II SAB/Ke 5/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Starosty na rzecz K. G. kwotę 601,20 (słownie: sześćset jeden 20/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 8 stycznia 2016 r. wpłynęła do Starosty skarga K. G., wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na bezczynność tego organu w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku z dnia 7 grudnia 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł o: 1) zobowiązanie organu do rozpatrzenia ww. wniosku w zakresie ujawnienia miesięcznego kosztu utworzenia (funkcjonowania) etatu radcy prawnego realizującego obsługę prawną Powiatu w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie kosztów postępowania w kwocie 601,20 zł, na które złożyły kwota wpisu (100 zł), koszty zastępstwa adwokackiego (480 zł) opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) i koszty przesłania skargi (4,20 zł). W przypadku uwzględnienia skargi przez organ, skarżący wniósł o umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów w ww. kwocie. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w dniu 7 grudnia 2015 r. wysłał do Starosty e-mail, w którym, w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wystąpił o udzielenie informacji, w formie elektronicznej na adres e-mail, poprzez wskazanie, w jaki sposób realizowana jest obsługa prawna Powiatu, poprzez umowę z kancelarią prawną, umowę o pracę z radcą prawnym, czy w inny sposób. W przypadku realizowania obsługi prawnej przez kancelarię prawną wystąpił o udostępnienie umowy z kancelarią oraz faktur VAT za ostatnie trzy miesiące (w formie skanów), natomiast w przypadku realizowania obsługi przez radcę prawnego lub inną osobę zatrudnioną na umowę o pracę – o podanie ilości etatów oraz miesięcznego kosztu utworzenia (funkcjonowania) każdego etatu. Wniósł ponadto o podanie w jaki sposób rozliczane są zasądzone na rzecz Powiatu koszty zastępstwa prawnego w sprawach sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych, w których Powiat reprezentuje adwokat lub radca prawny, tj. czy wypłacane są prawnikowi w całości dopiero po wyegzekwowaniu należności od dłużnika, czy też po uprawomocnieniu się wyroku czy też w inny sposób. W dniu 10 grudnia 2015 r. w odpowiedzi na wniosek organ wysłał do wnioskodawcy e-mail, w którym poinformował, że obsługa prawna Powiatu realizowana jest przez radcę prawnego zatrudnionego na umowę o pracę i w 2015 roku nie korzystano z usług innych prawników. Kosztów utworzenia (funkcjonowania) etatu radcy prawnego w perspektywie miesiąca organ nie podał. W związku z powyższym skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez ich niezastosowanie. Zdaniem skarżącego wysokość wydatków ze środków publicznych na pokrycie kosztów utworzenia (utrzymania) etatu radcy prawnego stanowi zarówno informację publiczną dotyczącą majątku jednostki samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c cyt. ustawy), jak i zasad funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (art. 6 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy). Ponadto, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, powiat w zakresie gospodarowania finansami publicznymi obowiązuje zasada jawności. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołał wyrok NSA w sprawie I OSK 2508/12. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o umorzenie postępowania, wyjaśniając, że w dniu 15 stycznia 2016 r. przekazał na wskazany we wniosku adres e-mail informację o miesięcznym koszcie obsługi prawnej, wskazując również sposób rozliczania kosztów zastępstwa procesowego. Tym samym postepowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 - 4a. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I wyroku wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Stanowisko skarżącego w kwestii uznania żądania udostępnienia informacji publicznej w zakresie wskazanym w jego wniosku, zasługuje na akceptację, z powodów wskazanych w uzasadnieniu skargi. Z akt sprawy wynika, że na dzień wniesienia skargi do Sądu wniosek skarżącego z dnia 7 grudnia 2015 r. o udzielenie informacji publicznej, w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 2058), dalej jako "ustawa", został merytorycznie załatwiony przez Starostę jedynie częściowo, ponieważ organ nie udzielił informacji co do kosztów utworzenia (funkcjonowania) etatu radcy prawnego w perspektywie miesiąca. Powyższe oznacza, że organ pozostawał w bezczynności w ww. zakresie. Tym niemniej rozpatrując skargę na bezczynność Sąd musi rozważyć, czy po jej wniesieniu nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania. Załatwienie przez organ wniosku po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność powoduje, że zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie sądowe w tym przedmiocie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa, sprawa sądowodministracyjna przestaje istnieć na skutek uwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli (art. 54 § 3 Ppsa). Uwzględnienie skargi na podstawie art. 54 § 3 Ppsa odnosi się również do skargi na bezczynność organu w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 Ppsa, ponieważ przepis ten wyraźnie stanowi, że organ, którego bezczynność zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Uwzględnienie przez organ skargi na bezczynność może zaś nastąpić jedynie poprzez wydanie aktu administracyjnego lub dokonanie czynności z zakresu administracji publicznej. W uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. I OPS 6/08, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów stwierdził, że ww. regulacja ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a Ppsa – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W rozpoznawanej sprawie Starosta w dniu 15 stycznia 2016 r. udzielił skarżącemu żądanej przez niego informacji publicznej, wysyłając na jego adres e-mail informację określającą koszt miesięczny utrzymania stanowiska radcy prawnego w kwocie 5.780,58 zł brutto oraz podając, że zastępstwo w sprawach sądowych, administracyjnych i sądowoadministracyjnych wystąpiło tylko raz i zostało wypłacone prawnikowi w całości dopiero po wyegzekwowaniu należności od dłużnika. Na skutek tej czynności przestała więc istnieć sprawa sądowoadministracyjna zainicjowana skargą w niniejszej sprawie. Konsekwencją ustania bezczynności organu po wniesieniu skargi jest bezprzedmiotowość postępowania sądowego, co stwarza podstawę do jego umorzenia. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd dodatkowo miał na uwadze aktualne brzmienie art. 149 Ppsa. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (§ 1 pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w tezie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, zgodnie z którym wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu. Z kolei w postanowieniu z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 481/13, NSA wskazał, że użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 Ppsa zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11.12.2013r., sygn. I SAB/Wa 525/13, WSA w Poznaniu z dnia 19.02.2014r., sygn. IV SAB/Po 126/13). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.11.13r., sygn. I SAB/Wa 415/13). Rozpoznając zatem niniejszą sprawę w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Z treści art. 13 ust. 1 ustawy wynika, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W niniejszej sprawie należy jednak mieć na uwadze, że organ udzielił skarżącemu informacji w dniu 10 grudnia 2015 r., aczkolwiek nie wyczerpującej. Nie można zatem dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego czy też celowego przedłużania postępowania, tym bardziej, że sam skarżący wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w braku reakcji organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organ niezwłocznie po wniesieniu skargi do Sądu, uzupełnił w dniu 15 stycznia 2016 r. żądaną informację publiczną. Na podstawie art. 149 § 1a Ppsa Sąd orzekł zatem jak w punkcie II wyroku. O kosztach postępowania, na które złożyła się kwota wpisu w wysokości 100 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz opłata za przesłanie skargi 4,20 zł, orzeczono na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800).