I SA/Kr 1268/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi "B" Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za styczeń 2010 r., na skutek sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1268/13, p o s t a n a w i a : oddalić wniosek. Pismem z dnia 19 czerwca 2013 r. "B" Sp. z o.o. w B. (dalej: strona skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za styczeń 2010 r. Jednocześnie strona skarżąca zwróciła się do Sądu o częściowe zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych Z danych zawartych w formularzu wniosku "PPPr" wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy skarżącej spółki wynosi 1.000.000,00 zł. Wartość środków trwałych strony skarżącej według bilansu za ostatni rok wyniosła 1.837.062,10 zł. Ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 300.486,38 zł. Wskazano ponadto, iż skarżąca spółka dysponuje rachunkiem bankowym, którego stan środków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł 38.819,58 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż skarżąca spółka nie posiada środków na opłacenie tzw. "wpisowego", gdyż jej przychody w 2011 i 2012 roku, w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych, zmalały drastycznie w stosunku do roku 2009 i 2010. Podano, iż drastyczna podwyżka podatku od gier z 180 euro na 2.000 zł od każdego automatu eksploatowanego przez stronę skarżącą spowodowała, że wpływające środki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Strona skarżąca eksploatuje obecnie 75% mniej automatów niż pod koniec 2009 r., czego konsekwencją jest brak środków na bieżącą działalność. W dacie sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca posiadała na koncie środki "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych i przygotowuje się do uiszczenia należności publicznoprawnych za czerwiec 2013 roku oraz pozostałych należności, na które składa się: 62.000 zł tytułem podatku od gier, około 45.000 zł tytułem czynszu najmu za lokale i około 60.000 zł tytułem pozostałych wydatków (pozostałe daniny publicznoprawne, wynagrodzenia, pozostałe koszty bieżącej działalności). Łączna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest strona skarżąca w najbliższym czasie wynosi około 170.000 zł miesięcznie i znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (brak zapotrzebowania na automaty), ani za granicą (przystosowanie automatów do specyficznych polskich warunków). Postanowieniem z dnia 17 września 2013 r., Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek o częściowe zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, że Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co w połączeniu z brakiem należytej analizy sytuacji finansowej i faktycznej spółki, doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a dotyczących: bezzasadnego uznania, że Spółka dysponuje wolnymi środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu w przedmiotowej sprawie, mimo że posiada inne zobowiązania o charakterze podatkowym oraz że sama wysokość środków trwałych spółki oraz innych wydatków, w oderwaniu od sytuacji finansowej spółki jak i sytuacji gospodarczej i prawnej branży, w której Spółka prowadzi działalność gospodarczą, wystarcza do przyjęcia, że może ona ponieść koszty sądowe. Skarżąca ponownie podniosła, że na skutek wejścia w życie ustawy o grach hazardowych doszło do znacznego pogorszenia jej sytuacji finansowej. Ponadto nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że sam fakt konieczności uiszczenia innych zobowiązań nie ma znaczenia dla oceny jej sytuacji finansowej. Priorytetem spółki muszą pozostać należności z tytułu urządzanych gier, w tym m. in. należności publicznoprawne. Pominięcie bowiem tych należności bądź też wpłacanie ich w dalszej kolejności, skutkować może dotkliwymi konsekwencjami dla Spółki, czego referendarz w swoim postanowieniu nie uwzględnił. Ponadto referendarz nie odniósł się do informacji Spółki o jej aktualnych możliwościach finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek w postaci możliwości przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika, natomiast w zakresie częściowym – zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. We wniosku dołączonym do skargi, strona skarżąca zwróciła się o częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych. Rozpatrując wniosek w tak skonkretyzowanych granicach, w pierwszej kolejności należy zauważyć, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, że regulacja zawarta w przytoczonych wyżej przepisach, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 p.p.s.a., na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd kierował się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanych przepisach. Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że nie można, stosując prawa pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 470/12, LEX nr 1240493). W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez stronę skarżącą okoliczności należy uznać, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. Dokonanej oceny nie zmienia również wskazywana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 300.486,38 zł. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. postanowienie NSA z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). O możliwościach płatniczych strony skarżącej świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym podkreślić, że brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego spółki (np. automatów do gier) nie wystarczy dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 923/12, LEX nr 1240528). Z kolei wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. z tytułu najmu), które akcentuje skarżąca, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z kosztów sądowych. W związku z tym przyjąć należy, że kwota zgromadzona na rachunku bankowym (38.819,58 zł) pozwala na uznanie, że skarżąca dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie (wysokość wpisu w każdej z trzech spraw zawisłych przed WSA w Krakowie to ok. 100 zł). Do podobnego wniosku doszedł Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II FZ 845/13, oddalił zażalenie strony skarżącej na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, jakie zapadło w analogicznym stanie faktycznym. Z tego względu, na zasadzie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.