I SA/Kr 1578/12
WyrokWSA w Krakowie2013-03-01
Skład orzekający: Agnieszka Jakimowicz, Nina Półtorak, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy ma podstawy do zmiany ostatecznej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej, jeśli po jej doręczeniu nie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie zobowiązania?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może zmienić ostatecznej decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej, jeśli nie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie zobowiązania. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i wymaga łącznego spełnienia przesłanek zmiany okoliczności faktycznych oraz istnienia przepisów prawa podatkowego regulujących skutki tych zmian. Samo zorientowanie się organu, że pierwotna decyzja była wadliwa, nie stanowi podstawy do jej zmiany w tym trybie.Stan faktyczny
Organ podatkowy I instancji (Wójt Gminy K.) zmienił ostateczne decyzje wymierzające A.P. podatek od nieruchomości za lata 2009-2011, powołując się na art. 254 Ordynacji podatkowej i wskazując na rozbieżność powierzchni nieruchomości między informacją podatnika a umową dzierżawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało te decyzje w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie art. 254 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego, a powierzchnia nieruchomości pozostała niezmienna.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, określił, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 1578/12 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 marca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Sędziowie: WSA Nina Półtorak, WSA Urszula Zięba, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2013 r., sprawy ze skarg A.P., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 16 lipca 2012 r. Nr [...],, Nr [...],, Nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2009, 2010 i 2011, I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 581 zł ( pięćset osiemdziesiąt jeden złotych).
Wójt Gminy K. decyzjami z dnia 15 marca 2012 r. od nr [...] do nr [...] zmienił wydane przez siebie ostateczne decyzje z dnia 4 lutego 2009 r. nr 240, z dnia 12 lutego 2010 r. nr 133 oraz z dnia 11 lutego 2011 r. nr [...], wymierzające A.P. podatek od nieruchomości za lata 2009, 2010 i 2011.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy wyjaśnił, że powyższa zmiana wynikała z różnicy powierzchni wykazanej w złożonej przez podatnika informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego, a wykazanej w umowie dzierżawy zawartej pomiędzy Gminą K. a podatnikiem w dniu 2 grudnia 2008 r., protokole zdawczo-odbiorczym oraz operacie szacunkowym nieruchomości. Okoliczność tę uznano za nowych fakt mający wpływ na wysokość opodatkowania, uzasadniający zmianę ostatecznych decyzji.
Od powyższych decyzji podatnik złożył odwołania, w których wniósł o ich uchylenie z uwagi na naruszenie art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 479 z późn. zm.) oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz.1071).
W uzasadnieniu podkreślono, że przedmiotową nieruchomość podatnik objął w posiadanie na mocy umowy dzierżawy zawartej z Gminą K. w dniu 2 grudnia 2008 r. i od tej chwili składał informacje o identycznej treści za lata 2009, 2010, 2011 i za 2012. W tym okresie nie uległa zmianie powierzchnia nieruchomości. Rozbieżność pomiędzy składanymi deklaracjami a umową dzierżawy istniała natomiast przed wydaniem decyzji wymiarowych, a zatem brak jest podstaw do zmiany tych decyzji na podstawie art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 479 z późn. zm.).
Decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2012 r. od nr [...] do nr [...] utrzymano zaskarżone decyzje w mocy.
W uzasadnieniu stwierdzono, że istniały podstawy do zmiany decyzji w trybie art. 254 Ordynacji podatkowej, bowiem nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy. Wyjaśniono, że stosownie do postanowień tego przepisu decyzja ostateczna ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeśli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie wysokości zobowiązania.
Następnie stwierdzono, że spór w niniejszej sprawie dotyczy wysokości stawki podatku od nieruchomości. Przedstawiono zakres przedmiotowy i podmiotowy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, wynikający z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 z późn. zm.), a także wyjaśniono, że w myśl art. 5 ust. 1 tej ustawy, rada gminy (miasta) ma obowiązek określenia stawek podatku od nieruchomości dla poszczególnych przedmiotów opodatkowania, w tym także dla "gruntów pozostałych". Po wydaniu odpowiedniej uchwały w tym zakresie, stawki podatku od nieruchomości mają charakter powszechnie obowiązujący na danym obszarze gminy (miasta).
Z kolei na mocy art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, a ich kwestionowanie odbywa się w odrębnym postępowaniu. Przy ustaleniu wysokości podatku organ podatkowy opiera się także na informacji o nieruchomościach, którą podatnik będący osobą fizyczną ma obowiązek złożyć, gdyż zawiera ona niezbędne dane.
Z akt sprawy, a w szczególności z umowy dzierżawy wynika, że podatnik wydzierżawił od Gminy K.działkę nr [...] położoną we wsi K.o powierzchni 0,2766 ha (użytek Bi) z przeznaczeniem pod prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie skupu żywca. W informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego podatnik wykazał, że jest dzierżawcą gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 200 m i budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej o powierzchni 20 m. Po wezwaniu, podatnik złożył korektę informacji, w której wykazał dane niezgodne ze stanem faktycznym. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika natomiast, że podatnik w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą dzierżawi grunt o powierzchni 2766 m i budynki o powierzchni 170 m.
Stwierdzono, że obecnie obowiązujące przepisy prawa nie uzależniają wysokości podatku od nieruchomości od tego, kto faktycznie i w jaki sposób wykorzystuje przedmiotową nieruchomość. Ze wskazanego powyżej art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wynika bowiem, że podstawą zastosowania stawki w podatku od gruntów i budynków jest stan prawny tych gruntów i budynków, wynikający z ewidencji.
Na końcu wyjaśniono, że organy nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie danych tam zawartych. Ewidencja jest bowiem urzędowym źródłem informacji, a jeżeli podatnik kwestionuje zawarte tam dane, winien wystąpić o ich korektę, w trybie określonym w Prawie geodezyjnym i kartograficznym, a następnie wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji podatkowych.
Od powyższych decyzji podatnik złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o ich uchylenie wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 254 w zw. z art. 212 Ordynacji podatkowej w sytuacji, gdy nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego, na którą to okoliczność skarżący powołał szereg dowodów (umowa dzierżawy z dnia 2 grudnia 2008 r., wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 1 kwietnia 2011 r., postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt [...]). Skarżący wniósł również o przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w odwołaniu w postaci kompletu dokumentacji przetargowej na dzierżawę nieruchomości na okoliczność warunków przetargu oraz warunków umowy dzierżawy, umowy dzierżawy, pierwotnych decyzji wymiarowych za 2009, 2010 i 2011 r., informacji składanych przez podatnika za ww. lata podatkowe, kompletu korespondencji pomiędzy stroną a organem dotyczącej przedmiotu umowy dzierżawy oraz kompletu dokumentacji przetargowej na jej sprzedaż, przesłuchanie podatnika i świadków (pracowników referatu ds. podatków w osobach pań: O., S. i G.) na okoliczność tez podnoszonych w odwołaniu, a także na okoliczność tego, że nie doszło do zmiany stanu faktycznego sprawy.
W uzasadnieniu skarżący raz jeszcze podkreślił, że powierzchnia opodatkowanej nieruchomości nie ulegała zmianie, jak również niezmienne pozostawały dane zawarte w ewidencji, czego organ miał świadomość od samego początku. Organ podatkowy nie miał zatem prawa do zmiany ostatecznych decyzji, gdyż nie uległ zmianie stan faktyczny. Zdaniem skarżącego zaskarżone decyzje są jednym z działań podejmowanych przez Wójta Gminy K. , mających na celu zmuszenie go do wydania opodatkowanej nieruchomości przed końcem umowy dzierżawy, po to by następnie ją sprzedać podmiotom trzecim.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonych decyzjach.
Na rozprawie w dniu 1 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 1578/12 do I SA/Kr 1580/12 i postanowił prowadzić je pod wspólną sygnaturą akt I SA/Kr 1578/12.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, a także okoliczność, że zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z porządku prawnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zaistniały przesłanki do zastosowania art. 254 Ordynacji podatkowej i czy Wójt Gminy K.miał podstawy do zmiany swoich ostatecznych decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata od 2009 do 2011.
Zgodnie z art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Stosownie zaś do § 2, zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego.
W cytowanym powyżej przepisie przewidziano zatem szczególny tryb wzruszania decyzji ostatecznych, który może zostać uruchomiony wyłącznie w wyniku zmiany okoliczności faktycznych, skutki wystąpienia których zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji ostatecznej. Przesłanką zmiany decyzji ostatecznej jest zatem zmiana okoliczności faktycznych po doręczeniu decyzji stronie, które mają rangę prawotwórczą z mocy przepisów, obowiązujących już w dacie wydania decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt II FSK 381/07).
Przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie ma charakteru samodzielnego. Pozwala on na zmianę decyzji ostatecznej, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania podatkowego, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach materialnego prawa podatkowego. Obie przesłanki muszą być spełnione łącznie (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt II FSK 381/07 i z dnia 26 października 2000 r., sygn. akt I SA/Po 1939/99).
W doktrynie przyjmuje się, że przykładem przepisu regulującego wpływ zmiany okoliczności faktycznych na wysokość zobowiązania podatkowego za dany okres jest art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie (zob.: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2009).
Co istotne, powyższy przepis o wzruszaniu ostatecznych decyzji przez organ tej samej instancji stanowi wyjątek od przewidzianej w art. 128 Ordynacji podatkowej zasady trwałości decyzji. Zasada ta gwarantuje stabilizację porządku prawnego i niekiedy postrzegana jest jako wartość większa niż potrzeba eliminacji decyzji wadliwych (wyrok NSA z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 920/08, LEX nr 550106). Ustalenie to ma znaczenie praktyczne, jego konsekwencją jest bowiem obowiązek ścisłego interpretowania zastrzeżonych w art. 254 Ordynacji podatkowej przesłanek, wykluczający rozszerzającą wykładnię i pochopne zastosowanie tej normy.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że organy podatkowe w sposób ewidentny naruszyły omawiany art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej.
Z akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, że po doręczeniu podatnikowi ostatecznych decyzji podatkowych Wójta Gminy K., nie doszło do żadnej zmiany stanu faktycznego. Przedmiotem opodatkowania była nieruchomość, którą podatnik wydzierżawił od gminy. Jej powierzchnia była niezmienna i znana organowi od dnia zawarcia umowy dzierżawy, tj. od 2 grudnia 2008 r. (zwłaszcza, że przedmiotową umowę dzierżawy w imieniu Gminy K. zawierał Wójt Gminy M.S., który następnie wydawał decyzję podatkową), a dane wynikające z ewidencji od początku odzwierciedlały jej rzeczywisty obszar.
Organ I instancji zaniżył jednak wymiar należnego podatku z tego względu, że nieprawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie. Przy ustalaniu powierzchni opodatkowanych nieruchomości oparł się wyłącznie na złożonej przez podatnika informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego, ignorując dokumenty w postaci umowy dzierżawy i wypisu z ewidencji, które jednoznacznie wskazywały inną powierzchnię przedmiotowych nieruchomości. Organ z niezrozumiałych przyczyn nie uwzględnił danych wynikających z tych dokumentów, a w szczególności z ewidencji gruntów i budynków, choć obowiązek taki wypływa wprost z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Prawdą jest, że składana przez podatnika informacja korzysta z domniemania prawdziwości zawartych w niej danych, jednakże podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu poprzedzającym ustalenie zobowiązania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 208/11). Przewidziany w art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek składania przez podatników informacji, nie zwalnia organu podatkowego z nałożonego art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Ke 435/07).
Pierwotne decyzje, mimo, że błędne, stały się jednak ostateczne, a do ich zmiany nie może posłużyć art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż nie zostały spełnione przewidziane w nim przesłanki. Jak wskazano powyżej nie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych, bowiem powierzchnia opodatkowanych nieruchomości pozostała bez zmian, podobnie jak dane w ewidencji. Za zmianę okoliczności faktycznych nie może natomiast być uznane to, że organ nagle zorientował się, że wydane przez niego decyzje od początku były wadliwe, gdyż błędnie ustalono stan faktyczny w sprawie. Postępowanie prowadzone w oparciu o art. 254 Ordynacji podatkowej nie może zmierzać do powtórnego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Op 57/12).
Wobec powyższego w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ I instancji w sposób nieuprawniony dokonał bowiem na jego podstawie zmiany decyzji ostatecznych, a organ odwoławczy utrzymał w mocy nowe rozstrzygnięcia, skupiając się w uzasadnieniu na kwestii, która w niniejszej sprawie nie miała znaczenia. Wyjaśniano bowiem rangę danych wynikających z ewidencji, w sytuacji, gdy skarżący wcale tych danych nie kwestionował, a w sprawie nie chodziło o rozbieżność między tymi danymi a sposobem wykorzystania nieruchomości. W żadnym miejscu natomiast nie ustosunkowano się do zarzutów i argumentów wyartykułowanych przez skarżącego w odwołaniu. Tymczasem organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia swym obowiązkom wynikającym z art. 121 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania podatkowego (tak: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 202/07, LEX nr 303025).
Nie wypowiedziano się też w kwestii licznych wniosków dowodowych złożonych w treści odwołania, co doprowadziło z kolei do naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Obowiązkiem organu było zatem dokonanie oceny oferowanych przez podatnika dowodów pod względem ich przydatności dla wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy i wypowiedzenie się w tej materii - jeśli nie w odrębnym postanowieniu, to w treści uzasadnienia decyzji.
Na marginesie należy dodać, że SKO naruszyło również jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego określoną w art. 123 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a mianowicie zasadę czynnego udziału stron w każdym jego stadium. Przepis art. 123 cytowanej ustawy nakłada na organy podatkowe obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nakazuje umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stosownie bowiem do art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Przepis tego artykułu, zawierający konkretyzację normy ujętej w art. 123 Ordynacji podatkowej, stanowi procesową gwarancję realizacji uprawnień strony postępowania podatkowego w zakresie jej pełnego udziału w tym postępowaniu. Z uwagi na brak kontradyktoryjności postępowania podatkowego, każda wypowiedź strony w sprawie może przyczynić się do realizacji zasady zupełności postępowania, o której mowa w art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Jednakże każde naruszenie przepisów postępowania winno być oceniane, jak to wskazano na wstępie, pod kątem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem Sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu zatem o taką sytuację, w której, gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych w sprawie najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Na konieczność każdorazowego badania przez Sąd wpływu naruszenia w postaci nie zawiadomienia strony przed wydaniem orzeczenia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań wypowiedział się NSA w uzasadnieniu uchwały z dnia 25 kwietnia 2005 r., [...], ONSAiWSA 2005/4/66. W niniejszej sprawie uchybienie to, będące naruszeniem przepisu postępowania, nie miało w ocenie Sądu istotnego wpływu na rozstrzygnięcie organu II instancji. Po złożeniu przez skarżącego odwołania nie prowadzono już bowiem postępowania dowodowego.
Niemniej jednak, orzekający w niniejszej sprawie Sąd uznał za konieczne zwrócenie uwagi na powyższą kwestię, gdyż Kolegium – pomimo wielu wyroków tut. Sądu, zwracających organowi uwagę na powyższe uchybienie - w sposób uporczywy pomija w swojej praktyce orzeczniczej stosowanie jednoznacznie brzmiących przepisów art. 123 w zw. z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.
Nie mogły natomiast zostać uwzględnione wnioski dowodowe skarżącego zawarte w treści skargi. Co do zasady sądy administracyjne nie prowadzą postępowania dowodowego, orzekając na podstawie akt sprawy, czyli całości dokumentacji zgromadzonej przez organy w toku postępowania administracyjnego (art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej). Jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, sąd ma prawo, choć nie obowiązek przeprowadzenia dowodów uzupełniających i to wyłącznie z dokumentów. Z tych powodów wniosek o przesłuchanie wskazanych świadków nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto większość dokumentów, na które powołuje się skarżący wnioskując o przeprowadzenie z nich dowodu, znajduje się już w aktach administracyjnych (umowa dzierżawy, pierwotne decyzje wymiarowe za 2009, 2010 i 2011 r., informacje podatkowe złożone przez skarżącego). Pozostałe, jak wypowiedzenie umowy dzierżawy, postanowienie sądu karnego, dokumentacja przetargowa, czy całość korespondencji z organem odnośnie do dzierżawionej nieruchomości nie mają związku ze sprawą zmiany ostatecznej decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości w trybie art. 254 Ordynacji podatkowej.
Zresztą orzekający w niniejszej sprawie Sąd nie powziął przy rozstrzyganiu sprawy takich wątpliwości, które wymagałyby przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w żądanym przez skarżącego zakresie.
Mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. Na zasadzie art. 135 cytowanej ustawy usunięto z obrotu prawnego decyzje organu I instancji, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyły skargi.
Z uwagi zatem na to, że organ podatkowy nie miał prawa wzruszyć pierwotnych decyzji podatkowych w oparciu o tryb przewidziany w art. 254 Ordynacji podatkowej, przeto przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien umorzyć postępowanie wszczęte postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2012 r. nr [...]. Wbrew oczekiwaniom skarżącego nie może tego uczynić tut. Sąd, który nie przejmuje sprawy do merytorycznego rozstrzygnięcia, a jedynie dokonuje kontroli legalności zaskarżonych aktów administracyjnych.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając powyższe na względzie na mocy art. 205 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot uiszczonego wpisu w wysokości 581 zł.
Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy skarg na zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 cytowanej ustawy, który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu skargi opierają się w dużej mierze na jednakowych podstawach naruszenia przepisów prawa przy identycznym stanie faktycznym – stąd, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy nimi związek, o którym mowa w art. 111 § 2 cytowanej ustawy, a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron postępowania dodatkowo przemawiały za połączeniem wszystkich spraw, a strony postępowania nie wnosiły sprzeciwu co do ich połączenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło