II SA/Ke 961/13
WyrokWSA w Kielcach2013-12-18
Skład orzekający: Anna Żak, Renata Detka, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która utraciła zatrudnienie przed powstaniem niepełnosprawności członka rodziny, może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli nie spełnia wymogu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje tylko w przypadku, gdy sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną jest bezpośrednio związane z uprzednią rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Samo niepodejmowanie zatrudnienia nie jest wystarczające. W sytuacji, gdy zatrudnienie ustało przed powstaniem niepełnosprawności, nie można mówić o rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki, a jedynie o niepodejmowaniu zatrudnienia, co nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia.Stan faktyczny
H. B. złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ odmówił przyznania świadczenia, ponieważ H. B. nie spełnił warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, gdyż jego stosunek pracy ustał w 2002 r., a niepełnosprawność matki stwierdzono w 2010 r. Skarżący podniósł, że świadczenie to jest kontynuacją wcześniej przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego i nowelizacja ustawy nie może pozbawiać go praw. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że wymóg rezygnacji z zatrudnienia nie został spełniony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.
Decyzją z dnia 28 sierpnia 2013 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Mniów decyzję z dnia 1 lipca 2013 r. znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania H. B. prawa do świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką W. B.
Jak wynika z akt sprawy organ I instancji odmówił H. B. ww. świadczenia z uwagi na treść art. 16a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, po ustaleniu, że wnioskodawca nie spełnia warunki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, ponieważ jego stosunek pracy ustał w dniu 31.05.2002r.
W odwołaniu H. B. podniósł, że skoro jego matka wymaga stałej opieki, to oczywiste jest, że nie może on podjąć żadnej pracy.
Organ odwoławczy ustalił, że matka wnioskodawcy orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 18.01.2011r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym od dnia 26.11.2010r. Łączny miesięczny dochód w rodzinie na osobę wynosi 587,06 zł, co oznacza, że spełnione zostało kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. H. B. nie spełnia jednak warunku wynikającego z art. 16a ust. 1 ww. ustawy, tj. rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką.
Organ wskazał, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, od którego Państwo opłaca składki emerytalno-rentowe. Świadczenie to jest zatem przyznawane nie z uwagi na sprawowanie opieki, lecz z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Ponadto H. B. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 2,41 ha, któremu musi poświęcać przynajmniej część swojego czasu.
W świetle powyższego organ stwierdził, że H. B. nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką, ponieważ niepełnosprawność W. B. powstała od dnia 26.11.2010r., a wnioskodawca rozwiązał stosunek pracy w dniu 31.05.2002r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H. B. wniósł o uchylenie ww. decyzji podnosząc zarzuty naruszenia art. 2 i art. 69 Konstytucji RP oraz art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że na podstawie decyzji z dnia 2 lutego 2011 r. miał ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, które było wypłacane do lipca 2013 r. W jego ocenie nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie w dniu 1 lipca 2013 r. nie mogła prowadzić do pozbawienia obywateli przyznanych im wcześniej praw do świadczenia. Specjalny zasiłek opiekuńczy jest zatem kontynuacją istniejącego wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wymóg rezygnacji z trwającego zatrudnienia uniemożliwia osobom, które do dnia 1.07.2013r. sprawowały opiekę i wcześniej zrezygnowały z zatrudnienia, uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W konsekwencji prowadzi do naruszenia Konstytucji RP i zasady ochrony prawa słusznie nabytych.
Skarżący podniósł, że przedmiotowe świadczenie jest nie tylko rekompensatą za utracony zarobek, ale przede wszystkim "pensją", jaką Państwo, na którym ciąży na mocy art. 69 Konstytucji RP obowiązek zapewnienia opieki i pomocy osobom niepełnosprawnym, wypłaca osobom – członkom najbliższej rodziny faktycznie wykonującym to zadanie. Na poparcie swojego stanowiska przywołał wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie II SA/Go 550/13.
Autor skargi dodatkowo wyjaśnił, że od 2002 roku do dnia 31.01.2011r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślano, że osoba bezrobotna ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a rezygnacja ze statusu bezrobotnego jest traktowana, jako rezygnacja z zatrudnienia. Prawidłowa interpretacja przepisu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi zdaniem skarżącego do wniosku, że pod pojęciem "rezygnacji z zatrudnienia" należy rozumieć również takie sytuacje, w których osoby uprawnione nie podejmują zatrudnienia czy nawet próby znalezienia pracy. Wcześniejsza ustawowa regulacja, w której obok pojęcia "rezygnacji" posługiwano się pojęciem "niepodejmowania zatrudnienia" stanowiła superfluum.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
W tym miejscu podkreślić trzeba, że stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Strony różnią się natomiast stanowiskiem co do skutków, jakie wywołuje on w sferze prawa materialnego.
Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji uwzględnia stan faktyczny i stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania ( art. 133 P.p.s.a.).
Od dnia 1.01.2013r. obowiązują nowe przepisy zmieniające ustawę z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.), dokonane ustawą z dnia 7.12.2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548). Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 tej ustawy osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Jedną z przesłanek, których spełnienie jest niezbędne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawcy – zarówno na gruncie obecnie, jak i poprzednio obowiązujących przepisów – jest brak podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad określoną osobą (art. 17 ust. 1 ustawy).
Odrębnym świadczeniem jest natomiast specjalny zasiłek opiekuńczy, który – jak wynika z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zwanej dalej ustawą – przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25.02.1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (ust. 2 ) – obecnie 623 zł.
W świetle cyt. regulacji niesporne jest spełnienie w niniejszej sprawie przesłanek dotyczących legitymowania się przez W. B. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również brak przekroczenia w rodzinie skarżącego ustawowego kryterium dochodowego, od którego ustawodawca uzależnił prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie budzi również wątpliwości, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki.
Strony różnią się natomiast stanowiskiem, co do spełnienia przez skarżącego wynikającego z art. 16a ust. 1 ustawy wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżący oprócz zarzutu naruszenia art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych podnosi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem : art. 2 Konstytucji RP, z którego wynika zakaz działania prawa wstecz oraz ochrona praw słusznie nabytych, a także z naruszeniem art.69 Konstytucji RP stanowiącego o prawie osoby niepełnosprawnej do opieki.
W ocenie Sądu nie jest zasadny zarzut naruszenia przez organ art.16ust.1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu stanowisko organu jest trafne, choć jego uzasadnienie wymaga uzupełnienia. Przede wszystkim należy podkreślić, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wymaga, aby sprawowanie stałej opieki nad osobą niepełnosprawną wiązało się bezpośrednio z uprzednią rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W tym przypadku, inaczej niż przy świadczeniu pielęgnacyjnym, samo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie wystarcza.
Z porównania brzmienia art. 16a ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że zakres pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" na gruncie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być rozszerzany na przypadki niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, uwzględniane na tle art. 17 ust. 1. Za taką ścisłą wykładnią przemawia wzgląd na dokonane przez ustawodawcę wyraźne rozróżnienie obu tych pojęć w treści art. 17 ust. 1 ustawy, co uniemożliwia ich utożsamianie na gruncie art. 16a. Wynika to już z językowych dyrektyw interpretacyjnych, w postaci tzw. zakazu wykładni synonimicznej, zgodnie z którym różnym zwrotom użytym w danym akcie prawnym nie należy nadawać tego samego znaczenia, oraz dopełniającego go zakazu wykładni homonimicznej, czyli niedopuszczalności nadawania tym samym zwrotom różnych znaczeń (por. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i nast.). W świetle tych dyrektyw, skoro w art. 17 ust. 1 cyt. ustawy ustawodawca, obok przesłanki: "rezygnują z zatrudnienia", osobno wyszczególnił: "nie podejmują zatrudnienia", to oznacza, że pojęcia te mają dla ustawodawcy różne zakresy znaczeniowe (obejmują różne stany faktyczne).
