I SA/Kr 107/17
WyrokWSA w Krakowie2017-03-23
Skład orzekający: WSA Waldemar Michaldo, WSA Inga Gołowska, WSA Stanisław Grzeszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące błędu co do osoby zobowiązanego, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia oraz niespełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego, zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są uzasadnione, jeśli tytuł wykonawczy został wystawiony na podmiot prowadzący szkołę, a nie na samą szkołę, a jego treść odzwierciedla obowiązek zwrotu dotacji wynikający z prawomocnej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty skarżącej spółki są niezasadne. Błąd co do osoby zobowiązanego nie zachodzi, gdy tytuł wykonawczy skierowany jest do podmiotu prowadzącego szkołę, a nie do samej szkoły, która nie jest samodzielnym podmiotem praw i obowiązków. Określenie egzekwowanego obowiązku w tytule wykonawczym było zgodne z treścią decyzji o zwrocie dotacji, a sam tytuł wykonawczy spełniał wymogi formalne określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Ponadto, zarzut dotyczący określenia obowiązku niezgodnie z orzeczeniem zmierzał do podważenia prawidłowości decyzji administracyjnej, co nie jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Spółka C. Sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T. uznające zarzuty egzekucyjne spółki za nieuzasadnione. Zarzuty dotyczyły m.in. błędu co do osoby zobowiązanego, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z decyzją o zwrocie dotacji oraz niespełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie decyzji Prezydenta Miasta T. o zwrocie dotacji oświatowej pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 107/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.), WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 23 marca 2017 r., sprawy ze skargi C. Sp.z o.o. w S., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 16 grudnia 2016 r. Nr [...], w przedmiocie uznania zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych za nieuzasadnione, , , - s k a r g ę o d d a l a -,
I.
Zaskarżonym postanowieniem z 16 grudnia 2016r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T. z 15 listopada 2016r. znak: [...], uznające zgłoszone zarzuty egzekucyjne zobowiązanego tj. C. sp. z o.o. z siedzibą w S. za nieuzasadnione.
W podstawie prawnej powołano art. 138§1 pkt 1 w zw z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 23) w zw z art. 27§1 pkt 3, art. 34§5 i art. 33§1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 599, dalej-u.p.e.a.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 1659).
Kolegium przedstawiło następujące ustalenia faktyczne:
Prezydent Miasta T. decyzją z 15 kwietnia 2016r. znak: [...] określił należną do zwrotu wysokość dotacji przyznanej w 2014r. i 2015r. na prowadzenie Szkoły "C" w T: pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości w kwocie 3.567,00 zł wraz z odsetkami, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 3.137,47 zł wraz z odsetkami. Decyzja ta uzyskała walor prawomocności. Upomnieniem z 9 czerwca 2016r. organ l instancji zwrócił się do C. sp. z o.o. - organu prowadzącego szkoły, której działalności dotyczyła uprzednia decyzja - o uregulowanie zaległych należności w łącznej kwocie 7.248,07 zł, w tym należność główna 6.704,47 zł, odsetki 532,00 zł i koszty upomnienia 11,60 zł. Z uwagi na zignorowanie przez stronę powyższego upomnienia, Prezydent Miasta T. wystawił w dniu 30 czerwca 2016r. tytuł wykonawczy stosowany w egzekucji należności pieniężnych numer: [...], przekazując go do egzekucji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S.
W piśmie z 23 września 2016r. pełnomocnik spółki sformułował zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przekazując je organowi egzekucyjnemu. Zdaniem pełnomocnika w egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 30 czerwca 2016r. doszło do szeregu wadliwości tj.: w tytule wykonawczym wskazano podmiot na którym nie ciąży obowiązek (błąd co do osoby zobowiązanego), określono egzekwowany obowiązek niezgodnie z treścią wynikającą z orzeczenia jak i nie spełniono przez treść tytułu wykonawczego wymogów określonych w art. 27§1 u.p.e.a., błędnie określając treść egzekwowanego obowiązku oraz podstawy prawnej takiego obowiązku.
W dniu 15 listopada 2016r. Prezydent Miasta T. wydał postanowienie w przedmiocie wyrażenia stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego, uznając je za nieuzasadnione. Zdaniem organu zarzuty wyartykułowane przez pełnomocnika strony są pozbawione uzasadnionych podstaw. Obowiązek zwrotu dotacji wskazanej w decyzji z 15 kwietnia 2016r. spoczywa na organie prowadzącym tj. C.Sp. z o.o. i tak w tytule wykonawczym został wskazany podmiot na którym ciąży obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobranych nienależnie. Tytuł wykonawczy o nr [...] spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. uwzględnia rodzaj należności pieniężnej tj. zwrot dotacji wynikający z orzeczenia z wyszczególnieniem kwoty należnej do zwrotu dotacji pobranej nienależnie w kwocie 3.567,00 zł tj. poz. El oraz kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 3.137,47 zł ujętej w poz. od E2 - E16. Tytuł wykonawczy określa także termin od którego nalicza się odsetki zarówno i odpowiednio z tytułu zwrotu dotacji pobranej nienależnie oraz zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
W zażaleniu wniesionym od ww. postanowienia Spółka zarzuciła ponownie, że w tytule wykonawczym wskazano podmiot na którym nie ciąży obowiązek (błąd co do osoby zobowiązanego), określono egzekwowany obowiązek niezgodnie z treścią wynikającą z orzeczenia jak i nie spełniono przez treść tytułu wykonawczego wymogów określonych w art. 27§1 u.p.e.a., błędnie określając treść egzekwowanego obowiązku oraz podstawy prawnej takiego obowiązku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając powyższe zażalenie powołało w pierwszej kolejności treść art. 27§1 u.p.e.a. oraz art. 33§1 i art. 34§1 u.p.e.a. Dokonując analizy zaskarżonego postanowienia w kontekście podniesionych przez stronę zarzutów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do przekonania, że jest ono prawidłowe i odpowiada przepisom prawa. Organ l instancji w sposób prawidłowy wystawił przedmiotowy tytuł wykonawczy oraz prawidłowo wydał kwestionowane postanowienie zajmując stanowisko w sprawie zarzutów zobowiązanego. Konsekwentnie, zarzuty te, należy uznać za pozbawione uzasadnionych podstaw. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Spółki, jakoby doszło do błędu, co do osoby zobowiązanego. Błąd taki dotyczy bowiem sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, jak i sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek, tymczasem taka sytuacja na gruncie przedmiotowej sprawy nie zachodzi. Podmiotem praw i obowiązków, tak w orzeczeniu pierwotnym będącym niejako podstawą prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest organ prowadzący szkołę, a nie szkoła, która takim podmiotem być nie może. Skoro zatem organem prowadzącym szkołę, a co za tym idzie adresatem norm prawnych jest C.Sp. z o.o. z siedzibą w S., to nie ma wątpliwości, że to właśnie do spółki winien zostać podmiotowo skierowany tytuł wykonawczy.
Kolegium nie podzieliło także zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta T. z 15 kwietnia 2016r. znak: [...], w której określono wobec Spółki należną do zwrotu wysokość dotacji przyznanej w 2014r. i 2015r. na prowadzenie "Szkoły "C"" w T: pobranej nienależne lub nadmiernej wysokości w kwocie 3.567,00 zł wraz z odsetkami, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 3.137,47 zł wraz z odsetkami, a co za tym idzie naruszenia, o którym mowa art. 33§1 pkt 3 u.p.e.a. Jest dokładnie odwrotnie w stosunku do twierdzeń pełnomocnika - określono egzekwowany obowiązek zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z powyższego prawomocnego orzeczenia. Analogicznie rzecz się ma w stosunku do zarzutu o naruszeniu art. 34§1 w zw. z art. 33§1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez niespełnienie przez treść tytułu wykonawczego wymogów określonych w art. 27§1 u.p.e.a. Kolegium stwierdziło, że z pewnością nie określono w sposób błędny treści egzekwowanego obowiązku jak i jego podstawy prawnej, określając je prawidłowo. Kolegium wskazało także, że wbrew stanowisku Spółki, okoliczności te nie budzą jakichkolwiek wątpliwości organu odwoławczego. Końcowo podkreślono, że postępowanie egzekucyjne toczy się w następstwie niezrealizowania obowiązku nałożonego na Spółkę prawomocną decyzją w sprawie zwrotu dotacji.
