I SA/Kr 1348/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.06.2014r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku w formie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za kwiecień 2008r.oraz odsetki za zwłokę postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 50 zł., 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.06.2014r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku w formie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za kwiecień 2008r.oraz odsetki za zwłokę. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J.M. ur. w 1945r. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną H.M. ur. w 1954r. oraz córką M. M. ur. w 1981r. Otrzymuje on emeryturę w wysokości 3 146,24 zł., netto, miesięcznie. W 2013r. uzyskał on z tego tytułu 45 048,72 zł. dochodu. H.M. otrzymuje natomiast emeryturę w wysokości 1625 zł., miesięcznie. M.M. obecnie zamieszkuje i jest zatrudniona we W.. Z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości od ok. 1100 do ok.1300 zł., miesięcznie , netto. W lipcu 2014r. jej pensja wyniosła 1364,57 zł. a w 2013r. uzyskała dochód w wysokości 22 532,53 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują : opłaty - 510 zł., koszty opału - 270 zł. , koszty żywności – 850 zł., koszty leczenia choroby nowotworowej J. M. – 410 zł., koszty dojazdów do lekarza – 200 zł., koszty środków czystości i inne wydatki – 300 zł. Wnioskodawca podnosi ponadto , że wspiera finansowo córkę przekazując jej kwotę 400 zł., miesięcznie. Wylicza też , że córka cierpi na problemy gastryczne a wizyta u gastrologa wynosi 200 zł. Po uszkodzeniu kolana musi ona natomiast korzystać z rehabilitacji , której koszt wynosi 90 zł., za godzinę. M. M. pokrywa ze swojego wynagrodzenia koszty związane z wynajmem mieszkania i kupnem biletu miesięcznego w kwocie 550 zł., miesięczne koszty żywności w kwocie 500 zł. i inne wydatki w sumie – 200 zł. J. M. nie posiada oszczędności. Jest właścicielem: samochodu osobowego marki Fiat Uno rok. prod. 1998 oraz zalesionej działki nr [...] o pow. 0,33 ha, położonej w powicie b., jedn. ewid: D., obręb: Ł. Wraz z żoną , jest natomiast współwłaścicielem działki nr [...] o pow. 0,805 ha oraz działki nr [...] o pow. 0,0197 ha. Nieruchomości te położone są w B. i zabudowane są domem o pow. 121 m2. M. M. jest z kolei właścicielem samochodu osobowego marki Chevrolet Aveo, rok prod . 2012r. o wartości ok. 29 000 zł. Posiada też środki finansowe zgromadzone na lokacie progresywnej w Banku Pekao S.A. w wysokości 1 024,68 zł. oraz na lokacie terminowej w Credit Agricole Bank Polska S.A. w kwocie 1 700 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Z całą pewnością zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma zastosowanie w przypadku, takim jak rozpatrywany. Zarówno bowiem wnioskodawca jak i wszyscy członkowie jego rodziny uzyskują stałe miesięczne wynagrodzenie a on sam jest właścicielem lub współwłaścicielem nieobciążonych hipotekami nieruchomości. Łączny miesięczny dochód J. M. i H. M. wynosi 4 771,24 zł. ( 3146,24 zł. + 1625 zł. = 4 771,24 zł.) a ich wydatki, uwzględniając nawet pomoc dla samodzielnej już i posiadającej oszczędności córki, wynoszą łącznie 3 230 zł. (510 zł.+ 270 zł. + 850 zł. + 410 zł. + 200 zł. + 300 zł. + 400 zł.+ 200 zł. + 90 zł. = 3 230 zł. ). Zaznaczyć przy tym trzeba, że kwota ta obejmuje również koszt wizyty u gastrologa M. M. i godzinny koszt jej rehabilitacji. Z przedstawionej kalkulacji wynika , że do dyspozycji strony skarżącej pozostaje kwota 1 541,24 zł. (4 771,24 zł. – 3 230 zł. = 1 541,24 zł.). Tak więc uwzględniając nawet możliwe zwiększenie się wydatków na leczenie czy ewentualne zwiększenie się godzin rehabilitacji córki widać , że wnioskodawca dysponuje pewną sumą wolnych środków finansowych. Fakt ten w połączeniu z okolicznością posiadania nieobciążonych nieruchomości, które powalają na zaciągnięcie kredytu lub pożyczki i w ten sposób dodatkowe pozyskanie funduszy, nie pozwala na zwolnienie strony skarżącej w pełni od kosztów sądowych. Oczywiście stopień wspomnianej partycypacji musi być uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. W niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi 500 zł. Jest ona jednak jedną z dwudziestu pięciu spraw o sygn. akt I SA/Kr 1336 - 1360 /14 zainicjowanych przez wnioskodawcę. Łączna suma wpisów od skarg, w tych postępowaniach, wynosi natomiast 12 500 zł.( 25 zł. x 500 zł. = 12 500 zł.). Kwota ta z kolei przekracza możliwości płatnicze strony skarżącej. Biorąc więc pod uwagę łączną wysokość wpisów w wymienionych sprawach, oraz przytoczone wyżej okoliczności zasadne jest zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych ponad 50 zł., w każdej ze spraw. Daje to w sumie należną do zapłaty kwotę w wysokości 1250 zł. (25 x 50 zł. = 1250 zł.), która w świetle przedstawionego stanu faktycznego stanowi nieuciążliwe obciążenie finansowe dla wnioskodawcy. Podkreślić należy, że przedmiotowe rozstrzygnięcie nie obciąża strony skarżącej w całości kosztami sądowymi ale i nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa. Pomoc ta w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę wysokość ustalonej do zapłaty kwoty (50 zł.), w porównaniu z pierwotnie wymaganą sumą (500 zł.) jest natomiast bardzo znaczna. Samo rozstrzygnięcie jest z kolei wynikiem racjonalnego miarkowania możliwości finansowych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).