I SA/Kr 1386/19
WyrokWSA w Krakowie2020-01-29
Skład orzekający: Jarosław Wiśniewski, Inga Gołowska, Wiesław Kuśnierz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne, jeśli stwierdzi, że w wyniku egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a sytuacja zobowiązanego (np. pobyt w zakładzie karnym, brak dochodów) ma charakter przejściowy?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie ma obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego, nawet jeśli nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, gdy sytuacja zobowiązanego ma charakter przejściowy i istnieje możliwość poprawy jego sytuacji majątkowej w przyszłości. Umorzenie w takim przypadku ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu, który powinien kierować się względami celowościowymi.Stan faktyczny
Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec K. K. z tytułu kosztów związanych z usuwaniem pojazdu. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożony przez zobowiązanego został odrzucony przez organ egzekucyjny i utrzymany w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Zobowiązany zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, argumentując, że jego sytuacja majątkowa (pobyt w zakładzie karnym, brak dochodów) uniemożliwia skuteczną egzekucję. Skarżący podniósł, że jego prawo do renty rodzinnej wygasło z powodu pobytu w zakładzie karnym.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Wiesław Kuśnierz Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 1 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - skargę oddala -
I.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku K. K. (zobowiązanego) na podstawie tytułu wykonawczego [...] wystawionego przez Starostę Powiatu [...] (wierzyciela) na kwotę [...]zł obejmującego zaległość z tytułu kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu (marki Seat Toledo). Organ egzekucyjny w toku postępowania zawiadomieniem z 6 września 2017r. dokonał zajęcia świadczenia pobieranego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (z tytułu renty rodzinnej). W wyniku zajęcia doszło do zbiegu egzekucji, a organem właściwym do prowadzenia egzekucji z tego środka jest Prezydent Miasta K.. Pozostałe czynności egzekucyjne okazały się bezskuteczne.
Zobowiązany, działając przez pełnomocnika pismem z 10 czerwca 2019r. złożył do organu egzekucyjnego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny postanowieniem z 10 lipca 2019r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 59§2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwalające na umorzenie postępowania, tj. że w prowadzonym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zobowiązany posiada bowiem prawo do świadczenia emerytalno-rentowego, z którego realizowane były potrącenia egzekucyjne. Co prawda, wypłata renty rodzinnej została wstrzymana z dniem 1 maja 2019r., z powodu niepodejmowania korespondencji, jednakże okoliczności te nie powodują utraty prawa do wypłaty świadczenia.
Zobowiązany wniósł zażalenie na ww. postanowienie. W zażaleniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77§1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że skarżący posiada majątek w postaci świadczeń z tytułu renty rodzinnej,
- art. 59§2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, wobec błędnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie postępowania z uwagi na brak możliwości uzyskania na skutek egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpatrzeniu zażalenia, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm. dalej-k.p.a.) w związku z art. 17, art. 18, art. 59 oraz art. 23§4 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2019r. poz. 1438 ze zm. dalej-u.p.e.a.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego, zainicjowane zostało wnioskiem zobowiązanego z 10 czerwca 2019r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59§2 u.p.e.a. Organ odwoławczy stwierdził, że przedstawione przez zobowiązanego okoliczności przemawiające - w jego ocenie - za umorzeniem postępowania egzekucyjnego tj. to, że nie posiada żadnego majątku, który mógłby pozwolić na zaspokojenie jego zobowiązań, nie osiąga również żadnych dochodów oaz aktualnie odbywa karę, nie stanowią przesłanek zobowiązujących organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59§2 u.p.e.a. Aktualna sytuacja zobowiązanego (pobyt w Zakładzie Karnym - koniec kary przewidziany na dzień 3 marca 2021r.) oraz opisane zarówno we wniosku jak i w zażaleniu "warunki osobiste zobowiązanego", nie oznaczają jednoznacznie, że zobowiązany nie będzie mógł osiągać żadnych dochodów. Aktualny brak zatrudnienia przez zobowiązanego jest jedynie sytuacją przejściową. Zobowiązany posiada przyznane prawo do świadczenia z tytułu renty rodzinnej z którego realizowane były potracenia egzekucyjne. Wypłata renty rodzinnej z dniem 1 maja 2019r. została wstrzymana (powodem wstrzymania są zwroty przesyłanych świadczeń oraz niepodejmowanie przez zobowiązanego korespondencji). Okoliczności te nie powodują jednak utraty prawa do wypłaty świadczenia.
Organ egzekucyjny stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu nie wyczerpał w całości poszukiwania majątku zobowiązanego, co uzasadnia dalsze jego prowadzenie (art. 1a pkt 12a u.p.e.a.). Oceniając zasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego organ zauważył, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym - wyklucza to art. 29§1 u.p.e.a. Ograniczenie to dotyczy również organu odwoławczego (nadzoru).
Podsumowując Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że organ egzekucyjny uwzględnił stan faktyczny i prawny całego postępowania i słusznie stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki o których mowa w art. 59 u.p.e.a., powodujące konieczność umorzenie postępowania egzekucyjnego.
II.
Skargę na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. z 1 października 2019r. wniósł K. K. zarzucając naruszenie:
a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77§1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, iż skarżący posiada majątek w postaci świadczeń z tytułu renty rodzinnej, które to świadczenie może podlegać zajęciu celem spłaty zobowiązań, albowiem wypłata renty rodzinnej w ocenie organu została jedynie - z dniem 1 maja 2019r. - wstrzymana, jak również, iż być może jest on w posiadaniu innych składników, z których może skutecznie być prowadzona egzekucja przy zupełny pominięciu, iż zobowiązany od 17 grudnia 2018r. odbywa karę pozbawienia wolności, nie kontynuuje nauki w szkole, które to okoliczności mogą powodować faktyczną utratę prawa do pobierania ww. świadczenia z dniem umieszczenia skarżącego w Zakładzie Karnym, a to z uwagi na fakt, iż nie spełnia on już przesłanek jego pobierania wskazanych w art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a dotychczasowe postępowanie wykazało, iż nie ma on żadnego innego majątku mogącego zaspokoić wierzyciela chociażby w części,
b) art. 59§2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, wobec błędnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak możliwości uzyskania na skutek egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne i jego bezskuteczność, w sytuacji, gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego, w tym rozważanie przez organ l - instancji sytuacji majątkowej zobowiązanego K. K. (brak majątku, brak dochodu, pobyt w ZK) winny doprowadzić do umorzenia tego postępowania.
Skarżący podniósł, że organ II instancji rozważając istnienie przesłanek dających podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59§2 u.p.e.a. powielił de facto argumentacje przedstawioną przez organ I instancji, a co za tym idzie również pominął relewantne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, których uwzględnienie dałoby podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji nie tylko zmarginalizował fakt, iż skarżący aktualnie - od 17 grudnia 2018r. - przebywa w Zakładzie Karnym w T., a przewidywany koniec kary przypada na dzień 3 marca 2021r. a co za tym idzie, nie jest on w stanie kontynuować nauki w żadnej formie, w tym uczęszczając do dotychczasowej placówki - niepublicznej szkoły dla dorosłych [...] w K., który to warunek jest niezbędny dla utrzymania prawa do przyznanego mu świadczenia rentowego, ale i zupełnie dowolnie przyjął, iż Skarżący może być w posiadaniu innego majątku, który pozwoli na skuteczne prowadzenie egzekucji.
W dalszej kolejności podniesiono, że Skarżący, który aktualnie ma 25 lat, od momentu, w którym rozpoczął odbywanie kary pozbawienia wolności, tj. od 17 grudnia 2018r. - nie kontynuuje nauki w żadnej formie. Nie ma on również aktualnie orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. Co za tym idzie, w świetle obowiązujących regulacji prawnych, przyjąć należy, iż z ww. dniem de facto z dużym prawdopodobieństwem utracił on prawo do świadczeń z tytułu renty, a wydanie przez właściwy organ decyzji w tym przedmiocie jest jedynie kwestią czasu. Co znamienne, w tych okolicznościach wszelkie pobrane po tej dacie kwoty - jako świadczenie nienależne - podlegałyby zwrotowi.
Zupełnie niezrozumiałym jest także stanowisko organu II instancji przejawiające się w twierdzeniu, iż istnieje w dalszym ciągu możliwość zastosowania innych środków egzekucyjnych, z uwagi na fakt, iż w prowadzonym postępowaniu nie zostały wyczerpane w całości poszukiwania majątku Skarżącego.
Postępowanie egzekucyjne toczące na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] zostało wszczęte w 2017r. Z ustalonych przez organ egzekucyjny okoliczności sprawy wywnioskować można, że Skarżący nie posiada żadnych wartościowych ruchomości ani nieruchomości, jak również żadnych praw majątkowych. W tych realiach niewątpliwie zachodzą przesłanki dla umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59§2 u.p.e.a. albowiem brak majątku po stronie Skarżącego nie pozwoli na zaspokojenie chociażby kosztów związanych z jego prowadzeniem, a w konsekwencji prowadzona przez organ egzekucja będzie bezskuteczna.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienia organu l instancji.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 10 lipca 2019r. nr [...] którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii odmowy umorzenia prowadzonego względem skarżącej spółki postępowania egzekucyjnego.
Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Zaznaczyć także należy, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59§1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Przesłanki do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast określone w art. 59§2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadkach, o których mowa w art. 59§1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59§3 u.p.e.a.). Podkreślić należy, że celem egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest zobowiązany do zastosowania wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by ten cel zrealizować. Zasadniczo nie jest też w tym zakresie ograniczony terminem. Oznacza to, że zastosowanie art. 59§2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Umorzenie możliwe jest zatem wówczas, gdy w ogóle nie można ustalić jakiegokolwiek majątku zobowiązanego (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2011r., sygn. akt: II FSK 169/10-CBOSA).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy szczególnie należy zaakcentować, że umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi. Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania, gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka. Jednocześnie należy jednak podkreślić, że nie ciąży na nim w tym zakresie żaden obowiązek. Co więcej, umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59§2 u.p.e.a. może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy ustalono, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 czerwca 2011r. sygn. akt: II FSK 169/10 stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowości. Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka, nie ciąży na nim jednak w tym zakresie żaden obowiązek.
Co więcej, umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z 59§2 u.p.e.a. może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 14 lipca 2010r. sygn. akt: III SA/Wr 169/10 podkreślił, że generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest zobowiązany do podjęcia wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by ten cel zrealizować. Zasadniczo nie jest też w tym zakresie ograniczony terminem. Oznacza to, że zastosowanie 59§2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone.
Umorzenie postępowania pozostaje zatem zależne od uznania organu egzekucyjnego. Ustalenie, że zobowiązany nie posiada majątku, w stosunku do którego możliwa byłaby egzekucja, powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Rozwiązanie to chroni wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego.
Uznaniowy charakter omawianego przepisu oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może i też odmówić jego umorzenia. Działanie to leży bowiem w granicach swobody wyboru organu zakreślonego przesłanką ustaloną w art. 59§2 u.p.e.a. Możliwość działania organu na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez ustawodawcę, nakłada na organ szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności indywidualnych każdej sprawy w celu jej prawidłowego rozwiązania, wyboru optymalnego rozstrzygnięcia, poprzedzonego szczególnie dokładną analizą i oceną faktów w świetle obowiązującego prawa, których logiczną konsekwencją jest podjęte postanowienie. Zatem podstawę faktyczną do podjęcia takiego rozstrzygnięcia stanowi prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny związany z przesłanką umorzenia wynikającą z art. 59§2 u.p.e.a., z którego wynika zaistnienie bezskuteczności egzekucji. Zgodnie z art. 7, art. 77§1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a).
W ocenie Sądu zarzut Skarżącego dotyczący braku przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanki bezskuteczności egzekucji, nie może odnieść zamierzonego skutku, albowiem nie jest to tego rodzaju naruszenie prawa, które w istotny sposób wpływa na wynik sprawy. Dokonując oceny zarzutów kwalifikowanych jako naruszenia przepisów postępowania, Sąd miał na uwadze wyrażony w piśmiennictwie pogląd, według którego, chodzi tu o pewne wady stosowania przez organy regulacji proceduralnych, które mogą polegać na:
- niedopełnieniu przez organy obowiązków wynikających z tych regulacji,
- uniemożliwieniu stronie skorzystania z zawartych w tych regulacjach uprawnień,
- błędnej wykładni poszczególnych przepisów regulacji proceduralnej stosowanej przez organ (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck W-wa 2011, s. 529).
Wszystkie wymienione wyżej postaci naruszeń, muszą mieć jednak wspólną cechę istotności, co oznacza, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać zastosowanie przez Sąd I instancji środka przewidzianego w art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (wyrok NSA z 9 lipca 2013r. sygn. akt: I OSK 437/12-CBOSA). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wpływanie istotne na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (tak NSA w wyroku z 14 lutego 2013r. sygn. akt: I GSK 363/12, wyrok NSA z 18 grudnia 2012r. sygn. akt: II OSK 1490/11-CBOSA). Podkreśla się także, że aby jednoznacznie uznać, że tego rodzaju naruszenie wystąpiło, nieodzowne jest wykazanie przez stronę, że wytykane naruszenie taki wpływ mogło mieć.
W kontekście poczynionych wyżej rozważań i ustalonego w sprawie stanu faktycznego, Sąd stwierdza, że wywiedziona przez Skarżącego skarga jest bezzasadna.
Przede wszystkim należy zaznaczyć, że jak wynika z akt sprawy, Skarżący przebywa w Zakładzie Karnym jednakże jak zasadnie stwierdził organ, sytuacja Skarżącego i warunki osobiste nie wykluczają możliwości osiągnięcia dochodów. Aktualna sytuacja ma charakter przejściowy, okresowy, wynika to z faktu przebywania w Zakładzie Karnym i nie ma charakteru definitywnego, ostatecznego. Skarżący posiada przyznane prawo do świadczenia z tytułu renty rodzinnej z którego realizowane były potracenia egzekucyjne. Wypłata renty rodzinnej z dniem 1 maja 2019r. została wstrzymana (powodem wstrzymania są zwroty przesyłanych świadczeń oraz niepodejmowanie przez zobowiązanego korespondencji). Okoliczności te nie powodują jednak utraty prawa do wypłaty świadczenia. W prowadzonym postępowaniu nie wyczerpano w całości poszukiwania majątku zobowiązanego, co uzasadnia dalsze jego prowadzenie (art. 1a pkt 12a u.p.e.a.).
Podkreślenia wymaga to, że w świetle treści art. 59§2 u.p.e.a. to organowi egzekucyjnemu pozostawiono swobodę prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania, to organowi egzekucyjnemu ustawa pozostawiła ocenę "perspektyw" wszczętego z inicjatywy wierzyciela postępowania egzekucyjnego i wybór: prowadzenie egzekucji lub umorzenie postępowania. Użycie przez ustawodawcę w art. 59§2 u.p.e.a. zwrotu "może być umorzone", oznacza, że po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego nawet wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje tylko i wyłącznie w sytuacjach gdy w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystąpi przeszkoda o charakterze trwałym, definitywnym, która powoduje, że dalsze prowadzenie postępowania stało się niemożliwe lub niecelowe a taka sytuacja nie wystąpiła w tej sprawie. Skarżący po odbyciu kary opuści Zakład Karny i będzie funkcjonował na wolności. Trudno przyjmować z góry założenie, że jego sytuacja materialna, finansowa czy zawodowa nie ulegnie poprawie.
Nie można pomijać i tego aspektu sprawy, że Skarżący może ponawiać wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 59§2 u.p.e.a. W konsekwencji poczynionych wyżej rozważań za bezzasadny należy także uznać zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 77§1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, albowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłoby lub miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło