II SA/Ke 94/17
WyrokWSA w Kielcach2017-04-12
Skład orzekający: Anna Żak, Dorota Chobian, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, powołując się na przedawnienie roszczenia, jeśli opłata została pobrana na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z Konstytucją i ustawą?Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, powołując się na przedawnienie roszczenia oparte na przepisach Kodeksu cywilnego, jeśli opłata została pobrana na podstawie przepisu rozporządzenia, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją i ustawą. Sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania takiej sprawy, a zarzut przedawnienia nie ma zastosowania, ponieważ przepisy regulujące zwrot nienależnie pobranych opłat nie przewidywały terminu przedawnienia w dacie ich pobrania.Stan faktyczny
P.B. zwrócił się do Starosty o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu. Starosta odmówił, powołując się na przedawnienie roszczenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym niezgodność rozporządzenia dotyczącego opłaty z Konstytucją i prawem UE. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony akt Starosty, uznał obowiązek Starosty do zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 zł oraz zasądził od Starosty na rzecz P.B. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi P.B. na akt Starosty z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt ; II. uznaje obowiązek Starosty do dokonania na rzecz P. B. zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych; III. zasądza od Starosty na rzecz P.B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych - tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z 12 października 2016 r. P.B. zwrócił się do Starosty o zwrotu opłaty w wysokości 425 zł za wydanie karty pojazdu dla samochodu Ford Escort o numerze rejestracyjnym [...].
Pismem z [...] Starosta odmówił zwrotu żądanego świadczenia ze względu na upływ dziesięcioletniego terminu przedawnienia. Dodał, że bieg przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu rozpoczyna się od dnia spełnienia świadczenia, w związku z czym w niniejszej sprawie powyższe roszczenie uległo przedawnieniu 7 lipca 2015 r.
W wezwaniu z 17 listopada 2016 r. (data nadania), P.B. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie stwierdzenia uprawnienia do zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu.
Skargę (wysłaną 12 stycznia 2017 r.), na akt odmowy Starosty z [...] w sprawie stwierdzenia uprawnienia do zwrotu nienależnie zapłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył reprezentowany przez adwokata P. B. Autor skargi zaskarżonemu aktowi zarzucił naruszenie: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 kpa, naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w sprawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego oraz niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, iż organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE, § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Starosty do dokonania zwrotu kwoty 425 zł stanowiącej część opłaty za wydanie kart pojazdu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wnoszący skargę podniósł, że skierowane żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Dodał, że nie jest zasadny zarzut przedawnienia roszczenia, oparty o przepisy Kodeksu cywilnego. Co prawda Sąd Najwyższy w uchwale z 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07 dopuścił drogę sądową przed sądem powszechnym dla dochodzenia roszczeń o zapłatę, którego podstawę stanowią nienależnie pobrane opłaty za wydanie karty pojazdu, określonej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 29 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, nie mniej jednak w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na jej charakter administracyjny, przepisy kodeksu cywilnego nie mogą znaleźć zastosowania, a sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania zgłoszonego przez organ samorządowy zarzutu przedawnienia roszczenia, co z pewnością mogło by nastąpić, ale wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.
W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wskazał, że opłata została pobrana 7 lipca 2005 r., a więc zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu i dlatego organ nie może ponosić odpowiedzialności za szkody wyrządzone w czasie gdy ten przepis - pomimo stwierdzenia przez TK jego sprzeczności z Konstytucją i ustawą - nadal obowiązywał. Odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia oznacza, że stosowanie kwestionowanego przepisu do tej daty nie powoduje przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie podnieść należy, że zaskarżona czynność podlega kontroli sądu administracyjnego, gdyż jest objęta katalogiem aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 717 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Kwestia właściwości sądu administracyjnego do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (dostępnej na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale tej NSA stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd jednocześnie zaznaczył, że przyjęcie takiego stanowiska nie oznacza, że niedopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tym zakresie stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07, że o dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym decyduje przede wszystkim podstawa prawna wskazana przez powoda, a nie to, czy określone roszczenie rzeczywiście istnieje. Stwierdzenie w postępowaniu sądowo- administracyjnym, że określony obowiązek administracyjny strony istnieje lub nie istnieje w określonym zakresie, nie wyklucza zatem dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę w zakresie dotyczącym tego obowiązku, jeżeli organ nie wykona świadczenia. Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego o istnieniu lub nieistnieniu takiego obowiązku może mieć natomiast zasadnicze znaczenie w toku rozpoznawania sprawy cywilnej o zapłatę.
Odnosząc się do formalnej dopuszczalności skargi należy wskazać, że stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku aktów lub czynności określonych w art. 3 ust 2 pkt 4 p.p.s.a., skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.). Wskazane powyżej warunki formalne do rozpoznania skargi na zaskarżony akt Starosty zostały spełnione, gdyż skarga została poprzedzona stosownym wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa i została wniesiona w terminie.
Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonego aktu wskazać należy, że karta pojazdu jako dokument identyfikujący pojazd została wprowadzona 1 lipca 1999 r. (art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, Dz. U. Nr 160 poz. 1086). Przepis art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 128) stanowi, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzącego od producenta lub importera nowych pojazdów, wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu. W ustępie 4 pkt 2 tego przepisu zawarto delegację dla ministra właściwego do spraw transportu, do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu. Jednocześnie w art. 77 ust. 5 tej ustawy wskazano, że ustalając w rozporządzeniu wysokość opłaty należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdu.
W wykonaniu powyższej delegacji wydane zostało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 57, poz. 612). Rozporządzenie to zostało uchylone przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, które z kolei uchylone zostało rozporządzeniem tego Ministra z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r., Nr 137, poz. 1310). To ostatnie rozporządzenie obowiązywało do 14 kwietnia 2006 r.
Przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. został jednak uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ wydający rozporządzenie nie jest bowiem umocowany do działania poza granicami upoważnienia, dla realizacji założeń w ustawie przemilczanych. Pomimo tego, ustalając wysokość opłaty, nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty lecz ustalił opłatę, uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca
w udzielonej Ministrowi delegacji nie przewidział. Oznacza to, że przepis ten niezgodny jest z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń
w celu wykonania ustaw. Jednocześnie Trybunał stwierdził, że zakwestionowany przepis jest niezgodny z art. 217 Konstytucji RP, albowiem opłata w części wynikającej z jej podwyższenia ponad ustawowe kryteria stanowi nową daninę publiczną. Tego typu daniny mogą być nakładanie jedynie ustawą, na co Trybunał wielokrotnie zwracał uwagę (np. orzeczenie K 2/03). Mając ponadto na uwadze możliwe skutki finansowe wydanego wyroku, Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia dopiero z dniem 1 maja 2006 r. Dokonane odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu nie oznacza jednak, że w okresie jego pozostawania w obrocie prawnym, był on - w zakresie ustalenia wysokości opłaty za kartę pojazdu - w zgodzie z udzielonym ministrowi właściwemu w sprawach transportu ustawowym upoważnieniem oraz w zgodzie z Konstytucją RP. Wręcz przeciwnie, uwzględniając stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z 17 stycznia 2006 r., nie budzi wątpliwości Sądu, iż zakwestionowany przepis stanowił od chwili jego wydania przepis niekonstytucyjny, wykraczający poza zakres udzielonej przez ustawodawcę delegacji. Zatem wskazana przez Trybunał data odnosi się jedynie do utraty mocy obowiązującej przepisu, nie zaś do oceny tego przepisu jako niekonstytucyjnego.
Skoro zatem opłata stanowiąca przedmiot sprawy pobrana została na podstawie § 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r., co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą jak i z Konstytucją, to pomimo, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do 1 maja 2006 r., podnieść należy, że § 1 ww. rozporządzenia był niekonstytucyjny
i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż w myśl art. 178 Konstytucji RP sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że sędziowie orzekający w danej sprawie związani są jedynie aktami rangi ustawowej. W sytuacji zatem, gdy Sąd stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego zastosowania.
Konsekwencją uznania przepisu rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ jest ustalenie, że poddany kontroli sądowej akt Starosty wydany został bez podstawy prawnej. Organ odmówił bowiem skarżącemu zwrotu części uiszczonej przez niego opłaty pomimo faktu, iż jej pobranie w wysokości 500 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego ministrowi upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań określonych w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przedstawione stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargi kasacyjne wniesione od orzeczeń uchylających akty Starostów odmawiających zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu i stwierdzających uprawnienie do otrzymania zwrotu tej opłaty m.in. w wyrokach z: 16 października 2009 r. I OSK 52/09, 2 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 652/10 i I OSK 626/10, z 9 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1735/10, I OSK 1731/10, I OSK 1733/10, I OSK 1734/10 i I OSK 1748/10, z 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 727/10, z 17 stycznia 2017 r. I OSK 1901/16 (wszystkie dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela zaprezentowanego przez organ poglądu, że skutkiem odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, była możliwość zgodnego z prawem pobierania opłaty w pełnej wysokości 500 zł wynikającej z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Przyczyną odroczenia w czasie utraty mocy obowiązującej rozporządzenia było przede wszystkim niepozbawianie powiatów odpłatności za ich czynności w wysokości zgodnej z prawem, to jest w wysokości nie zawyżonej ponad uznaną za legalną przez Trybunał Konstytucyjny. Nastąpiło to przez utrzymanie w mocy podstawy prawnej do pobierania opłaty – do czasu wprowadzenia nowej regulacji, zgodnej z postanowieniami Konstytucji, nie dłużej jednak niż do daty określonej przez Trybunał Konstytucyjny. W związku z wyrokiem TK Minister Transportu i Budownictwa w dniu 28 marca 2006 r. wydał nowe rozporządzenie (Dz.U. nr 59, poz. 421), w którym określił wysokość opłaty za kartę pojazdu w kwocie 75 zł. Wskazane rozporządzenie weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r. i z tym dniem utraciło moc poprzednie rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. Niezależnie więc od tego, że sporne rozporządzenie utraciło moc dopiero z dniem 15 kwietnia 2006 r. – Sąd, kontrolując legalność odmowy zwrotu części opłaty jako zawyżonej, uprawniony jest do oceny przepisów rozporządzenia na datę dokonania czynności, która jest powodem żądania zwrotu. Korzystając z tej możliwości Sąd stwierdził, że przesądzenie przez Trybunał Konstytucyjny kwestii niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia z Konstytucją i ustawą - Prawo o ruchu drogowym uprawnia do oceny, iż kwestionowany przepis nie był zgodny z ww. ustawą i Konstytucją RP również w dacie jego obowiązywania. Kwota 500 zł opłaty nie pozostawała bowiem w związku z kosztami świadczonej czynności administracyjnej (wydaniem karty pojazdu), a przez to nabierała cech daniny publicznej. Było to sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP, który zastrzega prawo ustanawiania przedmiotowych danin dla materii ustawowej. Zgodnie bowiem z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym Minister Infrastruktury był upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokość opłat za kartę pojazdu mając na uwadze znaczenie tych kart dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart. Obliguje to Sąd w sprawie niniejszej do niezastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r., a przez to do stwierdzenia, że pobrana 7 lipca 2005 r. opłata w części ponad faktyczne koszty wydania karty, była niezgodna z prawem.
Rozpatrując sprawę niniejszą należy mieć również na uwadze sprzeczność kwestionowanej regulacji z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa Członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe. Europejski Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007 r. w trybie prejudycjalnym w sprawie C-134/07 Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzna orzekł, że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany.
Do roszczenia o zwrot należności uiszczonych w oparciu o § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. nie ma również zastosowania zarzut przedawnienia. Także w tym zakresie doszło do wykształcenia się jednolitej linii orzeczniczej NSA. Wprawdzie w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1870) i na mocy art. art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1241 ze zm.) oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ustawy o finansach publicznych powstał obowiązek rozpatrywania wniosków o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu, wniesionych po dniu 1 stycznia 2010 r., w oparciu o przepisy Kpa i odpowiednio stosowane przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, to jednak niniejsza sprawa winna być rozpoznawana przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych. Powołane wyżej, obowiązujące od dnia 1 stycznia 2010 r., przepisy ustawy o finansach publicznych dotyczą bowiem trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych należności budżetowych. Nie mogły zatem mieć zastosowania do czynności, dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty (jej części), pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy. W art. 115 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych zawarto normę intertemporalną, wedle której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta nie odnosi się jednak do rozpoznawanej sprawy, ponieważ dotyczy wyłącznie spraw "w toku", a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia.
W orzecznictwie zasadnie podnosi się, że brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy, co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia "luki normatywnej". Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. I OPS 1/06, ONSAiWSA z 2006 r., nr 3, poz. 71; uchwała składu pięciu sędziów NSA z 20 października 1997 r., sygn. FPK 11/97, ONSA 1998 r., nr 1, poz. 10). W takim przypadku należy kierować się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, tj. zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych, przewidzianych nowymi unormowaniami.
Gdyby więc do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie - stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i nast. ustawy o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine cytowanej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III ustawy Ordynacja podatkowa i skutkowałoby to koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Taka jednak wykładnia ww. przepisów byłaby sprzeczna z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia, a to prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego (por. wyroki NSA w sprawach: I OSK 395/13, I OSK 2163/12, I OSK 2529/12, I OSK 3045/12, I OSK 1282/12 i I OSK 1901/16).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt (pkt I wyroku) i uznał obowiązek Starosty do dokonania na rzecz skarżącego zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 zł – tj. w wysokości pobranej ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w związku z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym (pkt II wyroku).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na zasądzoną kwotę składa się: wpis sądowy w kwocie 200 zł, 480 zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Wynagrodzenie pełnomocnika zostało obliczone na podstawie § 14 ustęp 1 punkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło