II SA/Ke 803/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody z dnia 5 października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. G. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 5 października 2015 r. znak: [...], Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania K. S., utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 8 czerwca 2015 r., znak: [...] orzekającą o wymeldowaniu K. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w O., ul. S. 21. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że w dniu 14 kwietnia 2015 r. do Urzędu Gminy w S. wpłynął wniosek W. G. o wymeldowanie m.in. K. S. z ww. lokalu, motywowany tym, że z dniem 10 kwietnia 2015 r. została ona eksmitowana. Uznając, że zachodzą przesłanki wymeldowania określone w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzje z dnia 8 czerwca 2015 r. W toku postępowania odwoławczego, w dniu 15 lipca 2015 r. K. S. wniosła o jego zawieszenie do czasu zakończenia postępowania toczącego się w Sądzie Okręgowym w K. w przedmiocie roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, zwrot pożytków lub zapłatę ich wartości jak również roszczenia o naprawienie szkody. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r. Wojewoda odmówił zawieszenia postępowania, stwierdzając, że nie jest to zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Nie zgadzając się z podjętym orzeczeniem K. S. wniosła zażalenie do Ministra Spraw Wewnętrznych, który postanowieniem z dnia 11 września 2015 r. utrzymał postanowienie Wojewody w mocy. Rozpatrując odwołanie Wojewoda stwierdził, że K. S. nie zamieszkuje w lokalu położonym w O., ul. S. 21, gdzie jest zameldowana na pobyt stały. Wskazał na wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 kwietnia 2012 r. sygn. [...] orzekający o eksmisji m.in. K. S. z ww. lokalu, z uprawnieniem do otrzymania lokalu socjalnego. Wykonanie wyroku zostało wstrzymane do czasu złożenia przez Gminę S. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W dniu 10 kwietnia 2015 r. Asesor Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. dokonał eksmisji rodziny S. z lokalu w O. do lokalu socjalnego w miejscowości C., ul. P. 28. Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 21 kwietnia 2015 r. K. S. zarzuciła wykonanej eksmisji bezprawność. Wyjaśniła, że część rzeczy należących do niej i jej rodziny została przewieziona przez komornika do lokalu socjalnego, a resztę komornik zobowiązał się zabrać do dnia 24 kwietnia 2015 r. W. G. oświadczył, że w tej dacie pozostałe rzeczy osobiste rodziny S. zostały ostatecznie zabrane. Fakt niezamieszkiwania rodziny S. w lokalu w O. potwierdzili funkcjonariusze Policji. Zdaniem Wojewody w badanej sprawie, w sposób nie budzący wątpliwości wykazane zostało, że spełniona została przesłanka faktycznego opuszczenia przez stronę miejsca stałego zameldowania. Opuszczenie lokalu na skutek wykonania wyroku eksmisyjnego jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ww. ustawy, a sytuacja taka uzasadnia wydanie decyzji orzekającej o wymeldowaniu osoby, wobec której orzeczono wydanie nieruchomości, zarówno gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie, jak i przez uprawniony organ. Utrwalone orzecznictwo jednoznacznie wskazuje, że w sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu danej osoby w spornym lokalu (np. wyrok NSA z 29 lipca 2008 r. sygn. II OSK 788/07). Dlatego też realizację wyroku sądu należy traktować jako opuszczenie dobrowolne. Nie może być tak, że sąd nakazuje opuszczenie lokalu, komornik wykonuje orzeczenie, a organ administracji odmawia wymeldowania. Wojewoda uznał za chybiony zarzut, że komornik działał bezprawnie, ponieważ zameldowanie czy wymeldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest związane wyłącznie z potwierdzeniem faktu pobytu pod danym adresem. W sytuacji, gdy bezsporne jest, że dana osoba w określonym miejscu nie zamieszkuje, a lokal opuściła w sposób dobrowolny i trwały - organ wydaje decyzję w tej materii. Organ meldunkowy nie jest uprawniony do oceny prawidłowości postępowania komornika sądowego. Odnosząc się zaś do zarzutów w kwestii dziedziczenia czy posługiwania się sfałszowanym aktem notarialnym, organ zauważył, że pozostaje to poza jego kompetencjami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach K. S. zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, tj. wadliwe utrzymanie w mocy postanowienia Wojewody z dnia 31 lipca 2015 r. o odmowie zawieszenia postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało utrzymanie w obrocie prawnym orzeczenia obarczonego błędami formalnymi, których istnienie wypacza zasadę zaufania obywateli do organów Państwa, a nadto godzi w kulturę i poczucie prawa obywateli. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasadzenie kosztów. Reasumując zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 8, art. 77 i art. 80 Kpa. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że skoro organ II instancji posiadł wiedzę o jej odwołaniu od orzeczenia Ministra Spraw Wewnętrznych, to do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii przez Sąd Administracyjny w Warszawie nie powinien podejmować dalszych czynności w niniejszej sprawie. Takie postępowanie organu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą zaufania obywatela do organów Państwa. Mamy tu bowiem do czynienia z sytuacją, gdy organ powinien zawiesić postępowanie, albowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego pozostającego w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym przez inny organ lub sąd, co stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 3 Kpa. Zdaniem skarżącej organ badając, czy istnieją przesłanki do zawieszenia postępowania poprzestał jedynie na powierzchownym ustaleniu, że sprawa o wznowienie dotyczy kwestii finansowych, co nie jest zgodne z prawdą. Podstawy restytucyjne obejmują szereg postępowań, czego przejawem są pisma procesowe wymieniane na etapie badania kwestii formalnych, z których wynika, że mamy do czynienia nie tylko z roszczeniami o wynagrodzenie z rzeczy. Zatem jak wynika z załączonych do sprawy dokumentów, postępowanie o wznowienie ma charakter wielowątkowy i nie ogranicza się do rozliczeń finansowych, o których pisały organy administracji obu instancji. W świetle powyższego, w ocenie skarżącej usprawiedliwione jest twierdzenie, że został naruszony art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, gdyż w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie sądu powszechnego będzie miało istotne znaczenie dla kwestii, której dotyczy zaskarżone postanowienie. Skarżąca dodała, że zaskarżona decyzja została wydana bez przeprowadzenia odpowiednich ustaleń i zawiera wady stanowiące o naruszeniu art. 107 § 3, jak również art 8, 77 i 80 Kpa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016r. pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania sądowego w związku ze złożonym do Prokuratury zawiadomieniem o sfałszowaniu wszystkich dokumentów, na podstawie których doszło do wydania wyroku eksmisyjnego. Sąd postanowił oddalić wniosek o zawieszenie postępowania. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na pytanie sędziego sprawozdawcy, gdzie aktualnie zamieszkuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest niesporny. Mianowicie, na podstawie tytułu wykonawczego - wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 kwietnia 2012 r. w sprawie [...], orzekającego eksmisję między innymi K. S. z lokalu mieszkalnego położonego w O. przy ul. S. 21, w dniu 10 kwietnia 2015 r. została przeprowadzona przez Asesora Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. eksmisja skarżącej z tego lokalu do lokalu socjalnego. Poza sporem jest więc to, że poczynając od tej daty skarżąca w lokalu położonym w O. przy ul. S. 21 nie mieszka. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.), dalej jako "ustawa", organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Tym samym nie rodzi ono, ani też nie niweczy żadnych praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Realizacji tych praw można natomiast dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Jeżeli zatem dana osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, właściwy organ gminy musi podjąć decyzję w tej sprawie. Na tle powyższego przepisu utrwalił się także pogląd, zgodnie z którym o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy ma ono charakter trwały i dobrowolny. Jednakże, co także jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych, brak cechy dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. Typowym przykładem tego jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkującego powstaniem obowiązku wymeldowania (por. wyroki NSA: z 6 października 2005 r., sygn. II OSK 65/05; z dnia 4 października 2007 r., sygn. II OSK 519/07; z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. II OSK 788/08; z 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2390/13 - dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można zatem w przypadku wykonania eksmisji na drodze postępowania egzekucyjnego twierdzić, że opuszczenie w tej sytuacji miejsca pobytu jako nie mające charakteru dobrowolnego, nie jest opuszczeniem lokalu w znaczeniu wynikającym z art. 35 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2010 r., sygn. II OSK 579/09 - dostępny jw.). Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, to okoliczność ta stanowi podstawę faktyczną do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. II OSK 195/09 - dostępny jw.). Jak już wskazano na wstępie, zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Tym samym nie ma ono nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do określonego lokalu. Dlatego też, wbrew zarzutowi skargi, prawidłowo organ odwoławczy uznał, że rozstrzygnięcie sprawy (rozpoznanie odwołania od decyzji orzekającej o wymeldowaniu) nie zależy od wyniku sprawy o wznowienie postępowania w sprawie [...] Sądu Rejonowego w K., dotyczącej roszczeń majątkowych z art. 229 Kc, nawet jeśli - jak się to podkreśla w skardze - "mamy do czynienia nie tylko z roszczeniami o wynagrodzenie rzeczy". Kwestie bowiem wzajemnych rozliczeń czy też innych roszczeń między właścicielem nieruchomości a jej posiadaczem (byłym) nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie organu w przedmiocie wymeldowania. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wbrew zarzutom autorki skargi, w sprawie tej organy wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności, w szczególności zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy, prawidłowo ustalając, że skarżąca opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania w sposób uzasadniający wymeldowanie jej. Stanowisko organu znalazło odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji. Nie doszło tym samym do naruszenia wskazanych w skardze przepisów Kpa – tj. art. 97 § 1 pkt 4, art. 138 § 1 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 2, art. 107 § 3 oraz art. 8, art. 77 i art. 80. Z powyżej wskazanych przyczyn Sąd nie uwzględnił także wniosku o zawieszenie postępowania – z uwagi na złożenie do Prokuratury zawiadomienia o sfałszowaniu wszystkich dokumentów, na podstawie których doszło do wydania wyroku eksmisyjnego. Podkreślić tu należy, że zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 Ppsa ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. W przekonaniu Sądu wskazana we wniosku okoliczność nie ma wpływu na właściwe skontrolowanie decyzji o wymeldowaniu, a tym samym nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. W świetle powyższego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 Ppsa. Stosownie do art. 250 Ppsa Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie w wysokości zgodnej z § 14 ust. 2 pkt 1 lit.c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490), które ma w niniejszej sprawie zastosowanie.