II SA/Ke 823/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 sierpnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego P. Z. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 3 sierpnia 2015 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia 20 kwietnia 2015 r. znak: [...] o skierowaniu J. S. na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub brak przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że wnioskiem z dnia 24 lutego 2015 r. Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 99 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 5 listopada 2011 r. o kierujących pojazdami, wystąpił do Starosty o skierowanie J. S. na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem przez kierującego 24 punktów karnych. W uzasadnieniu wniosku wskazano na trzy przypadki naruszenia przepisów ruchu drogowego, jakie miały miejsce od dnia 8 października 2013 r. do 7 kwietnia 2014 r., za co kierujący uzyskał łącznie 30 punktów. Po rozpatrzeniu ww. wniosku organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 20 kwietnia 2015 r. W odwołaniu J. S. powołał się na zapadły w jego sprawie prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia 14 października 2014 r. sygn. [...], w którym określono zakres obejmujących go kar. Ponadto wskazał, że od dnia 19 stycznia 2013 r. zgodnie z prawem przyznać można maksymalnie 10 punktów za jedno zdarzenie, bez względu na ilość wykroczeń. W związku z tym bezprawne było przyznanie 16 punktów za jedno wykroczenie. Ponadto, z uwagi na treść art. 45 Kw, ukaranie mogło nastąpić w okresie maksymalnie 180 dni od dnia 7 października 2014 r., tj. daty wykroczenia. Organ odwoławczy przywołał treść art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 listopada 2011 r. o kierujących pojazdami. Powołując się na utrwaloną linię orzeczniczą wskazano, że przy liczeniu limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, należy uwzględniać czas jednego roku, jaki upłynął od każdego z zaistniałych przypadków wykroczenia do popełnienia kolejnego, powodującego jego przekroczenie, czyli w niniejszym przypadku termin od dnia popełnienia pierwszego naruszenia, tj. 8 października 2013 r. do 8 października 2014 r. W tym okresie skarżący dopuścił się trzech naruszeń prawa, mianowicie w T. (8.10.2013r. – 6 punktów), w R. (13.01.2014r. – 8 punktów) i w I. (7.04.2014r. – 16 punktów), co oznacza, że przed upływem roku liczonego od 8 października 2013 r. uzyskał łącznie 30 punktów karnych. Przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami obliguje starostę, działającego na wniosek organu kontroli ruchu drogowego, do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne kierującego, który przekroczy liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W nawiązaniu do odwołania wyjaśniono, że wniosek organu Policji zostaje sporządzony na podstawie wpisów ostatecznych, których dokonuje się w sytuacji, gdy naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w postępowaniu dyscyplinarnym (§ 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego). Kolegium podkreśliło, że starosta wydając na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały kierowcy punkty karne. Kwestia ilości punktów nie może być rozpatrywana w postępowaniu dotyczącym skierowania na przedmiotowe badania. Kierowca zainteresowany wykreśleniem punktów karnych może zwrócić się do organu ewidencyjnego o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie skierować skargę do sądu administracyjnego. Zdaniem organu, dane zawarte we wniosku z dnia 24 lutego 2015 r. o skierowaniu na badania psychologiczne, dotyczące przekroczenia limitu punktów karnych, stanowią okoliczność obiektywną, wiążącą organy orzekające w sprawie i nie niepodlegającą weryfikacji w ramach prowadzonego przed nimi postępowania. Ponieważ skierowanie na egzamin odbywa się na podstawie wniosku komendanta wojewódzkiego Policji, nie ma w sprawie znaczenia wyrok Sądu Rejonowego z dnia 14 października 2014 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. S. wniósł o "oddalenie" decyzji organów obu instancji wskazując na następujące motywy: 1. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Komendant Wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem z 24 lutego 2015 r. do Starosty Powiatowego o skierowanie skarżącego na badanie psychologiczne w związku z przekroczeniem przez niego 24 punktów karnych, co skutkowało zawiadomieniem skarżącego o wszczęciu przez Starostę postępowania o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Te stwierdzenia i powiązania między urzędami są dla skarżącego niezrozumiałe i świadczą o niezapoznaniu się z aktami sprawy oraz brakiem kompetencji organu wydającego decyzję; 2. Za zdarzenie w dniu 7 kwietnia 2014 r. w I. otrzymał 16 punktów karnych, a zgodnie prawem (art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym) mógł otrzymać maksymalnie 10. Z tego względu nie przekroczył 24 punktów karnych, a więc nie ma podstawy do kierowania na badania psychologiczne. Wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu nie przyznano mu żadnych punktów karnych, powodem były niejasności w materiale dowodowym, na których nie wyjaśnienie zgodził się przy takim, a nie innym zakresie kary w celu nie przedłużania postępowania. Skarżący przedstawił swoją wersję zdarzenia i wskazał, że zawarł z Sądem porozumienie dotyczące niewymierzania innych kar. Wyrok w uzgodnionej formie stał się prawomocny. Z tego powodu, w ocenie skarżącego, wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji jest bezprawny, tak jak i wysokość nałożonych punktów karnych. Zarzucił, że organ niższego rzędu bezpodstawnie podważa decyzję instancji nadrzędnej. Nadmienił, że o nałożonych punktach nie został powiadomiony przed wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji, co spowodowało brak możliwości wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącego doprecyzował zarzuty skargi poprzez wskazanie, że organ dopuścił się naruszenia art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. W uzasadnieniu stwierdzono, że organ oparł się na błędnych i naruszających prawo informacjach przypisujących skarżącemu 30 punktów karnych. Konsekwencją tego błędu było zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. nr 30, poz. 151 ze zm.), dalej "ukp", zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Starosta decyzję tę wydaje na podstawie wniosku organu kontroli ruchu drogowego (art. 99 ust. 2 pkt 2 ukp). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, z którym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni się zgadza, że decyzje wydawane na podstawie wyżej przytoczonej regulacji ukp, podobnie jak decyzje wydawane na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), dalej "uPrd", są rozstrzygnięciami związanymi. Oznacza to, że jeżeli wniosek właściwego Komendanta Wojewódzkiego Policji został sporządzony na podstawie wpisów ostatecznych, to organ zobligowany jest skierować kierującego na badania psychologiczne. Stosownie do treści art. 130 ust. 2 uPrd, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. W niniejszej sprawie skarżący przed upływem roku od dnia popełnienia pierwszego z wykroczeń, czyli po dniu 8 października 2013 r., dopuścił się naruszeń, na podstawie których przypisana mu została łączna liczba 30 punktów. W toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze skarżący podnosił zarzuty dotyczące niewłaściwie ustalonej jego zdaniem liczby punktów w ewidencji. Kwestie te jednak nie mogły mieć znaczenia w postępowaniu w sprawie skierowania na badanie psychologiczne, albowiem w tym postępowaniu nie może odbywać się korekta punktów wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisu ruchu drogowego. Zgodnie z art. 130 ust. 1 uPrd, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się zaś odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 – 10 i wpisuje się do ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się, zgodnie z art. 130 ust. 2 uPrd, po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 uPrd, tj. kierowców w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy – 20 punktów). Wprowadzenie do porządku prawnego systemu punktowego za naruszenia przepisów ruchu drogowego miało na celu zdyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ruchu drogowego oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu tych przepisów. Przekroczenie przez kierującego pojazdem 24 punktów w ciągu 1 roku od dnia pierwszego naruszenia powoduje określone konsekwencje. W takim przypadku kierujący pojazdem winien liczyć się z zatrzymaniem prawa jazdy, skierowaniem na badania psychologiczne – jak w rozpoznawanej sprawie oraz skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Użyty przez ustawodawcę w przepisie art. 99 ukp zwrot "starosta wydaje decyzję", oznacza, że osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdami "podlega" skierowaniu na badania psychologiczne. Jak już powyżej wyjaśniono kompetencja starosty do orzeczenia w drodze decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne ma charakter związany, wykluczający tym samym jakąkolwiek sferę uznania administracyjnego, a warunkiem wydania decyzji w tym przedmiocie jest stwierdzenie, w oparciu o wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, że osoba posiadająca