I SA/Kr 141/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PW "M." K.P. Spółka jawna w A. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PW "M." K.P. Spółka jawna w A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 2 grudnia 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a wniosek oddalić W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 2 grudnia 2013 roku w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skarżąca PW "M" Sp.j. w A. zawarła wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania z uwagi na złą sytuację finansową. W 2012 roku Spółka nie przyniosła żadnych dochodów, a obecnie ma dużą stratę. Na potwierdzenie powyższych okoliczności do skargi dołączone zostały kserokopie zeznania PIT-36-L za 2012 roku i deklaracji PIT-15L za listopad 2013 roku. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, strona została wezwana do uzupełnienia braku poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu. W zakreślonym terminie braki zostały uzupełnione. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności PW."M"Sp. jawna jest sprzedaż hurtowa herbaty, kawy, kakao i przypraw oraz sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, iż wysokość majątku stanowiącego budynek firmy wynosi 700.000 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 94.771 zł. Rok obrotowy 2012 został zamknięty zyskiem w wysokości 17.475 zł. Wskazano ponadto, iż strona dysponuje trzema rachunkami bankowymi: w BS , którego stan środków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł 21.580 zł, w BS ze stanem 2.400 Euro i w Pekao S.A. ze stanem 720,83 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona uzasadniła trudną sytuacją finansową. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie podmiot skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W przedmiotowej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożyła spółka jawna. W uzasadnieniu powoływała się na swą złą sytuację finansową, o której świadczyć miały brak dochodów za rok 2012 i wysoka strata poniesiona w roku obrotowym 2013. W ocenie orzekającego strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Zasadność wniosku skarżącej Spółki rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej możliwości finansowe. Wpis od skargi, czyli na obecnym etapie postępowania jedyny element kosztów sądowych, wynosi w przedmiotowej sprawie 100 zł. Do tej wielkości należy zatem odnieść zdolność strony do wygospodarowania środków finansowych i przesłanki zastosowania prawa pomocy. Jak wynika z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka nadal funkcjonuje w obrocie i prowadzi działalność gospodarczą. W roku 2012 osiągnęła ona przychód w wysokości 5.242.236,10 zł, przy kosztach jego uzyskania w wysokości 5.223.898,62 zł, co dało dochód w wysokości 18.337,48 zł. Z deklaracji PIT-5L wynika, że za listopad 2013 roku przychód K.P. z udziału w P.W.M. SJ wyniósł 3.405.565,68 zł, przy kosztach jego uzyskania 3.417.338,85 zł, co dało stratę w wysokości 11.773,17 zł. W tym miejscu należy podkreślić, iż w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe, a strata, jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z dnia 5 września 2013 r. sygn. II OZ 707/13, i z dnia 25 września 2012 syn. I GZ 228/12), jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. I FZ 10/10). Jak wynika z załączonych dokumentów przychód strony skarżącej w latach 2012 i 2013 był znaczny. O możliwości poniesienia przez stronę skarżącą kosztów sądowych świadczy również wysokość środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Na koniec stycznia 2014r. Spółka posiadała środki w łącznej wysokości 22.300,83 zł i 2.400 euro. Nie ma zatem przeszkód, aby z pozostających do dyspozycji strony środków sfinansować koszty zainicjowanego postepowania sadowego, które w stosunku do posiadanych środków można określić jako symboliczne. Zauważyć także należy, że wartość środków trwałych strony skarżącej według bilansu za ostatni rok wyniosła 94.771 zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten podziela także orzekający w niniejszej sprawie. Skoro zatem PW "M.Sp. jawna w A.dysponuje środkami pieniężnymi, których wysokość znacznie przewyższa wysokość kosztów sądowych sprowadzających się obecnie do wpisu od złożonej skargi, a także dysponuje majątkiem o dużej wartości, to tym samym nie można stwierdzić, że nie posiada ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.