I SA/Kr 1195/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 10 października 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 15.04.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł., 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 15.04.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" J.D. ur. w 1976r. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M.C.-D. ur. w 1981r. Małżonkowie od 2009r. pozostają w rozdzielności majątkowej i mają na utrzymaniu dwóch synów W.D. ur. w 2012r. i D. D. ur. w 2014r. oraz córkę L. D. ur. w 2014r. J. D. zatrudniony jest w firmie G. M. D. i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1 519,98 zł., miesięcznie, netto. Prowadzi też działalność gospodarczą. Z tego tytułu w okresie od 01.01.2014r do 31.05.2014r. wykazał dochód na poziomie 18 581 zł. Jego łączny, miesięczny, dochód wynosi natomiast 4 870, 60 zł., netto. W 2013r. dochód J. D. uwzględniony w deklaracji PIT – 37 wyniósł 19 343,20 zł., przy przychodzie na poziomie 20 733,80 zł. W tym samym roku działalność gospodarcza przyniosła mu 8 390,39 zł., przy przychodzie w wysokości 36 536,69 zł. M C – D od 1 stycznia 2014r. nie prowadzi działalności gospodarczej i zajmuje się wychowywaniem dzieci. W 2013r. jej dochód wyniósł 22 224,87 zł. przy przychodzie na poziomie 117 278,12 zł. Miesięczne wydatki rodziny wynoszą około 2500 zł. i obejmują : koszty artykułów spożywczych – 1500 zł., koszty opłat za gaz , wodę i wywóz śmieci – 300 zł., koszty lekarstw, mleka, środków czystości oraz witamin dla dzieci – 700 zł. J. D. oświadczył, iż nie posiada oszczędności, kont bankowych lokat bankowych ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro a dom, w którym mieszka rodzina jest własnością M. C. – D. Budynek ten usytułowany jest na nieruchomości położonej w Woli F., gmina K., obejmującej trzy działki nr 1462,1465 i 1468 o łącznej powierzchni 102 a. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Z całą pewnością zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w przypadku, takim jak rozpatrywany, kiedy to wnioskodawca uzyskuje dochód z dwóch źródeł tj. z zakładu pracy, w którym jest zatrudniony oraz z prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślić też trzeba , że łączny miesięczny dochód J.D. znacznie przewyższa minimalne wynagrodzenie za pracę w 2014r. , które zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11.09.2013r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2014r. (Dz.U. z 2013r. , poz. 1074 ) wynosi 1680 zł. Oczywiście stopień partycypacji musi być uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy trzeba natomiast wziąć pod uwagę fakt, iż w tut. Sądzie toczy się też drugie postępowanie, ze skargi J.D. o sygn. akt I SA/Kr 1196/14, a łączny wpis od skarg w obu tych sprawach jest porównywalny z miesięcznym dochodem strony skarżącej. Przy braku oszczędności kwota ta przekracza zatem możliwości płatnicze wnioskodawcy w obecnym stanie faktycznym. Biorąc więc pod uwagę fakt, iż rodzina J.D. wydaje 2 500 zł., miesięcznie, stronie skarżącej pozostaje do dyspozycji suma 2370,60 zł. (4 870, 60 zł. – 2500 zł. = 2370,60 zł.), która pozwala w części pokryć koszty sądowe, w dwóch sprawach, toczących się przed tut. Sądem. Stąd też zasadne jest zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł., w każdej ze spraw. Da to łącznie do zapłaty sumę 1000 zł. i jednocześnie pozostawi rodzinie kwotę ponad tysiąca złotych na ewentualne , nieprzewidziane wydatki, związane z wychowaniem i utrzymaniem trójki dzieci, w tym dwójki nowonarodzonych bliźniąt. Podkreślić należy, że przedmiotowe rozstrzygnięcie nie obciąża strony skarżącej w całości kosztami sądowymi ale i nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa. Jest wynikiem racjonalnego miarkowania możliwości finansowych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne a jednocześnie stanowi wyraz bardzo znacznej pomocy finansowej ze strony Skarbu Państwa dla J.D. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).