uprawnienie przekroczyła 24 punkty otrzymane na podstawie art. 130 ust. 1 uPrd. Naruszenie przepisów ruchu drogowego pociąga za sobą kary w postaci przypisywania odpowiedniej liczby punktów karnych. Punkty wpisywane są do ewidencji kierowców naruszających przepisy. Ewidencję tę prowadzą organy Policji. Postępowanie dotyczące przypisywania określonej liczby punktów, skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy na badania psychologiczne są postępowaniami odrębnymi. Odrębność ta polega na tym, że w postępowaniach dotyczących skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy na badania psychologiczne organ prowadzący te postępowania nie ma uprawnień do weryfikacji przypisanej kierowcy liczby punktów, jest natomiast związany informacją o liczbie punktów. Nie zwalnia to oczywiście organu od możliwości wglądu do ewidencji kierowców i ustalenia (skonfrontowania), czy liczba punktów w niej wpisana odpowiada liczbie podanej we wniosku organu Policji, nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania liczby punktów wpisanych w ewidencji. Po otrzymaniu od organu Policji informacji o liczbie punktów przypisanych kierowcy, wynikającej z ewidencji organ jest zobligowany skierować kierowcę na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy na badania psychologiczne, jeśli liczba podana w informacji przekracza 24 punkty. Weryfikacja liczby przypisanych punktów, jeśli kierowca nie zgadza z liczbą przypisanych punktów odbywa się w trybie do tego właściwym, kwestionowania zapisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, prowadzonej przez Policję. Wpis do ewidencji kierowców jest czynnością materialnotechniczną i zainteresowany kierowca może zwrócić się do Policji o skorygowanie liczby punktów, wskazując na okoliczności uzasadniające ich weryfikację. Komendant wojewódzki Policji jest więc jedynym organem, który dokonuje wpisów do ewidencji. W drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności. Kwestia zatem prawidłowości dokonanych wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność. Zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnotechniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W przypadkach spornych więc, tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 127/13, 9 sierpnia 2013r., sygn. akt I OSK 855/12, z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1203/11 i I OSK 1306/11, z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 413/11, z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt 1721/10, z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1456/09, z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1451/09 i postanowienie z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1413/11). Ubocznie wyjaśnić należy, że skarżący nie ma racji twierdząc, jakoby dyspozycja art. 130 ust. 1 uPrd uniemożliwiała przypisanie za zdarzenie w dniu 7 kwietnia 2014 r. w I. 16 punktów karnych. W zdaniu drugim powyższej regulacji ustawodawca wyraźnie stwierdził, że "określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do ewidencji". Wyrokiem z dnia 14 października 2014 r., sygn. [...], Sąd Rejonowy uznał skarżącego za winnego popełnienia w dniu 7 kwietnia 2014 r. dwóch wykroczeń, tj. kierowania samochodem osobowym w stanie po spożyciu alkoholu (art. 87 § 1 Kw) i przekroczenia dopuszczalnej prędkości (art. 92a Kw). Innymi słowy, skarżący dopuścił się dwóch naruszeń, opisanych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U poz. 488), tj. naruszenia kwalifikowanego z art. 87 § 1 Kw (kod A03 – 10 punktów) oraz naruszenia kwalifikowanego z art. 92a Kw (kod E03 – 6 punktów). Zgodnie z § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia, do ewidencji wpisuje się naruszenia wraz z odpowiadającą im liczbą punktów, zgodnie z wykazem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się zaś, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone m.in. prawomocnym wyrokiem sądu (§ 4 ust. 1). W niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego skarżący został uznany za winnego dwóch naruszeń, tj. naruszenia z art. 87 § 1 Kw i naruszenia z art. 92a Kw, za które łącznie otrzymał 16 punktów. Nie było więc podstaw do kwestionowania wpisów w ewidencji, na podstawie których Komendant Wojewódzki Policji, stanowiących uzasadnienie wniosku o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem 24 punktów karnych. Rozpoznając niniejszą sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy nie pozostawiają wątpliwości, co do wypełnienia ustawowych przesłanek obligatoryjnego skierowania skarżącego na badania psychologiczne. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Ppsa.