II SO/Ke 4/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Joanna Nowak, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015r. na rozprawie sprawy z wniosku Z. S. w przedmiocie wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Stowarzyszeniu Zbiorowego Zarządzania Prawami Autorskimi p o s t a n a w i a I. odrzucić wniosek; II. zwrócić Z. S. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego. Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2015r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, Z. S. domagał się ukarania Przewodniczącego Stowarzyszenia grzywną za nieprzekazanie temu Sądowi skargi na bezczynność wraz z odpowiedzią na tę skargę. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca został poinformowany w imieniu organu, że skargę organ otrzymał ale nie przekazał jej do sądu ani nie udzielił wnioskowanej informacji publicznej. Podkreślono jednocześnie, "że informacja o rozdysponowaniu środków publicznych uzyskanych na podstawie ustawy jest niewątpliwie informacją publiczną podlegającą udostępnieniu, gdyż dotyczy podmiotu wykonującego zadanie publiczne". W odpowiedzi na wniosek Stowarzyszenie wyjaśniło, że Stowarzyszenie nie dysponuje środkami publicznymi. Inkasowane przez stowarzyszenie środki mają charakter prywatnoprawny i naturę cywilnoprawną, a także zidentyfikowanych beneficjentów, a Stowarzyszenie nie korzysta z żadnych środków publicznych. Ponadto pismem z dnia 9 marca 2015r. udzieliło wnioskodawcy informacji, że Stowarzyszenie nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a informacja, o którą wystąpił wnioskodawca nie jest informacją publiczną. Dodatkowo podniesiono, że z uwagi na podmiotowe i przedmiotowe wyłączenia stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej zadecydowały, że Stowarzyszenie nie będąc do tego zobligowanym nie procedowało w trybie określonym przepisami ustawy, a poprzestało na skierowaniu do wnioskodawcy informacji. W dniu 25 maja 2015r. wnioskodawca uściślił wniosek o ukaraniu organu grzywną poprzez wskazanie, że wniosek dotyczy "Przewodniczącego Zarządu" Stowarzyszenia. W odpowiedzi na pismo wnioskodawcy Stowarzyszenie w piśmie z dnia 5 czerwca 2015r. (data wpływu do Sądu 8 czerwca 2015r.) wniosło o odrzucenie wniosku o ukaranie "Przewodniczącego Zarządu", ewentualnie o oddalenie wniosku. Jeszcze raz podkreślono, że Stowarzyszenie nie inkasuje opłat mających "charakter przymusowych danin publicznych". Pobierane przez Stowarzyszenie opłaty z art. 20 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych mają charakter prywatnoprawnego zobowiązania cywilnoprawnego. Stowarzyszenie jest organizacją reprezentującą twórczość naukową i techniczną, identyfikuje i wypłaca środki uprawnionym należącym do tej kategorii twórczości. Proces ten nosi miano repartycji indywidualnej. Podkreślono, że Stowarzyszenie, ani jego władze nie są organem administracji publicznej, nie służy mu władztwo publicznoprawne, nie inkasuje żadnych danin publicznych, jak również nie posiada żadnych informacji o sprawach publicznych, których udostępnienia można by żądać na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (§ 1). Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (§ 2). Stosownie natomiast do treści art. 55 § 1 ustawy p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy p.p.s.a. W razie nieprzekazania skargi wraz z aktami sądowi i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi sąd, na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy p.p.s.a. – na podstawie art. 55 § 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Z treści przepisu art. 55 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że jedną z przesłanek koniecznych do jego zastosowania jest to, aby wskazana sankcja dotyczyła organu w rozumieniu przepisów ustawy p.p.s.a. – którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Odnotować trzeba, że w ustawie p.p.s.a. nie zdefiniowano pojęcia organu. W doktrynie przyjmuje się, że organem w rozumieniu tej ustawy jest każdy podmiot wykonujący zadania administracji publicznej, a więc nie tylko organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, ale także inny organ państwowy, jednostka organizacyjna, czy osoba fizyczna powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumienia do wydawania aktów i podejmowania czynności, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) podstawowym zadaniem sądów administracyjnych jest kontrola działalności organów administracji publicznej. Z uwagi na powyższe podmioty, które tą działalność prowadzą w formach prawnych określonych w art. 3 § 2 i 3 ustawy p.p.s.a., mieszczą się w pojęciu organów w rozumieniu tej ustawy (por. Komentarz do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX Warszawa 2009, str.108). Wnioskodawca sprecyzował, iż żądanie ukarania Przewodniczącego Zarządu Stowarzyszenia grzywną, o jakiej mowa w art. 55 § 1 ustawy p.p.s.a. ma wynikać z faktu nieprzekazania skargi na bezczynność, polegającą na braku udostępnienia informacji publicznej. W postępowaniu z wniosku o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem do sądu skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej niezbędne jest ustalenie, czy podmiot, którego ukarania domaga się skarżący jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pozwoli to bowiem na dokonanie oceny dopuszczalności wniosku ( por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2011r. w sygn. akt I OZ 796/11 i z dnia 19 kwietnia 2010r. sygn. akt I OZ 125/10). Zgodnie art. 4 ust. 1 ustawy obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Poza tym, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego ( Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. Zm.), oraz partie polityczne ( ust. 2 tego przepisu). Podmioty te mają obowiązek udostępnienia informacji publicznej wtedy, gdy są w jej posiadaniu ( ust. 3). Jak wynika ze złożonego statutu: Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym i trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych posiadającym osobowość prawną ( § 1 ). Celem Stowarzyszenia jest w szczególności zbiorowe zarządzanie i ochrona praw autorskich w zakresie reprodukcji, wprowadzania do obrotu, wprowadzania do pamięci komputera, zwielokrotniania i rozpowszechniania, a także działania na rzecz rozwoju nauki i techniki oraz zabezpieczenia i ochrony majątkowych interesów twórców dzieł naukowych i technicznych ( § 6 ). Stowarzyszenie zarządza także prawami autorskimi osób w nim nie zrzeszonych, działając na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych lub jako negotiorum gestor ( § 7 ). Majątek Stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, zapisów, i dochodów z własnej działalności gospodarczej ( § 25 ). Na majątek Stowarzyszenia składają się: wpisowe i składki członkowskie, których wysokość ustala zarząd; dotacje, darowizny i zapisy pochodzące od osób fizycznych i prawnych krajowych i zagranicznych; dochody z prowadzonej działalności gospodarczej; dochody z udziałów w fundacjach i spółkach; dochody z wydawnictw ( § 26 ). Tak więc należy wskazać, że okolicznością nie budzącą wątpliwości jest, że Stowarzyszenie nie dysponuje majątkiem publicznym, nie jest też żadnym organem wymienionym w art. 4 ust. 1 pkt od 1 do 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, Stowarzyszeniu nie przysługuje również przymiot podmiotu wykonującego zadania publiczne, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 cytowanej ustawy, okoliczności tej nie można skutecznie wywodzić z zapisów statutu Stowarzyszenia. W świetle zapisów statutu Stowarzyszenia jako trafne jawi się stanowisko Stowarzyszenia, że nie podlega ono regulacjom ustawy o dostępie do informacji publicznej, z uwagi na fakt iż nie jest organem o którym mowa w art. 4 przedmiotowej ustawy. Organizacje zbiorowego zarządzania powstały, aby pomóc twórcom w ochronie ich praw. Reprezentują one jedynie interesy indywidualne i nie występują w imieniu Państwa. Nie można zatem uznać, że taka organizacja wykonuje "zadania publiczne" ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2014r. sygn. akt I OSK 1981/13 ). W przypadku ustalenia, że wskazany przez stronę skarżącą podmiot nie mieści się w kręgu zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, uznać należy, iż nie jest organem o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a zobowiązanym do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie o którym mowa w art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i nie może być w stosunku do niego kierowany wniosek o ukaranie grzywną za niewykonanie wyżej wymienionych obowiązków ( art. 55 § 1 p.p.s.a ) i jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2012r. sygn. akt I OZ 309/12 ). Grzywna za nieprzekazanie do sądu akt wymierzona być może wyłącznie organowi właściwemu w sprawie ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2012r. sygn. akt I OZ 598/12). Należy również podkreślić, że zgodnie z § 17 statutu władzami Stowarzyszenia są: Walne Zebranie członków Stowarzyszenia; Zarząd; Komisja Rewizyjna; Sad Koleżeński. Tak więc ani "Przewodniczący’ ani też "Przewodniczący Zarządu" jak wskazuje skarżący w skardze i pismach nie jest organem władzy Stowarzyszenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.