I SA/Kr 2015/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Sp. z o.o. w T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 października 2014 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 grudnia 2014 roku o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.000 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 października 2014 roku w przedmiocie podatku akcyzowego strona skarżąca, działająca przez radcę prawnego M.B., złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu wniosku "PPPr" wynika, iż K, Spółka z o.o. z siedzibą w T. prowadzi działalność w zakresie sprzedaży detalicznej wyrobów tytoniowych w wyspecjalizowanych sklepach. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 8.360,33 zł. Ostatni rok obrotowy został zamknięty zyskiem w wysokości 14.389,96 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w PEKAO S.A., którego stan środków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł 0 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż Spółka nie jest w stanie uiścić kwoty wpisu bez uszczerbku dla swojego utrzymania ze względu na fakt, iż na skutek działań organów celnych, faktycznie paraliżujących jej działalność, Spółka przejściowo utraciła płynność finansową i nie dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi pozwalającymi jej uiścić żądaną kwotę wpisu sądowego. Dodatkowo dokonano zajęcia konta bankowego Spółki pomimo faktu, iż żadne z toczących się przeciwko Spółce postępowań nie zostało prawomocnie zakończone, dlatego nie ma możliwości dokonywania z niego jakichkolwiek wypłat. Odnosząc się do zarządzenia referendarza sądowego wzywającego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podniosła, iż stan środków na koncie bankowym z ostatnich trzech miesięcy był zerowy, a stan środków w kasie wynosi 400 zł. Spółka nie posiada środków trwałych i nie zatrudnia pracowników. Zeznanie podatkowe za 2014 rok nie zostało jeszcze sporządzone. Do pisma z dnia 12 marca 2015 roku załączona została deklaracja VAT-7K, z której wynika, że podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w 4 kwartale 2014 roku wyniosła 134.818 zł. Odpowiadając na kolejne wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z dnia 27 kwietnia 2015 roku wyjaśnił, że pracownicy byli zatrudnieni w Spółce do listopada 2014 roku. Aktualnie Spółka nie prowadzi bieżącej działalności handlowej, nie zatrudnia pracowników, a wynagrodzenie pełnomocnika opłacane jest ze środków prywatnych wspólników. Do pisma załączone zostały następujące dokumenty: pismo do banku PeKaO S.A. w T. z dnia 23 kwietnia 2015 roku, odpowiedź banku z dnia 24 kwietnia 2015 roku, z której wynika, że umowa rachunku bankowego nr [...] na rzecz K.. Sp. z o.o. w T. została wypowiedziana z dniem 29 sierpnia 2014 roku, a na dzień wypowiedzenia umowy na rachunku było zajęcie wierzytelności w kwocie głównej 401.626 zł – organ egzekucyjny Dyrektor Izby Celnej. Strona przedłożyła ponadto sprawozdanie finansowe za rok 2014 oraz zeznanie CIT-8, z którego wynika, że wysokość przychodów w roku podatkowym 2014 wyniosła 740.452,34 zł, przy kosztach jego uzyskania 723.443,32 zł, co dało dochód w wysokości 17.009,02 zł. Prokurent Spółki S.K. oświadczył, iż wynagrodzenie pełnomocnika pokrywane jest ze środków prywatnych wspólników. Potwierdził on, że Spółka aktualnie nie zatrudnia pracowników, lecz zatrudniała ich do końca listopada 2014 roku, a więc do końca okresu, w którym prowadziła działalność handlową. Obecnie Spółka, ze względu na działania organów celnych, działalności nie prowadzi, lecz zamierza ją wznowić po uzyskaniu korzystnych orzeczeń w sprawach podatku akcyzowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno się unikać przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty prowadzenia postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienia NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 91/2011 i z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Brzmienie powołanego przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12). To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Opierając się na informacjach zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych dokumentach źródłowych uznać należy, iż strona skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zasadność wniosku rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych i zajęciu jej konta bankowego Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Jest w stanie wygospodarować środki, z których finansowane jest wynagrodzenie fachowego pełnomocnika. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w niniejszej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie mamy do czynienia z takim przypadkiem. Spółka w oczywisty sposób nie utraciła płynności finansowej, skoro w czwartym kwartale 2014 roku podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów wyniosła łącznie 134.818 zł, a przychód za rok 2014 wyniósł 740.452,34 zł. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Podnieść należy, że w doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). To oznacza, że kwota należnego wpisu sądowego może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących, z uwagi na przedmiot prowadzonej działalności, dużo większe wartości. Powyższa teza znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385). Jak wynika natomiast z przedłożonego zeznania podatkowego w roku 2014 K Spółka z o.o. w T osiągnęła przychód w wysokości 740.452,34 zł. Wypracowany w ubiegłym roku niski dochód w wysokości 17.009,02 zł nie był spowodowany nierentownością prowadzonej działalności gospodarczej, lecz wysokością ponoszonych wydatków, które zamknęły się kwotą 723.443,32 zł. W takiej sytuacji należy uznać, że uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł od wniesionej skargi mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej Spółki. Zauważyć także należy, iż kapitał zakładowy K. Sp. z o.o. w T. wynosi 5.000 zł, zaś wartość jej aktywów trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 8.360,33 zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04), a podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04) Poglądy te podziela także orzekający w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.