I SA/Kr 1993/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.S., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14.10.2014r. , nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług, postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w ½ części 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14.10.2014r. , nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K.S. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną J. S. ur. w 1991r. Małżonkowie mają na utrzymaniu syna I. S. ur. w 2012r. J. S. zatrudniona jest w PKO BP S.A. jako kasjer – dysponent i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 1 874,47 zł., miesięcznie, netto. K. S. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje natomiast ok. 1000 zł., miesięcznie. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: czynsz za mieszkanie – 570,89 zł., opłatę za energię elektryczną – 84,57 zł., opłatę za gaz – od 20,66 zł. do 22,03 zł., opłatę za internet – 56 zł., opłatę za żłobek od 150 do 200 zł., opłatę za studia J.S. – ok. 133 zł., opłatę za abonament komórkowy J. S. – 34 zł., opłatę za abonament komórkowy K. S. – 81,17 zł., ratę kredytu za mieszkanie od 430 zł. do 450 zł., ratę kredytu za samochód – 604,91 zł., ratę kredytu za aparat fotograficzny – 100,49 zł, koszty wyżywienia, ubrań , dojazdów do pracy- ok. 700 zł. Strona skarżąca, nie posiada oszczędności, jest właścicielem mieszkania o pow. 48,08 m2, zakupionego na kredyt w ramach programu "rodzina na swoim" oraz samochodu marki C., rok prod. 2009. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w takim przypadku, jak rozpatrywany, kiedy oboje małżonkowie otrzymują stały miesięczny dochód i są w stanie spłacać raty kredytów nie tylko za dom i samochód ale i za aparat fotograficzny. Tych ostatnich wydatków natomiast w wysokości ok. 100 zł. miesięcznie z całą pewnością nie można zaliczyć do koniecznych kosztów utrzymania, które mogą mieć pierwszeństwo przed kosztami sądowymi. Stąd też stwierdzić trzeba, że biorąc pod uwagę wysokość wpisu od skargi w niniejszym postępowaniu (193,50 zł.) zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych w ½ części stanowi wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne. W związku z powyższym, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).