I SA/Kr 1215/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosków H.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2015r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015r. postanawia: - wnioski oddalić - ASADNIENIE Niniejsza sprawa została wszczęta na skutek skargi H.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2015r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015r. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły również wnioski H.M. działającej przez pełnomocnika – M.M., o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (formularze z dnia 8 sierpnia 2015r., z dnia 28 września 2015r. i z dnia 13 października 2015r.) Z uzasadnienia wniosków wynika, że H. M. ur. w 1940r. jest osobą niewidomą i częściowo sparaliżowaną, niezdolną do samodzielnego egzystowania, stąd opiekę nad nią sprawuje mąż M.M. ur. w 1936r. Z oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartych na urzędowych formularzach "PPF" wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem. R.H.M. wynosi 952 zł, podczas gdy emerytura M.M. wynosi 3.735 zł, co daje łącznie miesięczny dochód w wysokości 4.687 zł. Strona dysponuje majątkiem, na który składa się dom o powierzchni 140 m2, działka 113/10 o powierzchni 120m2, działka 517/10 o powierzchni 120 m2, działka 108 o powierzchni 600m2, ½ części działki 109 o powierzchni 601 m2 oraz udział ½ we własności budynku. Mąż H.M. – M.M.posiada oszczędności w kwocie 20 tyś. zł z przeznaczeniem "na trumny". W uzasadnieniu wniosków o przyznanie prawa pomocy wyjaśniono nadto, że wnioskodawczyni ponosi wydatki na ubezpieczenie domu, opłaca wodę, gaz, prąd, telefon, wywóz śmieci i podatki, pokrywa koszty rehabilitacji, zakupu lekarstw i prywatnych wizyt lekarskich. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2016r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddaliła wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu na podstawie art. 245 §2, art. 246 §1 pkt 1 w zw. z art. 258 §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Stwierdzono, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jej sytuacja majątkowa nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy, skoro jest właścicielką domu oraz kilku nieruchomości, w tym nieruchomości gruntowych. Skarżącej nie grozi pozbawienie środków do życia, posiada bowiem stałe i pewne źródło utrzymania w postaci świadczenia rentowego, a stałym dochodem z emerytury dysponuje także mąż skarżącej, z którym prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe. Dodatkowo małżonek skarżącej posiada oszczędności. W ocenie Referendarza Sądowego wnioskodawczyni nie wykazała, że środki finansowe, jakimi dysponuje, są w całości przeznaczane na zaspokojenie niezbędnych potrzeb związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny, a w związku z tym uznano, że H.M. ma możliwości, aby pokryć we własnym zakresie należne w sprawie koszty sądowe, jak również wynagrodzenia pełnomocnika, jeśli jego udział w sprawie uznaje za potrzebny. Nadto podkreślono, iż wyłożenie przez wnioskodawczynię kosztów jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. stronie będzie przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej – M.M.wniósł do tut. Sądu pismo pt. "Zażalenie", które zarządzeniem Sędziego WSA w Krakowie z dnia 21 stycznia 2016r. zostało potraktowane jako sprzeciw od postanowienia referendarza. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik skarżącej podniósł argumenty odnoszące się do złożonej skargi, domagając się przyznania pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 §4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 §1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ma analiza przesłanek wymienionych w art. 246 §1 p.p.s.a. Wskazuje ona jednoznacznie, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23 października 2009r., sygn. III SA/GL 823/09). W przedmiotowej sprawie natomiast ujawnione okoliczności faktyczne nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z konstrukcji wymienionych wyżej przepisów wynika bowiem jednoznacznie, że przyznanie w oparciu o nie pomocy Państwa opiera się wyłącznie na kryteriach finansowych. Na tezę tą wskazuje również jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych w tym zakresie, którą niniejszy Sąd w pełni podziela (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 kwietnia 2008r., sygn. akt II GZ 79/08; z 27 sierpnia 2015r., sygn. akt I GZ 543/15; z 16 października 2015r., sygn. akt II GZ 595/15; z 26 listopada 2015r., sygn. akt I GZ 769/15; z 26 stycznia 2016r., sygn. akt II GZ 1020/15; z 2 lutego 2016r., sygn. akt II OZ 98/16 – wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też fakt wystąpienia chorób czy innych dysfunkcji organizmu nie ma znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy, jeżeli zdolności płatnicze strony skarżącej dają możliwość pokrycia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. W przedmiotowej sprawie zarówno skarżąca, jak i jej małżonek uzyskują stały dochód w postaci świadczeń: rentowych (H.M.) i emerytalnych (M.M.), dając w sumie stały miesięczny dochód w ramach wspólnego gospodarstwa domowego w wysokości 4.687 zł. Ponadto podkreślenia wymaga fakt, że skarżąca nie tylko posiada nieruchomości nie służące do zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych, ale może również liczyć na oszczędności zgromadzone przez męża w wysokości 20 tys. zł, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Biorąc więc pod uwagę opisaną sytuację majątkową, a w szczególności możliwości dysponowania a vista kwotą 20 tyś. zł, przyznanie prawa pomocy w zaistniałej sytuacji wykraczałoby poza ustawowe ramy instytucji prawa pomocy. Podsumowując dotychczasowe rozważania należy więc stwierdzić, że nie zostały wykazane przesłanki do przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 260 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2016r.) Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.