I SA/Kr 2091/13

Kraków, dnia 10 listopada 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.P. na postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 września 2016r. w sprawie ze skargi R.P. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17.10.2013r., nr [...], w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanawia: przyznać doradcy podatkowemu K.M., o numerze wpisu [...], wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M ", znajdującej się we W. przy ul. K.: - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 276,75 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 51,75 zł, oraz - kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków na środki transportu. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawach o sygn. akt I SO/Kr 130/13 do I SO/Kr 134/13 postanowieniami z dnia 29.11.2013r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Rada Doradców Podatkowych dnia 20.12.2013r. wyznaczyła w w/w. sprawach pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K.M. Akta spraw o sygn. I SO/Kr 130/13 do I SO/Kr 134/13 zostały włączone do akt postępowań prowadzonych pod sygn. I SA/Kr 2091/13 do I SA/Kr 2095/13. W dniu 20.02.2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 2091/13 do I SA/Kr 2095/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA/Kr 2091/13 i oddalił skargi. Dnia 28.04.2014r. pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną od w/w. wyroku. W dniu 16.05.2014r. referendarz sądowy WSA w Krakowie przyznał doradcy podatkowemu wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz koszty niezbędnych poniesionych wydatków. Na rozprawie dnia 3.06.2016r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Pełnomocnik dołączył do akt sprawy "załącznik do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. II FSK 2159/14", w którym K.M. domagał się: - przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ustalone według norm przepisanych wraz z należnym podatkiem VAT, - zwrotu niezbędnych wydatków w wysokości 53,69 zł, sprecyzowanych w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika" z dnia 3.06.2016r. Jako te niezbędne, wydatki podane zostały koszty przelotu z W. do W. oraz z W. do Wrocławia w dniu 3.06.2016r. w kwocie 483,17 zł. Żądaną kwotę pełnomocnik wyliczył natomiast dzieląc 483,17 zł na 9 (ilość spraw rozpatrywanych przed NSA w dniu 03.06.2016r.), co dało mu właśnie stawkę 53,59 zł. Przedmiotowy załącznik zawierał ponadto oświadczenie pełnomocnika, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części. Postanowieniem z dnia 23 września 2016r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał doradcy podatkowemu K.M., o numerze wpisu [...], wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M ", znajdującej się we W. przy ul. K.: - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 276,75 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 51,75 zł, - kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu. We wniesionym sprzeciwie zarzucono: - naruszenie art. 250 § 2 w związku z art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) przez błędne jego zastosowanie, pomimo że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (referendarzowi sądowemu tego sądu) brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej, oraz - naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez referendarza sądowego wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia prawnego. Wniesiono o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem drugiej instancji w zakresie, w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia przy niestosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a. tj. w wysokości 75% przyznanego wynagrodzenia postanowieniem o sygn. l SA/Kr 2091/13 z dnia 2014-05-16. W uzasadnieniu podkreślono, iż w dniu nawiązania stosunku zlecenia pomiędzy Skarbem Państwa, a pełnomocnikiem (tj. w dniu wyznaczenia go przez Krajową Radę Doradców Podatkowych) obowiązywała taryfa (tj. rozporządzenie), która nie mogła być modyfikowana instytucją miarkowania, która to instytucja weszła w życie dopiero 15 sierpnia 2015 r. Ta sama taryfa obowiązywała również w dniu złożenia przez doradcę podatkowego środka zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, będącego sądem II instancji. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona na długo przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Tym samym, zgodnie z obowiązującą taryfą (tj. rozporządzeniem), co najmniej za tę cześć pomocy prawnej wyświadczonej z urzędu wynagrodzenie powinno zostać określone na poziome 50% wynagrodzenia należnego przed sądem pierwszej instancji. Ewentualne miarkowanie wynagrodzenia drugoinstancyjnego mogłoby dotyczyć jedynie tej części zlecenia Skarbu Państwa, wykonanego po dniu 15 sierpnia 2015 r., tj. stawiennictwa na rozprawie przed NSA w czerwcu 2016 r. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy, iż stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony doradca podatkowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik strony skarżącej sporządził skargę kasacyjną i brał udział w rozprawie przed NSA. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Stąd też zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne. Jednak wbrew zarzutowi podniesionemu w sprzeciwie art. 250 § 2 p.p.s.a. dopuszcza możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Pomimo, że we wskazanej normie jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (por. M. Jagielska (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994). Nadto § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. z 2011r., nr 31, poz. 153), stanowi, że zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Powyższe stanowi dyrektywę kierunkową dla ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w konkretnym przypadku. Z racji tego, iż sprawa była jedną z wielu rozpoznawanych przez WSA w Krakowie, a później przez NSA, w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne (sprawy rodzajowo takie same) to i analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Ponadto wynagrodzenie pełnomocnika zasądzone za I instancję skonsumowało niejako uwzględnione okoliczności nakładu pracy doradcy podatkowego i wkładu pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Stąd kolejne wywody pełnomocnika w skardze kasacyjnej nie stanowiły nowego wątku proceduralnego, a jedynie uzupełnienie lub doprecyzowanie dotychczas zaprezentowanego. Podejmowana problematyka nakłada się więc zarówno w przypadku przed i po wyroku WSA, co właśnie z punktu widzenia przyznania wynagrodzenia pełnomocnika jest istotne, biorąc pod uwagę nakład pracy doradcy podatkowego. Przy ocenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika trzeba również brać pod uwagę, że w ramach tej sprawy doszło do jednego stawiennictwa doradcy podatkowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Obliczając przedmiotowe wynagrodzenie wziąć trzeba pod uwagę, iż niniejsza sprawa de facto składa się z wprawdzie z pięciu spraw o sygn. akt od I SA/Kr 2091/13 do I SA/Kr 2095/13, niemniej ich połączenie miało charakter techniczny i służyło realizacji zasady ekonomii procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 08.05.2007r., sygn. I FSK 457/07; postanowienie NSA z dnia 10.06.2008r., sygn. I FZ 231/08, postanowienie NSA z dnia 08.07.2009r., sygn. I FSK 953/09, postanowienie NSA z dnia 24.02.2011r., sygn. I FSK 1468/10,wyrok NSA z dnia 01.04.2010r., sygn. II OSK 2060/09). W związku z tym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 1) w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 2) w/w rozporządzenia – dla spraw o sygn. akt I SA/Kr 611- 615/13 wynosi 900 zł [ 5 spraw x (75% z 240 zł) = 900 zł]. Wynagrodzenie w tej materii po miarkowaniu wynosi więc 225 zł [25 % z 900 zł = 225 zł] i zostało ono podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1) ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. ( t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 710 z p. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 51,75 zł. Istotny w sprawie jest także aspekt fiskalny tj. finansowy interes Państwa przy ustalaniu wynagrodzenie pełnomocnika. Państwo występuje w niniejszej sprawie, jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli, także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Skarb Państwa występuje w przypadku wyznaczenia, a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako zleceniodawca. Zapewnienie stronie prawa do sądu wiąże się również koniecznością działania dla dobra obywateli w ramach realizacji zasady sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe oznaczać musi przyjęcie ścisłej zasady, że wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia. W efekcie w ocenie sądu zasadne jest przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o w/w. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r., przy zastosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a. Wbrew zarzutom sprzeciwu miarkowanie, a zatem zastosowanie art. 250 § 2 p.p.s.a., obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. było zasadne, ponieważ na jego zastosowanie wprost wskazuje art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r. poz. 658), dotyczący art. 1 pkt 67 tej ustawy, zmieniającego art. art. 250 p.p.s.a. W kwestii natomiast zwrotu "niezbędnych, udokumentowanych wydatków", wyliczonych przez doradcę podatkowego, zasadnie przyjęto, że koszty przejazdu na rozprawę zaliczyć należy do wydatków niezbędnych doradcy podatkowego, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt. 2) w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które poniósł w związku z wykonywaniem pomocy prawnej z urzędu (wyrok NSA z dnia 12.02.2013r., sygn. akt II FSK 1620/11, postanowienie NSA z dnia 26.07.2012r., sygn. akt II GZ 252/12). W kontekście znacznych wahań cen biletów kolejowych na tej samej trasie, nawet w przeciągu jednego dnia, oraz powszechności połączeń lotniczych i stosunkowo niedużych różnic w cenach biletów lotniczych na trasach wewnątrzkrajowych, w porównaniu z innymi środkami transportu, przyjąć trzeba, że koszty przelotu samolotem mogą być uznane za w/w. wydatki. Oczywiście decydująca, w każdym przypadku będzie cena takiego połączenia (por. też postanowienie SN z dnia 20.04.2011r. , sygn. akt I CZ 22/11, postanowienie SN z dnia 25.10.2012r., sygn. akt IV CZ 109/12.) W rozpatrywanej sytuacji cena przelotu tam i z powrotem wyniosła 483,17 zł i mieści się w kwotowych ramach "niezbędnych wydatków" poniesionych w związku z dojazdem na rozprawę. Zwrócić bowiem trzeba uwagę, iż biorąc pod uwagę odległość pomiędzy W, a W, koszty podróży samochodem na tej trasie, uwzględniając iloczyn kilometrów i "stawkę za 1 kilometr przebiegu pojazdu" określoną w § 2 pkt 1) lit. b Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25.03.2002r. (Dz.U z 2002r., nr 27, poz. 271) "w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy" wyniosłyby ok. 228,17 zł w jedną stronę (0,8358 zł x ok. 273 km = ok. 228,17 zł), czyli 456,34 zł w dwie strony, plus opłaty za autostradę w łącznej wysokości 72,40 zł (4 x 10 zł = 2 x 16,20 zł = 72,40 zł). Całkowity koszt podróży na tej trasie samochodem wyniósłby więc ok. 528,74 zł., co stanowi kwotę nawet nieco wyższą. Stąd też przyznanie zwrotu wydatków za przeloty samolotem jest zasadne w kwocie 53,69 zł., wyliczonej zgodnie z wnioskiem i sugestią pełnomocnika, poprzez podzielenie kosztów przelotów w wysokości 483,17 zł przez 9 spraw rozpatrywanych przez NSA. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie wyżej wskazanych przepisów.