II.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16 grudnia 2016r. C.sp. z o.o. z siedzibą w Sosnowcu zarzuciła naruszenie:
art. 34§1 w zw z art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów skarżącej Spółki w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione, pomimo wskazania w tytule wykonawczym podmiotu (osoby prawnej), na którym nie ciąży obowiązek (błąd co do osoby zobowiązanego);
art. 34§1 w zw z art. 33§1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów skarżącej Spółki w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione, pomimo określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia tj. decyzji Prezydenta Miasta T. z 15 kwietnia 2016r. (znak: [...]);
art. 34§1 w zw z art. 33§1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów skarżącej w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione pomimo niespełnienia przez treść tytułu wykonawczego wymogów określonych w art. 27§1 u.p.e.a., tj. m.in. błędne określenie treści egzekwowanego obowiązku oraz podstawy prawnej tego obowiązku;
art. 138§1 pkt w zw z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ II instancji w mocy postanowienia Prezydenta Miasta T. z 15 listopada 2016r. (znak: [...]) mimo, iż ww. postanowienie narusza przepisy postępowania;
art. 124§2 w zw z art. 11 k.p.a. i art. 15 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy merytorycznie przez organ II instancji, tj. m.in. nie odniesienie się do twierdzeń strony skarżącej zawartych w zażaleniu, ograniczając się tylko do uznania stanowiska organu I instancji jako oczywiście słusznego, nie uzasadnienie zasadności przedmiotowego postanowienia, czym naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Uzasadniając skargę Spółka podniosła, że to nie ona tj. C.sp. z o.o. z siedzibą w S., ale [...] Szkoła Służb Ochrony i Biznesu "C" w T. jest adresatem decyzji Prezydenta Miasta T. z 15 kwietnia 2016r. Powyższe uzasadnia postawienie zarzutu, o którym mowa w przepisie art. 33§1 pkt 4 u.p.e.a., a mianowicie zarzutu błędu, co do osoby zobowiązanego. Obowiązek egzekwowany w ramach przedmiotowego postępowania egzekucyjnego określony został niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, tj. decyzji Prezydenta Miasta T. z 15 kwietnia 2016r. W tytule wykonawczym wskazano bowiem, że egzekwowaną należność pieniężną stanowi "Zwrot dotacji za 2014r. i 2015r. przyznanej [...] Szkole Służby Ochrony i Biznesu "C" w T." Powyższe stwierdzenie nie odpowiada natomiast obowiązkowi, który to określony został w decyzji z 15 kwietnia 2016r. w sposób dużo bardziej szczegółowy. Strona skarżąca zwróciła także uwagę na inną podstawę prawną orzeczenia zwrotu dotacji z uwagi na pobranie jej nienależnie lub też w nadmiernej wysokości oraz inną w sytuacji zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Powyższe rozróżnienie nie znajduje natomiast odzwierciedlenia w treści tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę niniejszej egzekucji. Powyższe naruszenie spełnia zatem dyspozycję normy art. 33§1 pkt 3 u.p.e.a.
Nadto zarzucono, że Kolegium dopuściło się obrazy przepisów art. 124§2 w zw. z art. 11 k.p.a. i art. 15 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy merytorycznie, czym naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania. Kolegium nie odniosło się bowiem do twierdzeń strony skarżącej zawartych w zażaleniu, ograniczając się tylko do uznania stanowiska organu I instancji jako oczywiście słusznego. Organ II instancji nie uzasadnił zasadności przedmiotowego postanowienia. Jako argument za swoim stanowiskiem odnośnie zarzutu niespełnienia przez treść tytułu wykonawczego wymogów określonych art. 27§1 u.p.e.a., organ II instancji wskazał jedynie, iż "z pewnością nie określono w sposób błędny treść egzekwowanego obowiązku jak i jego podstawy prawnej, określając je prawidłowo". Kolegium w swym postanowieniu nie wyjaśniło przy tym na jakiej podstawie doszło do takiego wniosku, stwierdzając jedynie, że "wbrew stanowisku organu żalącej się spółki okoliczności te nie budzą jakichkolwiek wątpliwości organu odwoławczego". Ponadto odnośnie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, organ II instancji stwierdził, iż szkoła nie może być podmiotem praw i obowiązków, zamiast wyjaśnić dlaczego zasadnym było wpisanie w tytule wykonawczym Spółki, podczas gdy decyzja na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy dotyczy szkoły. Odnośnie zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia tj. decyzji Prezydenta Miasta T. z 15 kwietnia 2016r., organ II instancji uzasadniając swoje stanowisko stwierdził jedynie, że "określono egzekwowany obowiązek zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z powyższego prawomocnego orzeczenia", czyli w sposób nader lakoniczny i niejasny.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.
Zgodnie z treścią art. 1§1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1§2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w §1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 3§1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145§1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły m.in. przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 33 tej ustawy zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, których podstawą mogą być tylko okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Zgodnie zaś z art. 34§1 u.p.e.a., zarzut zgłoszony m.in. na podstawie art. 33 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela.
W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów (NSA w wyroku z 14 września 2007r. sygn. akt: I OSK 522/07 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Pogląd ten został potwierdzony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 20 września 1995r., w którym stwierdzono, że podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności wymienione w art.33 ustawy egzekucyjnej (wyrok NSA z 20 września 1995r. sygn. akt: SA/Lu 2104/94, wyrok NSA z 12 grudnia 2006r. sygn. akt: I OSK 1057/06, wyrok NSA z 22 marca 2000r. sygn. akt: SA/Sz 357/99). Z samego brzmienia art. 34§1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny rozpatruje zgłoszone zarzuty, nie bada natomiast wszelkich okoliczności mających wpływ na poprawność prowadzonej egzekucji (NSA w wyroku z 14 września 2007r. sygn. akt: I OSK 522/07). Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.
Należy wskazać, że zarzuty, mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego, co w konsekwencji oznacza, że nie służą one weryfikacji ostatecznych decyzji, czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego. Zasadę tę wyraża art. 29§1 u.p.e.a.
W punkcie wyjścia przypomnieć jednak należy, że zgodnie z art. 15§1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. W kolejnych jednostkach redakcyjnych art. 15 przewidziano jednak wyjątki od ww. zasady. Art. 15§3a u.p.e.a, przepisów § 1-3 nie stosuje się do egzekucji należności pieniężnych państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, o których mowa w art. 2 ustawy o wzajemnej pomocy. W § 5 art. 15 u.p.e.a. zawarto upoważnienie do określenia w akcie wykonawczym innych niż określone w § 3a należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, kierując się celowością doręczenia upomnienia oraz potrzebą zapewnienia efektywności czynności wierzyciela zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Na tej podstawie Minister Finansów wydał rozporządzenie z 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. 2014r., poz. 1494 ze zm.).
Podstawę egzekwowanych należności stanowi art. 252 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (dalej- u.f.p.), który stanowi, że dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Powyższe uregulowanie jest w istocie kopią art. 169 u.f.p. dotyczącego zwrotu dotacji udzielonych z budżetu państwa, wszakże bez zastrzeżenia, o którym mowa w ust. 6 art. 169 tej ustawy, który wskazuje, że w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. Jak wskazuje się w judykaturze i orzecznictwie decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny, bowiem zobowiązanie do zwrotu decyzji powstaje z mocy prawa (wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2008r. sygn. akt: V SA/Wa 1748/07).
Dla ustalenia, czy istniała norma kompetencyjna do wydania rozstrzygnięcia o zwrocie dotacji nie można pominąć treści art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw z art. 60 pkt 1 oraz art. 67 u.f.p. Z art. 60 u.f.p. wynika, że kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym (dochody budżetu państwa albo budżetu j.s.t.). Z art. 60 w związku z art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. wynika, że zwrot kwoty dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego następuje w przypadku: dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Z kolei art. 61 ust. 2 tej ustawy stanowi, że organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej są: w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego-wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa.
Kwoty dotacji podlegające zwrotowi należą do grupy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa. Dopiero w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, organ, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.
Postępowanie, którego przedmiotem są niepodatkowe należności budżetowe jest dwuinstancyjne, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przysługuje odwołanie. Organy odwoławcze wymienia ust. 3 art. 61 u.f.p. Ponadto zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 21§1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem:
1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania;
2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania."
Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego." (art. 21§3 Ordynacji podatkowej). Przepisy §3 i art. 53a stosuje się odpowiednio, gdy podatnik lub inny podmiot jest obowiązany do zapłaty podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku bez złożenia deklaracji, a obowiązku tego nie wykonał w całości lub w części. (art. 21§4 cyt. ustawy).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że przedmiotem egzekucji jest obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i pobranej w nadmiernej wysokości. Zobowiązanie dotyczy zwrotu dotacji oświatowej za lata 2015 i 2015 a podstawę prawną udzielonej dotacji stanowił art. 80 ust. 3 ustawy z 7 września 1991r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. 2015r., poz. 2156 ze zm.). Zezwolenie na założenie ww. szkoły wydał Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 58 ust. 3 cyt. powyżej ustawy. Szkoły publiczne utworzone przez podmioty niepubliczne na podstawie zezwolenia udzielonego w myśl art. 58 ust. 3-4 nie są jednostkami sektora finansów publicznych." (Pilich M. "Ustawa o systemie oświaty. Komentarz", wyd. V, LEX 2013, komentarz do art. 80 u.s.o.).
Skarżąca oparła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej o przepis art. 33§1 pkt 3, 4 i 10 u.p.e.a.
W myśl art. 33§1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15§1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Art. 34§1 u.p.e.a. stanowi, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33§1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33§1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33§1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (podkreślenie Sądu). Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34§2 u.p.e.a.) Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34§4 u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu (art. 34§5 u.p.e.a.). Stosownie do art. 29§1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze właściwe w sprawie nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela-Prezydenta Miasta T. na podstawie art. 34§1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Granice nadzoru nad wierzycielem żądającym prowadzenia egzekucji określa art. 23§4 pkt 2 u.p.e.a. ograniczający ten zakres do kontroli przestrzegania przez wierzycieli przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Na podstawie art. 27§1 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera:
1) oznaczenie wierzyciela,
2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację,
3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek,
4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń,
5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej,
6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej,
7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela,
8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu,
9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego,
10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej,
11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych,
12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego upomnienia.
Powołany przepis wymienia więc wymogi formalne tytułu wykonawczego. Wymogi te nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowana kwota, do zapłaty której rzeczywiście jest zobowiązany na podstawie decyzji organu. Wobec tego naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego, by można było zasadnie rozważać instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów podnoszonych przez skarżącą wskazać należy są one niezasadne.
Zarzut z art. 33 pkt 3 u.p.e.a. polega na określeniu w tytule wykonawczym egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia administracyjnego. W piśmiennictwie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwość powstania rozbieżności między treścią obowiązku opisanego w tytule wykonawczym a treścią obowiązku określonego orzeczeniem stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego wynika z tego, że tytuł wykonawczy jest nowym dokumentem. W związku z powyższym zarzut z art. 33 pkt 3 u.p.e.a. nie ma związku ze sposobem opisania decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, gdyż dotyczy on sposobu opisania obowiązku podlegającego wykonaniu, który to opis obowiązku powinien odpowiadać opisowi wynikającemu z decyzji administracyjnej. Oceniając zgłoszony przez skarżącą zarzut określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a. Sąd stwierdził, że w istocie zmierza on do podważenia prawidłowości wydanej decyzji administracyjnej określającej należność dochodzoną obecnie w postępowaniu egzekucyjnym. NSA w wyroku z 14 stycznia 2010r., w sprawie o sygn. II FSK 1378/08 (orzeczenia.nsa.gov.pl),wyraził pogląd w którym NSA wskazał, że z art. 29§1 u.p.e.a. wynika, iż "organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego.
Podstawą zarzutu, wskazaną przez skarżącą stosownie do art. 33 pkt 4 u.p.e.a. był także "błąd co do osoby zobowiązanego". Z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany (wyrok WSA w Gdańsku z 16 listopada 2010r., sygn. akt: I SA/Gd 858/10). Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (por. wyrok NSA z 29 grudnia 1998r., sygn. akt: III SA 2801/97). W ocenie Sądu oznacza to, że błąd co do osoby zobowiązanego może wystąpić wtedy, gdy organ egzekucyjny dokona czynności egzekucyjnej względem podmiotu, który nie jest zobowiązanym w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego, a więc do podmiotu faktycznie istniejącego w sytuacji, w której istnieje inny podmiot zobowiązany. Może to być np. sytuacja, w której dwie osoby korzystają z tych samych danych identyfikacyjnych (imię i nazwisko), lecz tylko jedna z nich była stroną postępowania podatkowego, które zostało zakończone podlegająca egzekucji decyzją. Błąd co do osoby może dotyczyć również sytuacji, w której egzekwowany obowiązek przeszedł na inną osobę, która nie została wskazana w tytule wykonawczym. Innymi słowy błąd co do osoby zachodzi wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko konkretnemu podmiotowi, w sytuacji, w której istnieje inny podmiot zobowiązany. Jeżeli natomiast podmiot taki nie istnieje, nie może dojść do błędu co do osoby.
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia bowiem decyzja administracyjna dotycząca zwrotu dotacji oświatowej została wydana została w stosunku do Szkoły Służb Ochrony i Biznesu "C" w T. i taki właśnie podmiot został wymieniony w tytule wykonawczym.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 33 pkt 10 u.p.e.a. Wskazać bowiem należy, że w preambule tytułu wykonawczego zawarto zapis: "Podstawa prawna: art. 26 ustawy z 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r. poz.599 z póź.zm.). Z kolei w części E tytułu wykonawczego – DANE DOTYCZĄCE NALEŻNOŚCI PIENIĘŻNYCH – wskazano art.252 ust.1-6 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych. Nadto jako podstawę prawną obowiązku wskazano (w rubryce E pkt 3 poz. 3) orzeczenie, którego numer wpisano w rubryce 4, a datę jego wydania w rubryce 5. Wobec powyższego stwierdzić należy, że wbrew zarzutom strony skarżącej, tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27§1 pkt 3 u.p.e.a., zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Tytuł wykonawczy wystawiony w dniu 30 czerwca 2016r. zostały poddane szczegółowej ocenie pod kątem ich zgodności z art. 27§1 u.p.e.a. Wyniki tego procesu analitycznego doprowadziły do jednoznacznego stanowiska, iż wspomniane tytuły wykonawcze spełniają warunki określone w art. 27§1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie ich wystawienia. Wystawiony tytuł wykonawczy zawiera wszystkie wskazane elementy. Wierzyciel został oznaczony w części F poz. 1-6. Zobowiązany został wskazany w części A.1., w której podano między innymi jego imię i nazwisko, adres oraz numer pesel. Treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek zostały podane w części E poz. 1-7 oraz części E.1., E.2., E.3., E.4. Podstawa prawna prowadzenia egzekucji administracyjnej została zawarta przed częścią A, podobnie jak data wystawienia tytułu (poz. 2). Podpis osoby wystawiającej tytuł z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela zawarty został w części F poz. 7. Zobowiązany został pouczony o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu po części H. Został on również w tej części pouczony o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Klauzula organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej zawarta została w części G. Datę doręczenia upomnienia wskazano w części E (poz. 9). Środki egzekucyjne wskazano po części H tytułów wykonawczych. Podkreślić również należy, że przedmiotowy tytuł wykonawczy sporządzony został na podstawie załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z 16 maja 2014r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2014r., poz. 650), które to rozporządzenie obowiązywało na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Jak z powyższego wynika, organ egzekucyjny wykorzystał urzędowy wzór, który został przez ten organ prawidłowo wypełniony. Sąd w pełni podziela stanowisko organów w tym zakresie, tj. że dokumenty te nie posiadają żadnych wad formalnych, które uzasadniałyby przyjęcie zasadności zarzutu z art. 33§1 pkt 10 u.p.e.a.
Zaaprobować należy zatem stanowisko organów obu instancji, że zarzuty podniesione przez skarżącą są niezasadne. Kwestionowany tytuł wykonawczy zawiera w badanym zakresie, wyznaczonym wniesionymi zarzutami, właściwe dla przymusowego wykonania decyzji określającej wysokość zobowiązania skarżącego z tytułu zwrotu pobranej dotacji oświatowej zapisy, które obejmują zarówno stałe określone wzorem elementy, jak i wpisy dokonywane przez organ egzekucyjny w poszczególnych pozycjach tytułu wykonawczego.
Skoro zatem zarzuty były niezasadne to należy przypomnieć, że postępowanie w przedmiocie zarzutów może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w otwartym terminie do ich wniesienia (zob. wyroki NSA z 27 stycznia 2012r., sygn. akt: II FSK 1435/10 oraz z 1 września 2011r., sygn. akt: II FSK 407/10). Zatem organ egzekucyjny (wobec konieczności wskazania przez zobowiązanego konkretnej podstawy zarzutu) nie może także zastępować strony w formułowaniu zarzutu i przy okazji rozpoznawania zarzutu zgłoszonego przez stronę badać, czy nie zachodzą inne przyczyny wymienione w art. 33 u.p.e.a., a niewskazane przez zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 19 września 2007r. sygn. akt: III SA/Wa 1151/07) bądź modyfikować jej zarzut. Ustawodawca-odmiennie niż przykładowo w odwołaniu (art. 128 k.p.a.) nakazuje bowiem zobowiązanemu w środku zaskarżenia wskazanie wady postępowania egzekucyjnego, a nie ograniczenie się do wyrażenia sprzeciwu wobec czynności tego organu (wyrok NSA z 26 sierpnia 2011r., sygn. akt: II FSK 474/10). Organ egzekucyjny w postępowaniu wywołanym wniesionymi zarzutami, jest nimi związany i zarzuty te określają zakres orzekania przez organ.
Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 138 i art. 144 k.p.a. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W świetle art. 138§2 k.p.a. koniecznym dla wydania decyzji kasacyjnej (tu: postanowienia) jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: wydanie postanowienia pierwszoinstancyjnego z naruszeniem przepisów postępowania oraz ustalenie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z powyższego wynika, że organ odwoławczy może wydać rozstrzygnięcie kasacyjne tylko wówczas, gdy, po pierwsze, stwierdzi on naruszenie przepisów postępowania, a po drugie, ustali, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w całości lub prowadził postępowanie wyjaśniające, lecz nie ustalił istotnej części okoliczności faktycznych sprawy (a z uwagi na zasadę dwuinstancyjności nie jest możliwe uzupełnienie postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a.).
Co istotne, celem postępowania administracyjnego jest załatwienie indywidualnej sprawy administracyjnej poprzez wydanie aktu rozstrzygającego o prawach lub obowiązkach strony tego postępowania, wynikających z przepisów prawa materialnego. Zgodnie z zasadą ogólną zawartą w art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która uprzednio została rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I-szej instancji. Jak wskazuje się w doktrynie, dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest bowiem weryfikacja decyzji (tu: postanowienia), a ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej (por. B. Adamiak, J .Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2008, s.100-101). W sytuacji, gdy nie ma przeszkód do rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne, niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest podejmowanie decyzji kasacyjnej, tj. decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2013r. sygn. akt: II SA/Kr 50/13 oraz wyrok WSA w Warszawie z 23 września 2015r. sygn. akt: IV SA/Wa 1421/15). Tym samym, rozstrzygnięcie kasacyjne ma charakter wyjątkowy. Odwołanie (tu: zażalenie) z reguły powoduje przeniesienie sprawy do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ stopnia wyższego. Organ ten zobowiązany jest również do podjęcia wszelkich czynności, niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z obowiązującą także i na tym etapie postępowania zasadą prawdy obiektywnej. Przy rozstrzyganiu uwzględnia on zatem zarówno materiał dowodowy zebrany w postępowaniu przed organem I instancji, jak i nowe okoliczności faktyczne, które pominął organ I instancji i te, które uległy zmianie po wydaniu decyzji. Rodzaje rozstrzygnięć organu odwoławczego zawiera art. 138 k.p.a.
Podkreślić należy i to, że dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd, co do zasady, nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, gdyż wskutek uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji sprawa wraca do jej rozpatrzenia przez ten organ. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprawdza się natomiast do analizy i oceny przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138§2 k.p.a. i tylko w przypadku uznania, że uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd może uwzględnić wniesioną skargę.
W przedmiotowej sprawie-co wykazano powyżej- nie było podstaw do wydania postanowienia kasatoryjnego.
Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło