I SA/Kr 223/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I..A. sp. z o.o. w K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I..A. sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić wstrzymania zaskarżonej decyzji. I. sp. z o.o. w Krakowie (dalej: Skarżąca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. oraz październik, listopad i grudzień 2014 r. W decyzji określono kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i kwoty podatku do zapłaty na łączną sumę 302.835,00 zł. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że aktualna sytuacja majątkowa Skarżącej nie pozwala jej na poniesienie ciężaru ekonomicznego obowiązku jednorazowego uiszczenia zobowiązania podatkowego określonego w decyzji, ponieważ wiązałoby się to z przymusem wyprzedaży większości majątku. Efektem takiej sytuacji mogłoby być doprowadzenie do utraty płynności finansowej Skarżącej i konieczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Konsekwencją wykonania decyzji w drodze egzekucji administracyjnej miałoby być powstanie znacznej, nieodwracalnej szkody majątkowej. Skarżąca argumentowała, że jedynym aktywem majątku Skarżącej przedstawiającym wymierną wartość są środki pieniężną ulokowane na Jej rachunku bankowym. Niemniej jednak ilość posiadanych przez przedsiębiorstwo środków w stosunku do kwoty zobowiązania podatkowego jest nieznaczna. Skarżąca podniosła, że wszystkie jej rachunki bankowe są zablokowane, a środki na nich zamrożone. Skarżąca wskazała również, że wniosek o rozłożenie zobowiązania z decyzji na raty umotywowany rentownością na poziomie 1%, został rozpatrzony negatywnie. Dodała również, że utrzymywała relacje handlowe z ponad [...] różnymi kontrahentami. O powyższym fakcie informował między innymi B. H. wskazując, że w kontrolowanym okresie Skarżąca zatrudniała kilku przedstawicieli handlowych. "Posiadała na terenie Polski ponad [...] punktów sprzedaży biżuterii. Przypadało to na ponad [...] firm. Największą siecią sklepów jubilerskich posiadała w rzeczonym okresie spółka Y. B. sp. z o.o.". Wstrzymanie działalności gospodarczej będzie skutkowało osłabieniem pozycji rynkowej Skarżącej, której odbudowanie jest procesem bardzo trudnym, a czasem niemożliwym. Kontrahenci utraciliby zaufanie i nawiązaliby stosunki gospodarcze z innymi, konkurencyjnymi podmiotami, co potem skutkowałoby utratą możliwości generowania przychodów z działalności Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: P.p.s.a.)., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd może zatem udzielić stronie skarżącej tzw. ochrony tymczasowej, która polega na wstrzymaniu wykonania np. egzekucji należności pieniężnych wynikających z zaskarżonej decyzji, aż do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Podstawowym warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności te powinny mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, iż wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Ocena wystąpienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej za każdym razem należy do sądu. Skarżący powinien zatem sam co najmniej uprawdopodobnić konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – przedstawiając swoją konkretną sytuację majątkową i wpływ na nią ewentualnej egzekucji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 93/13 - wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanka "wyrządzenia znacznej szkody" jest interpretowana w orzecznictwie jako szkoda (majątkowa, a także niemajątkowa), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienia NSA: z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 330/11, z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 819/11). Z kolei "trudne do odwrócenia skutki", to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1841/09 oraz z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 415/11). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego surogat w postaci sumy pieniężnej nie przedstawiałby znaczenia dla skarżącego, albo gdyby zachodziło zagrożenie życia lub zdrowia. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że z okoliczności przedstawionych w skardze ani we wniosku nie sposób wywieść, by wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji było w odniesieniu do Skarżącej uzasadnione. Wyjaśnić trzeba, że rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. W orzecznictwie utrwalony jest również pogląd, że Sąd nie ma obowiązku, a nawet nie jest uprawniony, do samodzielnego badania akt sprawy, w celu ustalenia czy istnieją przesłanki wstrzymania wykonania decyzji – jeżeli wniosek w tym zakresie nie zawiera konkretnych informacji, popartych stosowną dokumentacją. Sąd na podstawie akt sprawy (sądowej i administracyjnej) może co najwyżej sprawdzać, czy informacje o sytuacji majątkowej Skarżącej są wiarygodne. Jak wynika z powyższego, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności), świadczących o istnieniu powyższych zagrożeń, co dopiero uzasadniać może wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Argumentacja takiego wniosku musi być odpowiednia, tzn. w sposób przekonujący pokazująca konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w istocie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Przypomnieć jednocześnie należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego, jednak, co do zasady nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny. W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie, bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami (por. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 1020/14). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem podatnika, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek, wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt I FZ 481/09). Innymi słowy każda zapłata podatku wiąże się z pewną dolegliwością w postaci uszczuplenia stanu posiadania podatnika. Aby jednak możliwe było wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej, podatnik musi wykazać, że w związku z wykonaniem decyzji, nastąpią kwalifikowane skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak podkreśla się w orzecznictwie fakt, że decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych, pociąga za sobą dolegliwość, sam z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 520/11). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca powołała się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki, mające być konsekwencją wyegzekwowania należności wynikających z decyzji. Sumę podatku określoną w decyzji - 302.835,00 zł - niewątpliwie można uznać za znaczną dla przeciętnej spółki z o.o. o kapitale zakładowym w wysokości 50.000,00 zł (odpis z KRS). Należy jednak wskazać, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie tez zawartych we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Nie zostały załączone żadne dokumenty mogące przedstawić rzeczywistą sytuację majątkową Skarżącej, w związku z tym nie istnieje możliwość weryfikacji zasadności argumentów przedstawionych w piśmie. Nie można uznać, że w danym wniosku zostało skutecznie uprawdopodobnione, że zaistniały przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 61 § 3 P.p.s.a. Warunkiem skutecznego wnioskowania o udzielenie ochrony tymczasowej jest przedstawienie przez Skarżącą lub jej pełnomocników odpowiednich dowodów, a zwłaszcza dokumentacji dotyczącej sytuacji majątkowej. Do wniosku skarżąca nie załączyła żadnej dokumentacji, która mogłaby uprawdopodobnić powoływane fakty. Nie wykazała również swojego rzeczywistego majątku. Za wystarczające uzasadnienie wniosku nie można bowiem uznać ogólnych stwierdzeń Skarżącej, że: - egzekucja wynikająca z zaskarżonej decyzji wiązałaby się z przymusem wyprzedaży większości majątku, - efektem takiej sytuacji mogłoby być doprowadzenie do utraty płynności finansowej Skarżącej i konieczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, - konsekwencją wykonania decyzji w drodze egzekucji administracyjnej miałoby być powstanie znacznej, nieodwracalnej szkody majątkowej. Skarżąca nie uprawdopodobniła również ryzyka braku możliwości kontynuowania prowadzenia działalności gospodarczej. W szczególności Skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji określającej Jej sytuację majątkową, uzyskiwane przychody i ponoszone koszty. W konsekwencji należało uznać, że Skarżąca swojej argumentacji nie poparła jakąkolwiek dokumentacją. Innymi słowy, Skarżąca jedynie stwierdziła, a nie uprawdopodobniła, że egzekucja administracyjna może spowodować utratę jej płynności finansowej, co skutkować będzie zagrożeniem dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Należy podkreślić, że sama znaczna wysokość kwoty, na którą opiewa zaskarżona decyzja, bez powiązania jej egzekucji z konkretną sytuacją majątkową Skarżącej, co do zasady nie może stanowić wykazania przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, choć oczywiście z pewnością wpłynie na pogorszenie Jej stanu majątkowego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stanowi wyjątek od zasady wykonalności decyzji. Skarżąca nie przedłożyła przekonywujących i spójnych dokumentów na potwierdzenie swojej sytuacji finansowej. Wyjaśnić w tym miejscy należy, że uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1419/14). Przy czym sąd administracyjny - w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku - nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje, jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy, możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 268/14). Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09). Wnioskodawca, formułując argumentację dotyczącą finansowych następstw decyzji, powinien poprzeć ją dokumentami finansowymi oraz majątkowymi (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt GZ 120/04). Skarżąca w żadnym stopniu nie wykazała, ani też nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się we wniosku. Dane przedstawione przez Skarżącą nie są wystarczające do ustalenia aktualnych wpływów i wydatków Skarżącej, jak również zasobów, którymi dysponuje. Nie pozwalają zatem na stwierdzenie, by sygnalizowane we wniosku zagrożenie było realne i w konsekwencji uniemożliwiają zweryfikowanie, czy jego wystąpienie może prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec powyższego Sąd nie mógł odnieść kwoty nałożonego na Skarżącą zobowiązania do Jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, ani też stwierdzić, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Podsumowując stwierdzić należy, że art. 61 § 3 P.p.s.a. - musi być wykładany ściśle, a zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania i uprawdopodobnienia istnienia wymienionych przesłanek. Skarżąca nie uprawdopodobniła, by wykonanie decyzji mogło spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Jednocześnie Sąd nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 P.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.