Istotą świadczenia przyznawanego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną jest niewątpliwie zrekompensowanie osobie podejmującej się tej opieki konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej, poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty oraz opłacenie składki na ubezpieczenie. Musi więc istnieć wyraźny i bezpośredni związek (czasowy i co do motywów) między rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad wskazaną w ustawie osobą, co trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium. Ustawowy wymóg "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" implikuje konieczność wykazania przez osobę ubiegającą się o specjalny zasiłek opiekuńczy wystąpienia bezpośredniego związku, tak funkcjonalnego, jak i, co do zasady, czasowego, pomiędzy zaprzestaniem pracy zarobkowej, a podjęciem się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sytuacji braku wystąpienia zbieżności czasowej pomiędzy obu zdarzeniami można, co do zasady, mówić jedynie o sytuacji niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co już jednak nie uprawnia do otrzymania zasiłku z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie przed wystąpieniem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskodawca pobierał świadczenie pielęgnacyjne, ocenę spełnienia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia" należy odnieść do czasu przed przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji należy zbadać, czy świadczenie to zostało wówczas przyznane w związku z rezygnacją przez opiekuna z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), czy też wyłącznie z uwagi na niepodejmowanie przezeń zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). Sytuacji faktycznej tych dwóch kategorii osób nie można utożsamiać, gdyż w przypadku osób niepodejmujących pracy, w ogóle nie podlegało badaniu, czy miały one rzeczywistą możliwość podjęcia pracy, a co za tym idzie – osiągania z tego tytułu określonych dochodów. Natomiast osoby z pierwszej grupy (tj. które zrezygnowały z pracy) dobrowolnie zrzekały się faktycznie posiadanej możliwości zarobkowania. Powyższe zróżnicowanie sytuacji faktycznej tych osób pozwala na wprowadzenie również zróżnicowania prawnego, a w konsekwencji na uznanie, że w świetle art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tylko te spośród osób pobierających uprzednio świadczenie pielęgnacyjne mogą obecnie ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, które uzyskały to świadczenie w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a nie wyłącznie z ich niepodejmowaniem.
Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie zalicza się do grupy osób, które zrezygnowały z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, gdyż jak wynika ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, to pracodawca rozwiązał z nim z dniem 31 maja 2002r. ostatnią umowę o pracę, z przyczyn dotyczących zakładu pracy (świadectwo pracy wystawione przez M. S.A. w dniu 5.12.2003r., k. 2 akt adm.). Brak jest zatem bezpośredniego związku funkcjonalnego pomiędzy ustaniem zatrudnienia skarżącego, a podjęciem przezeń stałej opieki nad niepełnosprawną matką, która została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności od 26.11.2010r. W okresie od ustania zatrudnienia (31.05.2002r.) do daty powstania znacznego stopnia niepełnosprawności jego matki, skarżący zarejestrowany był w Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Skarżący złożył do akt sądowych decyzję Starosty z dnia z dnia 31 stycznia 2011r., którą organ ten pozbawił skarżącego na jego wniosek statusu osoby bezrobotnej oraz decyzję z 2 lutego 2011r. o przyznaniu mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką na okres od 1.02.2011r. – bezterminowo (k. 14 i 15 ). Jednak okoliczność przyznania skarżącemu w/w świadczenia pielęgnacyjnego nie daje podstaw do uznania, że spełnia on również przesłanki umożliwiające mu przyznanie specjalnego zasiłku. Jak wynika bowiem z wcześniejszych rozważań specjalny zasiłek opiekuńczy uregulowany w art. 16a ustawy jest świadczeniem nowym, odrębnym od świadczenia pielęgnacyjnego w kształcie, w jakim świadczenie to było określone w art. 17 ustawy w brzmieniu obowiązującym poprzednio. Nie sposób rozpatrywać zagadnienia stosowania cyt. art. 16a ust. 1 ustawy w kontekście spełnienia wymogu rezygnacji wyłącznie z gotowości do świadczenia pracy (nie zaś samego jej wykonywania), wywodzonej z definicji osoby bezrobotnej zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013r. poz. 674), zgodnie z którą osobą posiadającą taki status jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Dokonana przez Sąd wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi bowiem do odmiennych konkluzji. Jednocześnie zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieją dwie odmienne linie orzecznicze, dotyczące stosowania art. 16 a ust. 1 ustawy wobec osób, które w dacie składania wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego pozostawały bezrobotne. W tym zakresie tut. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela stanowisko WSA w Bydgoszczy, przedstawione w uzasadnieniach wyroków z dnia 6.11.2013r. o sygn. akt II SA/Bd 920/13, z dnia 23.10.2013r. o sygn. akt II SA/Bd 775/13 oraz z dnia 22.10.2013r. o sygn. akt II SA/Bd 794/13 (orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA), zgodnie z którym "przypadek niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nie może być utożsamiany z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy. Zachowanie praw do świadczeń przez osoby, którym dotychczas przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne (w uprzednio obowiązującym kształcie) w świetle brzmienia art.16a ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje bez wpływu na ocenę spełniania przesłanek nowo wprowadzonego przez ustawodawcę świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego). Wobec powyższego należy podzielić stanowisko organów obu instancji, że skarżący nie zrezygnował z pracy, aby sprawować opiekę na niepełnosprawną matką, a zatem nie spełnił warunku koniecznego dla uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (a nie rezygnacja z gotowości do świadczenia pracy jak w przypadku skarżącego), dlatego Sąd uznał, że organy podejmując decyzje w tej sprawie nie naruszyły art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art.2 i 69 Konstytucji RP, należy wskazać, że obowiązkiem Sądu jest kontrola działalności administracji publicznej sprawowana w oparciu o kryterium zgodności z prawem, co oznacza, że jest ona związana z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym i polega na ocenie, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy dokonał właściwej jej interpretacji oraz czy ustalił prawidłowo stan faktyczny sprawy. Sąd administracyjny bada więc czy zaskarżony akt został wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym ustawami.
W wyroku pełnego Składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99 (OTK 2001/1/5) Trybunał stwierdził m.in., że "w żadnym wypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych (...) nie może być zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2 Konstytucji). Bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Tryb tej kontroli został wyraźnie i jednoznacznie ukształtowany przez samą Konstytucję. Artykuł 188 Konstytucji zastrzega do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego orzekanie w wymienionych w nim sprawach bez względu na to, czy rozstrzygnięcie ma mieć charakter powszechnie obowiązujący, czy też ma ograniczać się tylko do indywidualnej sprawy. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być tylko obalone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca". Analogiczne stanowisko prezentowane jest również w dominującym nurcie orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok SN z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt III CK 536/02, LEX nr 172784, wyrok NSA z dnia 16 maja 2006 r., sygn. akt I FSK 816/05, LEX nr 282647, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 548/06, LEX nr 275509).
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela trafność powyższego stanowiska, dlatego też zarzuty naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisów Konstytucji RP nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Przepis art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje w obrocie prawnym i obowiązkiem organów administracji publicznej oraz sądu administracyjnego było jego stosowanie.
W tym miejscu podkreślić należy, że przepisy przejściowe art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. oraz regulacja z art. 16 ust.2-5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostały zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego (sygnatury K 27/13 i K 38/13) . Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej (sygn. akt K 27/13), na mocy których doszło do wygaśnięcia z dniem 30 czerwca 2013 r. dotychczasowych decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, został rozpoznany przez Trybunał Konstytucyjny na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. Trybunał orzekł, że zakwestionowane przepisy są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP. Jednak orzeczenie to nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy, ponieważ nie dotyczy zgodności z Konstytucją art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Drugi z wniosków, Grupy Posłów o zbadanie zgodności z Konstytucją RP m.in. art. 16a ust. 2–5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzających przesłankę kryterium dochodowego (sygn. akt K 38/13), nie został dotychczas przez Trybunał Konstytucyjny rozpoznany, jednakże kwestie podniesione w tym wniosku nie mają wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy, gdyż jak ustaliły trafnie organy, w niniejszej sprawie wnioskodawca kryterium dochodowe spełnia.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło