I SA/Kr 1599/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.07.2014r. , nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2012r. postanawia 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł., 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.07.2014r. , nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2012r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K.Ś. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką G.Ś. ur. w 1964r. Na utrzymaniu wnioskodawcy pozostaje jego trzyletni syn M.Ś. oraz dziewięcioletnie dziecko jego partnerki życiowej, która spodziewa się obecnie kolejnego dziecka. Kobieta przebywa aktualnie u swojej rodziny. K.Ś. wraz z matką i synem zajmują lokal mieszkalny, znajdujący się w K. przy ul. K., o pow. 30 m2, stanowiący własność G.Ś.. Wnioskodawca z tytułu prac dorywczych otrzymuje ok. 1600 zł., miesięcznie. Nie posiada konta osobistego, firmowego ani lokat bankowych. Nie składał również zeznania podatkowego za 2013r. G.Ś. zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę. Jej średnie miesięczne wynagrodzenie wynosi 5 386,50 zł., brutto ( 3732,15 zł., netto) We wrześniu 2014r. wyniosło ono 3 398,28 zł. W 2013r. uzyskała ona dochód w wysokości 65 619,93 zł., przy przychodzie na poziomie 66 954,93 zł. K.Ś. nie posiada nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Jako miesięczne wydatki strona skarżąca uwzględniła opłatę za mieszkanie w wysokości 230 zł., opłatę za gaz w wysokości ok. 56 zł. (opłata za okres od 11.08.2014 do 12.10.2014r. wyniosła bowiem 112,09 zł.), opłatę za energię elektryczną w wysokość 68,14 zł., opłatę za telewizję kablową UPC w wysokości 59 zł. Dołączyła również do wniosku dwie faktury wystawione przez Orange Polska S.A., na rzecz G.Ś. , w kwotach : 80,90 zł. i 49,64 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w takim przypadku, jak rozpatrywany, kiedy wnioskodawca uzyskuje miesięcznie ok. 1600 zł. Oczywiście stopień partycypacji musi być uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. Przed tutejszym Sądem toczą się natomiast dwa postepowania ze skarg K. Ś., o sygn. akt I SA/Kr 1599/14 i I SA/Kr 1600/14, a łączna suma wpisów od skarg w tych sprawach wynosi 2000 zł. (500 zł. + 1500 zł. = 2000 zł.). Porównując więc zarobki wnioskodawcy z tą sumą stwierdzić należy, iż uiszczenie jej jest poza możliwościami płatniczymi strony skarżącej. Stąd też zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł., w każdej ze spraw nie obciąża strony skarżącej w całości kosztami sądowymi ale i nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa. Rozstrzygnięcie to jako wyraz racjonalnego miarkowania możliwości finansowych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne stanowi jednocześnie bardzo znaczną pomoc finansową ze strony Skarbu Państwa. Należne łączne koszty w postępowaniach o sygn. akt I SA/Kr 1599 -1600/14, zostaną bowiem zmniejszone z 2000 zł. do 200 zł. (2 x 100 zł. = 200 zł.). Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).