I SA/Kr 1069/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.C. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 26.04.2011r. nr [...] i [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień i czerwiec 2005r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 26.04.2011r. nr [...] i nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień i czerwiec 2005r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B.C. ur. w 1969r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M.C. ur. w 1970r., córką K.C. ur. w 2008r. oraz synami : H.C. ur. w 1994r. i K.C. ur. w 1999r. B.C. prowadzi działalność gospodarczą. W 2011 roku poniósł z tego tytułu stratę w wysokości 13 607 zł. przy przychodzie na poziomie 187 000 zł. Podstawa jego opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w miesiącu grudniu 2011r. wyniosła natomiast 4 076 zł. M.C. jest właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę o pow. 0,2 ha położonej w Dobczycach a sklasyfikowanej jako grunty orne. Nieruchomość ta obciążona jest dwoma hipotekami przymusowymi kaucyjnymi na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego, na kwotę 82 388 zł. oraz na kwotę 127 727 zł. W dziale IV księgi wieczystej obejmującej przedmiotową nieruchomość wpisane są też trzy wzmianki o wnioskach. M.C. wydzierżawia tą nieruchomość B.C. i w związku z tym otrzymuje czynsz w wysokości 500 zł., miesięcznie. W 2011r. uzyskała z tego tytułu 4500 zł. Małżonkowie są właścicielami spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego o pow. 62,90 m2 położonego w D. na os. P.. Czynsz za to mieszkanie wynosi 457,18 zł., miesięcznie, opłata za prąd - 252,74 zł. (faktura za 04.12.2009r.) a opłata za gaz za okres od dnia 02.03.2011r. do września 2011r. wyniosła – 170,55 zł. Z zaświadczenia KT.5411.6.8.2012 wydanego przez Starostwo Powiatowe w M., Wydział Komunikacji, dnia 10.02.2012r wynika , że B.C. figuruje jako właściciel zarejestrowanych następujących pojazdów: - samochodu osobowego, Audi A8 4.2 Quattro , rok prod. 2000, – przyczepy ciężarowej , Sam rok prod. 1997. B. C. oświadczył jednak , że pojazdy te zostały sprzedane w 2006r. a na tą okoliczność przedłożył fakturę VAT [...] dotyczącą sprzedaży Audi A8 4.2 Quattro za kwotę 10 000 zł., i kserokopię spisanej ręcznie umowy sprzedaży przyczepy Sam, obywatelowi Ukrainy za 1 600 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sadowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06). Przedstawiony przez stronę skarżącą stan faktyczny nie daje natomiast zdaniem orzekającego podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślić bowiem trzeba, że strona skarżąca nie przesłała spisu miesięcznych wydatków rodziny, do czego była zobligowana. Nadesłanie samych rachunków nie stanowi wypełnienia tego obowiązku, zwłaszcza , że niektóre z nich, jak rachunki za prąd dotyczą roku 2009. Poza tym nie jest wiadome, nawet w przybliżeniu, jaką sumę rodzina przeznacza na żywność , środki czystości i inne potrzeby. Zwrócić należy uwagę, iż dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony trzeba przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności . Tymczasem brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia tą operację a co za tym idzie i rzetelną analizę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Trudno też ustalić jakim miesięcznym dochodem dysponuje rodzina. M.C. otrzymuje 500 zł. z tytułu dzierżawy, co nie starcza, jak wynika z przedłożonych rachunków, nawet na pokrycie bieżących opłat a B.C. podkreśla, iż prowadzona działalność przynosi mu stratę. Trzeba jednak zauważyć, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11). Brak jest tez konsekwencji wnioskodawcy w podawaniu wysokości tej straty. W formularzu wniosku PPF podał on mianowicie, iż strata za 2011r. wyniosła 9000 zł. a w nadesłanym później oświadczeniu stwierdził , iż wyniosła ona 13 607 zł. ! Wątpliwości budzi też oświadczenie B.C. w kwestii stwierdzenia braku konta bankowego. Biorąc bowiem pod uwagę realia obrotu gospodarczego jak również zasady doświadczenia życiowego trudno przyjąć , iż przedsiębiorca, który wypracował przychód w wysokości 187 000 zł. dokonał tego w wyniku operacji, które nie mają odzwierciedlenia w żadnej dokumentacji bankowej. Mając więc na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż B.C. nie wykazał dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż jego sytuacja finansowa uzasadnia, w sposób nie budzący wątpliwości, przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p.zm.).