II SAB/Ke 110/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji F. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne; II. stwierdza, że Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy na rzecz Fundacji F. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Ke 110/21 Uzasadnienie W dniu 29 lipca 2021 r. do Powiatowego Urzędu Pracy wpłynęła skierowana do tut. Sądu skarga Fundacji F. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku z dnia 29 maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, co stanowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ("udip"). Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia 29 maja 2021 r.; 2) zasądzenie kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżąca Fundacja wskazała, że w ww. wniosku wystąpiła o udzielenie informacji: 1. Ile było prowadzonych naborów na wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej w latach 2019 i 2020 z podziałem na poszczególne kwartały; 2. Ile w każdym z tych kwartałów było do wykorzystania środków finansowych dla potencjalnych wnioskujących o udzielenie dotacji. Wniosek został złożony drogą elektroniczną na adres: [email protected], wskazany na stronie internetowej organu oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. Fundacja wyjaśniła w jakim celu chce pozyskać przedmiotową informację, wskazała na jedną z możliwych dróg jej udostepnienia (w formie zwrotnej wiadomości e-mail), a także podała dane identyfikujące Fundację. Skarżąca nie została powiadomiona w ustawowym terminie ani o powodach opóźnienia, ani o terminie w jakim informacja zostanie udostępniona, ani o kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor PUP , nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia, stwierdził, że wniosek, o którym mowa w skardze nie wpłynął do Urzędu na adres [email protected] w dniu 29 maja 2021 r., ani po tym terminie. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i kontrola systemu informatycznego wykazały, że wszelkie systemy działały prawidłowo. Skarżący nie poczynił żadnych kroków, żeby wyjaśnić brak odpowiedzi, nie wniósł też ponaglenia w trybie art. 37 § 1 Kpa. Nie udokumentował też w żaden sposób potwierdzenia odbioru wiadomości e-mail. W związku z powyższym organ za datę wniosku uznał 29 lipca 2021 r., tj. datę wpływu do urzędu skargi na bezczynność. Odpowiedź na wniosek została niezwłocznie udzielona. Dodatkowo organ poinformował, że zakres informacji, o które występował skarżący znajduje się w części na stronie Urzędu oraz BIP Powiatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "Ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I wyroku wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Materiał dowodowy wskazuje, że na dzień wniesienia skargi do Sądu, wniosek skarżącego z dnia 29 maja 2021 r. o udzielenie informacji publicznej, w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), dalej jako "udip", nie został merytorycznie załatwiony przez Dyrektora PUP . Według twierdzeń organu, postępowanie wyjaśniające oraz kontrola systemu informatycznego nie wykazały, aby wspomniany wniosek wpłynął do organu 29 maja 2021 r., bądź po tej dacie. Skarżący nie udokumentował w żaden sposób potwierdzenia odbioru, nie żądał też zwrotnego potwierdzenia wysłanej wiadomości celem potwierdzenia doręczenia, mającego istotne znaczenie dla nadawcy. Zgodnie z przepisami art. 46 § 3 i 4 Kpa w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3. Organ podkreślił, że skrzynki mailowe dają możliwość takiego potwierdzenia, jeżeli nadawca sobie tego zażyczy. Z tych względów, zdaniem Dyrektora PUP , za datę wniesienia wniosku uznać należy 29 lipca 2021 r. tj. dzień wniesienia skargi na bezczynność. Z takim stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić. Bezspornie skarżący przedłożył wydruk ze swojej skrzynki e-mail, z którego wynika, że w dniu 29 maja 2021 r. wysłał na adres [email protected] wniosek o udzielenie informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, który w całości akceptuje Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że e-mail wysłany na podany na oficjalnej stronie internetowej adres poczty elektronicznej jest skutecznie złożony. Podanie bowiem do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez organ należy traktować jako zobowiązanie, że wiadomości wysyłane na ten adres będą odbierane. Jednostka ma prawo działać w zaufaniu do władzy publicznej i oczekiwać, że skoro organ podaje do publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej, to będzie odbierał listy skierowane na ten adres. W konsekwencji nie sposób przyjąć, że przedmiotowy wniosek wysłany na oficjalny adres: [email protected] - nie został skutecznie złożony. W świetle przepisów udip złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie zostało obwarowane żadną szczególną formą lub wymogami formalnymi. W związku z tym istnieje dowolność w formułowaniu żądań w zakresie dostępu do informacji publicznej. Praktyka orzecznicza dopuszcza przesłanie zapytania o udzielenie informacji publicznej również w postaci zwykłego e-maila (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2009 r., sygn. I OSK 1277/08). Jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) byłoby iluzoryczne, którego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu. W orzecznictwie przyjmuje się, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r., sygn. I OSK 1924/16). Co się zaś tyczy art. 46 § 3 i 4 Kpa to zauważyć należy, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w przypadku wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej oraz decyzji o umorzeniu postępowania o udostepnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 (art. 16 udip), a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Powyższe oznacza, że organ pozostawał w bezczynności w zakresie wniosku z dnia 29 maja 2021 r. Rozpatrując skargę na bezczynność Sąd musi jednak rozważyć, czy po jej wniesieniu nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania. Załatwienie przez organ wniosku po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność powoduje, że zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie sądowe w tym przedmiocie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa. Nie budzi wątpliwości pogląd, że sprawa sądowodministracyjna przestaje istnieć na skutek uwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli (art. 54 § 3 Ppsa). Uwzględnienie skargi na podstawie art. 54 § 3 Ppsa odnosi się również do skargi na bezczynność organu w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 Ppsa, ponieważ przepis ten wyraźnie stanowi, że organ, którego bezczynność zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Uwzględnienie przez organ skargi na bezczynność może zaś nastąpić jedynie poprzez wydanie aktu administracyjnego lub dokonanie czynności z zakresu administracji publicznej. W uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. I OPS 6/08, NSA w składzie siedmiu sędziów stwierdził, że ww. regulacja ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 Ppsa – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor PUP w dniu 30 lipca 2021 r. udzielił skarżącemu żądanej przez niego informacji publicznej. Na skutek tej czynności przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna zainicjowana skargą w niniejszej sprawie. Konsekwencją ustania bezczynności organu po wniesieniu skargi jest bezprzedmiotowość postępowania sądowego, co stwarza podstawę do jego umorzenia. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd dodatkowo miał na uwadze brzmienie art. 149 § 1 Ppsa. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w tezie postanowienia NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. II OSK 1360/12, zgodnie z którym wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu. Z kolei w postanowieniu z dnia 21 marca 2013 r., sygn. I OSK 481/13, NSA wskazał, że użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 Ppsa zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA: w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13; w Poznaniu z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013r., sygn. I SAB/Wa 415/13). W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organ nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Bezsporne jest, że zgodnie z art. 13 ust. 1 udip udzielenie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W niniejszej sprawie organ udzielił skarżącemu żądanej informacji niezwłocznie po wpłynięciu skargi na bezczynność. Zwłokę tłumaczył tym, że w jego skrzynce e-mail nie stwierdzono wiadomości zawierającej wniosek. Nie można zatem dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego czy też celowego przedłużania postępowania, tym bardziej, że sam skarżący nie wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w braku reakcji organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Na podstawie art. 149 § 1a Ppsa Sąd orzekł zatem jak w punkcie II wyroku. O kosztach postępowania, na które złożyła się kwota wpisu w wysokości 100 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł orzeczono na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.).