I SA/Kr 2083/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku doradcy podatkowego K.M. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i zwrot wydatków sprawy ze skargi sprawy ze skarg R.P. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 października 2013 r., nr [..],[...],[...],[...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanawia przyznać doradcy podatkowemu K.M., o numerze wpisu [...] wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M", znajdującej się we W. przy ul. K.: - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy), zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 41,40 zł (czterdzieści jeden złotych czterdzieści groszy), - kwotę 53,69 zł (pięćdziesiąt trzy złote sześćdziesiąt dziewięć groszy) - tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków na środki transportu. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawach o sygn. akt I SO/Kr 122/13 do I SO/Kr 125/13 postanowieniami z dnia 29 listopada 2013 r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Rada Doradców Podatkowych dnia 20 grudnia 2013 r. wyznaczyła w ww. sprawach pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K.M.. Akta spraw o sygn. I SO/Kr 122/13 do I SO/Kr 125/13 zostały włączone do akt postępowań prowadzonych pod sygn. I SA/Kr 2083/13 do I SA/Kr 2086/13 . W dniu 20 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 2083/13 do I SA/Kr 2086/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA/Kr 2083/13 i oddalił skargi. Dnia 25 kwietnia 2014 r. pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną od w/w wyroku. W dniu 16 maja 2014 r. referendarz sądowy tut. Sądu przyznał doradcy podatkowemu wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz koszty niezbędnych poniesionych wydatków. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK 2157/14 oddalono skargę kasacyjną R.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 2083/13. W czasie rozprawy ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, będący doradcą podatkowym, wniósł o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ustalone według norm przepisanych wraz z należnym podatkiem VAT oraz zwrot niezbędnych wydatków w wysokości 53,69 zł. Na niezbędne wydatki złożyły się koszty przelotu z W do W oraz z W do W w dniu rozprawy w kwocie 483,17 zł, przy czym kwotę tę pełnomocnik podzielił na 9, biorąc pod uwagę ilość spraw rozpatrywanych przed Naczelny Sąd Administracyjny w tym dniu z jego udziałem. Jego wniosek został rozpatrzony przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie w kwocie 221,40 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 41,40 zł oraz kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków na środki transportu. Od powyższego postanowienia wniesiono sprzeciw, w którym zarzucono naruszenie: - art. 250 § 2 w zw. z art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędne jego zastosowanie, pomimo, że referendarzowi sądu brak jest kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w II instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej, - art. 124 § 4 zd. 1 w zw. z art. 166 cyt. ustawy poprzez sporządzenie przez referendarza sądowego wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia prawnego. W konsekwencji wniesiono o przyznania wynagrodzenia tytułem kosztów pomocy prawnej wg pełnej stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia. W uzasadnieniu podkreślono, iż w dniu nawiązania stosunku zlecenia pomiędzy Skarbem Państwa a pełnomocnikiem (tj. w dniu wyznaczenia go przez Krajową Radę Doradców Podatkowych) obowiązywała taryfa (tj. rozporządzenie), która nie mogła być modyfikowana instytucją miarkowania, która to instytucja weszła w życie dopiero 15 sierpnia 2015 r. Ta sama taryfa obowiązywała również w dniu złożenia przez doradcę podatkowego środka zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, będącego sądem II instancji. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona na długo przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Tym samym, zgodnie z obowiązującą taryfą (tj. rozporządzeniem), co najmniej za tę cześć pomocy prawnej wyświadczonej z urzędu wynagrodzenie powinno zostać określone na poziome 50% wynagrodzenia należnego przed sądem pierwszej instancji. Ewentualne miarkowanie wynagrodzenia drugoinstancyjnego mogłoby dotyczyć jedynie części zlecenia Skarbu Państwa, wykonanego po dniu 15 sierpnia 2015 r., tj. stawiennictwa na rozprawie przed NSA w czerwcu 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658) do rozpoznania sprzeciwu w sprawie, wszczętej przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. dniem 15 sierpnia 2015 r., zastosowanie znajdują przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z kolei z brzmieniem art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprzed tej nowelizacji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 tej ustawy wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd rozważył przy tym zarzuty podniesione w sprzeciwie. W pierwszej kolejności wskazać więc należy, iż stosownie do art. 250 § 1 cyt. ustawy wyznaczony doradca podatkowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik strony skarżącej sporządził skargę kasacyjną i brał udział w rozprawie przed NSA. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Złożył również oświadczenie, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości ani w części. Stąd też zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne. Przy tym jednak wbrew zarzutowi podniesionemu w sprzeciwie, art. 250 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprost dopuszcza możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego jego miarkowania w tym zakresie. Pomimo, że w przepisie jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (por. M. Jagielska (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994). Z przywołaną regulacją ustawową współbrzmią przepisy wykonawcze. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r., nr 31, poz. 153) sąd zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że na stopień miarkowania wynagrodzenia mają wpływ przede wszystkim przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej przepisie. Dodać trzeba również, że art. 250 § 2 został wprowadzony przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Stosownie do art. 2 tej ustawy przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Stąd też, o ile w sprawie wszczętej przed 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym, o tyle po tej dacie stosuje się już nowe brzmienie art. 250 § 2 cyt. ustawy. Odwoływanie się więc przez pełnomocnika skarżącego do konstrukcji cywilistycznej (stosunku zobowiązaniowego) jest pozbawione podstaw prawnych i w istocie zmierza do ominięcia wyraźnej dyspozycji przepisów intertemporalnych. Jak wspomniano powyżej zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę jego niezbędny nakład pracy, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W tym kontekście podkreślić należy, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez WSA w Krakowie, a później przez NSA w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne (sprawy rodzajowo takie same), to i analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Ponadto wynagrodzenie pełnomocnika zasądzone za I instancję skonsumowało niejako uwzględnione okoliczności nakładu pracy doradcy podatkowego i wkładu pracy tegoż w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Stąd kolejne wywody pełnomocnika w skardze kasacyjnej nie stanowiły nowego problemu proceduralnego, a jedynie uzupełnienie lub doprecyzowanie dotychczas zaprezentowanego. Podejmowana problematyka nakłada się więc niejako zarówno w przypadku: przed i po wyroku WSA, co właśnie z punktu widzenia przyznania wynagrodzenia pełnomocnika jest istotne, biorąc pod uwagę nakład pracy doradcy podatkowego. Zaś przy ocenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika trzeba również brać pod uwagę, że w ramach tej sprawy doszło do jednego stawiennictwa doradcy podatkowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika Sąd uwzględnił też aspekt fiskalny, tj. finansowy interes Państwa. Pamiętać należy, że państwo występuje w niniejszej sprawie jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Skarb Państwa występuje w przypadku wyznaczenia, a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako zleceniodawca. Zapewnienie stronie prawa do sądu wiąże się również z koniecznością działania dla dobra obywateli w ramach realizacji zasady sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Powyższe oznaczać musi przyjęcie ścisłej zasady, że wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia. Z powyższych powodów uzasadnione było więc przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o ww. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu przy zastosowaniu art. 250 § 2 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, podwyższonego o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 710 z późn. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia. Przy określaniu wysokości należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia Sąd uwzględnił fakt, że niniejsza sprawa de facto składa się z 4 spraw o sygnaturach akt od I SA/Kr 2083/13 do I SA/Kr 2086/13. Połączenie ich miało bowiem charakter techniczny i służyło realizacji zasady ekonomii procesowej (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 457/07, z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 231/08, z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 953/09, z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt I FSK 1468/10; wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2060/09). Ta okoliczność z kolei wpłynęła na zwiększenie podstawy obliczania wynagrodzenia – wynagrodzenie obliczono zasadniczo jako sumę wynagrodzenia za każdą ze spraw, a nie jako jedno wynagrodzenie od sumy wartości zaskarżenia. W związku z tym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 1 w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 2 ww. rozporządzenia – dla spraw o sygnaturach akt od I SA/Kr 283/13 do I SA/Kr 286/13 wynosi 720 zł (4 sprawy x (75% z 240 zł) = 720 zł). Wynagrodzenie po miarkowaniu wynosi więc 180 zł (25% z 720 zł = 180 zł) i zostało ono podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. w zw. z § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 41,40 zł. W kwestii natomiast zwrotu "niezbędnych, udokumentowanych wydatków", wyliczonych przez doradcę podatkowego przyjęto, że koszty przejazdu na rozprawę zaliczyć należy do wydatków niezbędnych doradcy podatkowego, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które poniósł w związku z wykonywaniem pomocy prawnej z urzędu (wyrok NSA z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1620/11, postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II GZ 252/12). W kontekście znacznych wahań cen biletów kolejowych na tej samej trasie, nawet w przeciągu jednego dnia, oraz powszechności połączeń lotniczych i stosunkowo niedużych różnic w cenach biletów lotniczych na trasach wewnątrzkrajowych, w porównaniu z innymi środkami transportu, przyjąć trzeba, że koszty przelotu samolotem mogą być uznane za ww. wydatki. Oczywiście decydująca, w każdym przypadku będzie cena takiego połączenia (por. też postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I CZ 22/11, postanowienie SN z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt IV CZ 109/12). W rozpatrywanej sytuacji cena przelotu tam i z powrotem wyniosła 483,17 zł i mieści się w kwotowych ramach "niezbędnych wydatków" poniesionych w związku z dojazdem na rozprawę, także w aspekcie porównania z kosztami podróży samochodem, która wyniosłaby kwotę nawet nieco wyższą. Za przelot samolotami należna kwota wynosi więc 53,69 zł i jest wyliczona, zgodnie z sugestią pełnomocnika, poprzez podzielenie kosztów przelotów w wysokości 483,17 zł przez 9 spraw rozpatrywanych przez NSA. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów.