I SA/Kr 1215/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi: H. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego p o s t a n a w i a : wnioski oddalić. Niniejsza sprawa została wszczęta na skutek skargi H. M., działającej przez pełnomocnika – męża M. M. oraz M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2015r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015r. M. M. złożył również wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący M. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną H. M., która jest osobą niewidomą i częściowo sparaliżowaną, niezdolną do samodzielnego egzystowania, stąd opiekę nad nią sprawuje skarżący. Dochód skarżącego z emerytury wynosi 3.735 zł, zaś dochód z renty H. M. wynosi 952 zł, co daje łącznie miesięczny dochód w wysokości 4.687 zł. Strona dysponuje majątkiem, na który składa się dom o powierzchni 105 m2, zlokalizowany na działce o powierzchni 140 m2. W skład majątku skarżącego i jego żony wchodzą jeszcze trzy działki. Dodatkowo skarżący posiada oszczędności w wysokości 20.000 zł, które jak podał, przeznaczone są na trumny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) - dalej "p.p.s.a.". zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 §4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 §1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ma analiza przesłanek wymienionych w art. 246 §1 p.p.s.a. Wskazuje ona jednoznacznie, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23 października 2009r., sygn. III SA/GL 823/09). W przedmiotowej sprawie natomiast ujawnione okoliczności faktyczne nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z konstrukcji wymienionych wyżej przepisów wynika bowiem jednoznacznie, że przyznanie w oparciu o nie pomocy Państwa opiera się wyłącznie na kryteriach finansowych. Na tezę tą wskazuje również jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych w tym zakresie, którą niniejszy Sąd w pełni podziela (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 kwietnia 2008r., sygn. akt II GZ 79/08; z 27 sierpnia 2015r., sygn. akt I GZ 543/15; z 16 października 2015r., sygn. akt II GZ 595/15; z 26 listopada 2015r., sygn. akt I GZ 769/15; z 26 stycznia 2016r., sygn. akt II GZ 1020/15; z 2 lutego 2016r., sygn. akt II OZ 98/16 – wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też fakt np. opieki nad chorą żoną z powodu wystąpienia chorób czy innych dysfunkcji organizmu nie ma znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy, jeżeli zdolności płatnicze strony skarżącej dają możliwość pokrycia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. W przedmiotowej sprawie zarówno skarżący, jak i jego żona uzyskują stały dochód w postaci świadczeń: rentowych H. M. i emerytalnych M. M. dając w sumie stały miesięczny dochód w ramach wspólnego gospodarstwa domowego w wysokości 4.687 zł. Ponadto podkreślenia wymaga fakt, że skarżący oraz jego żona nie tylko posiadają stały miesięczny dochód, lecz również mają nieruchomości, które nie służą zaspokajaniu ich podstawowych potrzeb mieszkaniowych. W ocenie Sądu, skarżący może pokryć koszty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika ze środków pochodzących z miesięcznych dochodów. Skarżący nie wykazał bowiem, aby ponosił wydatki przekraczające uzyskiwane dochody. Dodatkowo skarżący posiada duże oszczędności w wysokości 20.000 zł, które również mogą zostać przeznaczone na pokrycie ewentualnych kosztów. Biorąc więc pod uwagę opisaną sytuację majątkową, a w szczególności możliwości dysponowania a vista kwotą 20.000 zł, przyznanie prawa pomocy w zaistniałej sytuacji wykraczałoby poza ustawowe ramy instytucji prawa pomocy. Podsumowując dotychczasowe rozważania należy więc stwierdzić, że nie zostały wykazane przesłanki do przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, z uwagi na brak spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.