I SA/Kr 1120/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2015r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015r. postanawia: I. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2016r. Starszy Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego orzeczenia, postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2016r., sygn. akt II FZ 322/16. W dniu 17 sierpnia 2016r. (data prezentaty sądowej) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 6 października 2016r. Referendarz sądowy tut. Sądu, działając w oparciu o art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując m.in. na fakt niespełnienia przez niego przesłanek, od których zależało przyznanie prawa pomocy. W wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżącego na ww. rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 24 listopada 2016r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2017r., sygn. akt II FZ 33/17. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 marca 2017r., pismem z dnia 2 marca 2017r. skarżący został wezwany o uiszczenie wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Na powyższe skarżący odpowiedział kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec niezachowania formy przewidzianej w art. 252 § 2 p.p.s.a., w dniu 24 kwietnia 2017r. przesłano skarżącemu urzędowy formularz PPF, celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jak wynika z wydruku Poczty Polskiej - Śledzenie przesyłek - Tracking, ww. wezwanie po dwukrotnym awizowaniu, zostało odebrane w placówce pocztowej w dniu 19 maja 2017r. W dniu 25 maja 2017r. wnioskodawca nadał w placówce pocztowej urzędowy formularz PPF wraz z załącznikiem w postaci przekazu pocztowego z ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z powyższych okoliczności faktycznych - w rozpoznawanej sprawie, przedmiotowy wniosek skarżącego jest już kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy wniosek, jak zostało wcześniej wskazane, został oddalony przez tut. Sąd, a rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny, podobna sytuacja miała miejsce w odniesieniu do drugiego wniosku skarżącego. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności, mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił pełnej dokumentacji, uzasadniającej zasadność jego wniosku, jak również nie podniósł żadnych ważnych okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że spełnia on warunki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na skarżącym, natomiast ocena przytoczonych przez niego okoliczności, należy do Sądu. Stwierdzenie wystąpienia przesłanek, uzasadniających przyznanie prawa pomocy, wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi skarżący dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązany jest na danym etapie postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2005r., sygn. akt II FZ 781/05). Sąd podkreśla, że niniejszy wniosek jest już trzecim wnioskiem skarżącego o udzielenie prawa pomocy. W sprawie zachodzi swoista powtarzalność czynności skarżącego, bez zmiany istotnych okoliczności, mających wpływ na ocenę dokonywaną przez tut. Sąd, czego potwierdzeniem są także orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, oddalające zażalenia skarżącego. Oznacza to, że skarżący de facto nie jest zainteresowany przyznaniem prawa pomocy, a jedynie przedłużaniem toczącego się postępowania sądowego. Kwestia zachowania odpowiedniej formy przy składaniu wniosku o udzielenie prawa pomocy, jak i innych pismach procesowych była skarżącemu już wielokrotnie wyjaśniana. Zachowania stosowane przez skarżącego, polegające na wielokrotnym składaniu wniosków o udzielenie prawa pomocy bez zachowania wymaganej prawem formy (brak składania wniosków na urzędowych formularzach), przenoszenie sporu przed Naczelny Sąd Administracyjny i ponowne składanie wniosków bez istotnej zmiany okoliczności faktycznych, daje Sądowi podstawę do przyjęcia, że działanie skarżącego jest ukierunkowane wyłącznie na przedłużanie postępowania, co podkreślano już wyżej. W świetle powyższych okoliczności, a przede wszystkim biorąc pod uwagę, że nieprzedłożenie przez skarżącego konkretnych dokumentów, obrazujących jego sytuację finansową, na podstawie których Sąd mógłby dokonać pełnej i wnikliwej analizy sytuacji bytowej skarżącego - uznano że nie ma podstaw przyznania mu prawa pomocy. Bezspornym jest, że brak tych dokumentów uniemożliwia poznanie sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz osób prowadzących z niąm wspólne gospodarstwo domowe i dokonanie pełnych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, choćby w części. Tym samym na zasadzie art. 245 § 3 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i 258 § 4 p.p.s.a. orzeczono, jak w pkt I sentencji postanowienia. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że skarga M.K. podlega odrzuceniu, ponieważ pomimo wezwania, skarżący nie uiścił wpisu od skargi. Zgodnie bowiem z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania (...). Zgodnie natomiast z § 3 tego artykułu, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Należy podkreślić, że po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, Sąd miał obowiązek, stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a., wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania, co też uczyniono na gruncie niniejszej sprawy. Należy przyjąć, że jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, to wówczas bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany (tak: postanowienie NSA z dnia 21 marca 2012r., sygn. akt II GZ 95/12, LEX nr 1138008). Zasada ta znajduje zastosowanie nawet w przypadku zajścia "zmiany okoliczności sprawy" (a więc przesłanki z art. 165 p.p.s.a.) po wydaniu pierwotnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że o ile postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy, jako niekończące postępowania w danej sprawie nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je - stosownie do art. 165 p.p.s.a. - uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności. Stosownie bowiem do art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002r., sygn. akt III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Należy w konsekwencji uznać, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010r., sygn. akt II FZ 115/10). A zatem ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, bez względu na zmianę jego treści oraz zakresu żądania w stosunku do wniosku pierwotnego, nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do jego uiszczenia oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie zauważa, że odmienne postępowanie sądu, mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania, wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę, co do meritum. Niniejsza sprawa jest tego klasycznym przykładem. W przedmiotowej sprawie wezwanie z dnia 2 marca 2017r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 sierpnia 2015r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 24 marca 2017r., czego potwierdzeniem jest zwrotne pokwitowanie odbioru, znajdujące się w aktach sprawy. W tych okolicznościach, termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał w dniu 31 marca 2017r. Ponieważ we wskazanym terminie nie został on uiszczony, Sąd skargę odrzucił na zasadzie art. 220 § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt II sentencji postanowienia.