I SA/Kr 1733/14

Kraków, dnia 20 marca 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21.08.2014r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2008r. postanawia: oddalić wniosek. M.M. we wniosku o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem J. M. ur. w 2000r. Zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem w wysokości 1700 zł miesięcznie (1255,91 zł netto). Uzyskuje również niewielkie dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, która jest w fazie likwidacji. Na jej indywidualne konto wpływają alimenty w wysokości 3.101,16 zł., miesięcznie. W 2013r. ze stosunku pracy oraz z tytułu najmu lub dzierżawy uzyskała ona dochód w wysokości 29.121,25 zł. Z kolei z prowadzonej w tym roku działalności gospodarczej osiągnęła dochód w wysokości 54.662,20 zł., przy przychodzie na poziomie 2.088.291,23 zł. Ponadto w 2013r. wnioskodawczyni uzyskała dochód z odpłatnego zbycia udziałów w wysokości 307 500 zł., przy przychodzie w kwocie 398 000 zł. Jeśli chodzi o ponoszone koszty utrzymania rodziny to M. M. wynajmuje pokój w R., czynsz z tego tytułu wynosi 200 zł miesięcznie. Ponosi też koszty utrzymania domu, którego jest właścicielką, o pow. 130 m2 , znajdującego się w N.Wynoszą one 1500 zł, miesięcznie. Wnioskodawczyni podnosi również, że jej zobowiązania kredytowe opiewają łącznie na sumę 450 000 zł. Spłaca w związku z tym raty kredytów wynoszące: 2.742,18 zł. miesięcznie i ok. 1100 zł. miesięcznie. Jest właścicielką: nieruchomości rolnej położonej w N., o pow. 0,2186 ha, obciążonej hipoteką umowną kaucyjną w kwocie 135.000 zł, nieruchomości rolnej położonej w N.o pow. 0,0192 ha, obciążonej hipoteką umowną w kwocie 675.000 zł. oraz kaucyjną w kwocie 5.352 763 zł, nieruchomości rolnej położonej w N.o pow. 0,0637 ha, obciążonej hipoteką umowną łączną zwykłą w kwocie 160.000 zł. oraz hipoteką umowną łączna kaucyjną w kwocie 80.000 zł., i nieruchomości rolnej położonej w N., o pow. 0,0784 ha, obciążonej hipoteką umowną łączną zwykłą w kwocie 160.000 zł oraz hipoteką umowną łączną kaucyjną w kwocie 80.000 zł. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2015r. referendarz sądowy oddalił wniosek. M. M.wniosła w terminie sprzeciw, zarzucając iż nie uwzględniono, iż wpis w sprawie wynosi około 32.000 zł, na poniesienie którego skarżącą nie stać bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny. Wskazała, iż jest faktycznie bankrutem, gdyż jej zobowiązania przekraczają stan posiadanego majątku, który jest obciążony hipotekami. W 2014r. poniosła z tytułu działalności gospodarczej stratę w wysokości ponad 200.000 zł. Co do spłacania rat kredytowych podała, iż współkredytobiorcą jest jej mąż, z którym pozostaje w separacji i współfinansuje on spłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wniosek podlega oddaleniu, gdyż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść wnioskowanych do zwolnienia kosztów postępowania, tj. głównie kosztów wpisu sądowego w kwocie około 32 tys. zł. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co przyznanie prawa pomocy powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza całokształtu sytuacji materialnej skarżącej wskazuje, że brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, iż obecnie, włączając w to zarówno znaczne przychody z działalności gospodarczej uzyskiwane w 2013r. oraz ze sprzedaży udziałów, a także okres, od jakiego domaga się zwolnienia od kosztów (tj. od października 2014r. do marca 2015r.) nie byłaby ona w stanie zgromadzić środków koniecznych do uiszczenia wpisu. Istotne z tej perspektywy jest, iż rodzina skarżącej ma zapewnioną stabilność finansową w postaci pełnej możliwości utrzymania i zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych, co wprost wynika z analizy dochodów w postaci wynagrodzenia skarżącej plus alimenty płacone przez męża – razem około 4300 zł. Dodatkowo, jeśli chodzi o koszty spłacanych kredytów, jak wynika z oświadczenia skarżącej zawartego w sprzeciwie – jej mąż z którym pozostaje w separacji współfinansuje spłaty (raty kredytowe wynoszą około 3.800 zł). W/g oświadczenia skarżącej raty kredytowe wynikają z zobowiązania kredytowego opiewającego na 450.000 zł. W ocenie sądu powyższe wyjaśnienia skarżącej nie wskazują na niemożność poniesienia wpisu, gdyż są niespójne. Skarżąca nie wskazała bowiem dlaczego mąż pozostający z nią w separacji współfinansuje jej brakującą kwotę w postaci tylko około 1000 zł (osiągane przez skarżącą dochody minus koszty utrzymania oraz kwoty rat kredytowych), kiedy jest on współzobowiązany do spłaty kredytów, a zatem powinien współfinansować spłatę co najmniej w połowie. Uzyskana w ten sposób nadwyżka mogłaby być przeznaczona na wpis sądowy, co sądowi umożliwiłoby ocenę, czy prawo pomocy przysługuje co do części wpisu. Ponadto wnioskodawczyni nie przesłała, mimo wezwania, dokładnego spisu miesięcznych wydatków rodziny, co dodatkowo czyni niewiarygodnym wyliczenie w zakresie środków, jakie pozostają jej na utrzymanie i ewentualnie poczynienie oszczędności w celu opłacenia wpisu. Niespójne okazały się również jej oświadczenia składane w toku postępowania w zakresie dochodów z działalności gospodarczej. Podawała skarżąca, że dochody te są niewielkie, aby potem wykazywać roczną stratę. Z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Przedstawione przez wnioskodawczynię informacje dotyczące podstawowych wszak, wskazanych powyżej kwestii, tj. zwłaszcza współfinansowania przez męża skarżącej kosztów kredytowych, czy spisu i wykazania rzeczywistych kosztów utrzymani, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy są niepełne, co uniemożliwia przyznanie jej prawa pomocy.