I SA/Kr 2103/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14.10.2011r. , nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2007r., postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14.10.2011r. , nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2007r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A.K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną B. K. ur. w 1972r., synami : P. K. ur. w 1998r., N. K. ur. w 2002r., oraz córkami : D. K. ur. w 1999r. , K. K. ur. w 2000r. i K.K. ur. w 2008r. A.K. prowadzi działalność gospodarczą, która w okresie od dnia 01.01.2011r. do dnia 30.11.2011r. przyniosła mu stratę w wysokości 10 985 zł. przy przychodzie na poziomie 481 795 zł. Podstawa jego opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w miesiącu listopadzie 2011r. wyniosła natomiast 70 000 zł. Rodzina mieszka w domu jednorodzinnym należącym do B. K. Miesięczny koszt utrzymania żony i dzieci strona skarżąca szacuje na kwotę ok. 2000 zł. Podaje też , iż miesięcznie spłaca raty kredytowe w łącznej wysokości 4300 zł. Wnioskodawca jest właścicielem domu w stanie surowym o pow. 140 m2, działki o pow. 17 a a wraz z żoną trzech działek (nr 119/3, 119/4 i 119/5 ) o łącznej powierzchni 0,7009 ha, położonych w G. A. K. jest też właścicielem samochodu ciężarowego marki Mercedes – Benz Sprinter rok. prod 2000, samochodu osobowego marki Peugeot Partner , rok prod. 2011, samochodu ciężarowego marki Renault Mascott rok prod. 2001, samochodu osobowego marki BMW rok prod. 2000 oraz samochodu terenowego marki Nissan Xterra , rok prod. 2002r. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Sytuacja strony skarżącej nie ma natomiast znamion takiej wyjątkowości, która predestynowała by ją do tej szczególnej pomocy jaką jest zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy. A. K. cały czas prowadzi działalność gospodarczą, znacznych rozmiarów o czym świadczą: wysokość przychodów (481 795 zł.), podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju (70 000 zł. w miesiącu listopadzie 2011r.) czy sumy wpłat na konto bankowe ( np. operacja z dnia 10.10.2011r. - wpływ kwoty 18 000 zł., operacja z dnia 14.10.2011r. - wpływ kwoty 25 000 zł.) Wnioskodawca podnosi wprawdzie , iż działalność ta przynosi mu stratę, trzeba jednak zauważyć, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11). Należy też podkreślić, że strona skarżąca jest w stanie spłacać co miesiąc raty kredytowe w łącznej wysokości 4300 zł. W świetle ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, prywatne zobowiązania finansowe nie mają natomiast pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10). Na uwagę zasługuje również fakt, iż suma wpisów we wszystkich sprawach o sygn. akt 2101 -2111/11 wynosi 3 449 zł. a więc mniej niż miesięczne raty kredytowe płacone przez wnioskodawcę . Zaznaczyć wypada w tym miejscu , iż banki w poszczególnych sytuacjach godzą się np. na przerwę w spłacie rat czy odroczenie płatności, co w przypadku strony skarżącej dawałoby jej możliwość uiszczenia kosztów sądowych. Wreszcie nie można zapominać , iż A. K. jest właścicielem i współwłaścicielem nieruchomości. Posiadanie majątku, z kolei, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe. (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). W skład majątku strony skarżącej wchodzi także pięć cennych ruchomości w postaci samochodów, z których upłynnienie tylko jednego dawałoby wnioskodawcy fundusze potrzebna na opłacenie kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie ma uzasadnionych podstaw do zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Stąd też , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr. 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.