zabudowy liczonej w obrysie parteru 656,50 m2, z instalacjami wewnętrznymi, garażem podziemnym, miejscami parkingowymi, chodnikami.
Inwestycja o takich parametrach i funkcji w sposób oczywisty i nie wymagający szerszych wywodów, będzie źródłem dodatkowych immisji na sąsiednią nieruchomość, takich chociażby jak hałas czy emisja spalin, a także oświetlenia całego terenu. Niewątpliwie zatem wprowadza ograniczenia w sposobie korzystania
i użytkowania działki skarżących, a zatem oddziałuje na tę nieruchomość w sposób bezpośredni, wyznaczony przepisami prawa cywilnego.
W związku z powyższym, nie można ograniczać się wyłącznie do przepisów techniczno-budowlanych, a trzeba mieć na uwadze zagadnienia ochrony prawa własności. Samo zachowanie przepisów techniczno-budowlanych, jak to wyżej akcentowano, nie przesądza o tym, że oddziaływanie tego obiektu nie prowadzi do ograniczenia możliwości zagospodarowania działki skarżących, a tym samym, że ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1790/15).
Już więc tylko z tego powodu błędną jest ocena Wojewody, iż skarżącym nie przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym decyzją z 18 listopada 2015 r. z uwagi na to, że ich działka nr 65/8 leży poza obszarem oddziaływania inwestycji realizowanej na działce nr 65/1.
Zauważyć też należy, że Wojewoda dokonując oceny, iż w sprawie nie został naruszony § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, powołał się na analizę przesłaniania przedstawioną na rysunku PZT.2, stanowiącą załącznik do projektu budowlanego, zgodnie z którą żadne okno w budynku skarżących nie będzie przesłonięte w rozumieniu powyższego przepisu, a pokoje w tym budynku nie będą pozbawione wymaganego w § 60 rozporządzenia nasłonecznienia.
Dokonując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji takiej uproszczonej oceny organ wyraźnie wskazał, że analizy zacienienia przedstawione przez inwestora są wiarygodne, bo zostały sporządzone przez osoby posiadając stosowne uprawnienia budowlane i należące do właściwych izb samorządu zawodowego.
Przede wszystkim organ nie może z góry założyć, że skoro inwestycja spełnia normy nasłonecznienia, to sąsiednie nieruchomości nie znajdują się w jej obszarze oddziaływania. Osoby posiadające prawo określone w art. 28 Prawa budowlanego do działki sąsiadującej z działką objętą inwestycją w postaci budynku, który poprzez swoje gabaryty może oddziaływać na nią poprzez zacienienie, mają prawo do tego, by w trakcie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, jako strona postępowania zapoznać się z materiałem dowodowym, ewentualnie wnieść swoje zastrzeżenia lub decyzję zaskarżyć. Czynności tych osoby te mogą dokonać tylko jako strona postępowania (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Po 238/08, wyrok WSA w Gdańsku z 18 października 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 173/07,. wyrok WSA w Poznaniu z 25 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Po 824/08).
Reasumując stwierdzić należy, że Wojewoda nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych w sprawie, mających bezpośredni wpływ na ocenę, czy skarżącym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją z 18 listopada 2015 r. Bez względu zatem na to, czy zaprojektowany budynek spełnia wymogi określone w § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, interes prawny skarżących jako właścicieli nieruchomości sąsiadującej z przedsięwzięciem objętym decyzją z 18 listopada 2015 r. wywodzić należy przede wszystkim z przepisów prawa cywilnego regulujących prawo własności, a konkretnie z art. 140 i 144 kc, które stanowią jedne z wielu ustawowych gwarancji poszanowania uprawnień wynikających z tego prawa. Nie ulega wątpliwości, że oddziaływanie tak dużego obiektu na sąsiadującą nieruchomość oznaczoną jako działka nr 65/8, wymagało zapewnienia jej właścicielom udziału w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było udzielenie pozwolenia na budowę i zatwierdzenie projektu budowlanego.
Na marginesie zauważyć należy, że bez wpływu na zapadłe orzeczenie pozostaje złożona w toku postępowania sądowego opinia techniczna złożona przez pełnomocnika skarżących w dniu 16 marca 2017 r. Została ona bowiem sporządzona w marcu 2017 r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji, podczas gdy Sąd dokonał kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia na dzień jego wydania.
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz przepisów postępowania art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Podczas ponownego rozpatrzenia sprawy organy administracji publicznej zobowiązane będą do wzięcia pod uwagę, zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a. oceny prawnej Sądu, co do istnienia po stronie skarżących interesu prawnego w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w postępowaniu administracyjnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło