I SA/Kr 2235/10

WyrokWSA w Krakowie2011-03-25

Skład orzekający: Bogusław Wolas, Stanisław Grzeszek, Urszula Zięba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego mógł odmówić umorzenia odsetek i rozłożenia na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, pomimo trudnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni?
Ratio decidendi
Decyzja Prezesa KRUS o odmowie umorzenia odsetek i rozłożenia na raty zaległości jest decyzją uznaniową, która musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W niniejszej sprawie organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, a odmowa uwzględnienia wniosku była uzasadniona brakiem woli spłaty zaległości przez wnioskodawczynię oraz koniecznością ochrony interesu publicznego i stabilności finansowej funduszu KRUS.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni J.H. zwróciła się do Prezesa KRUS o umorzenie odsetek i rozłożenie na raty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ odmówił, wskazując na wieloletnie zaniedbania w opłacaniu składek, wcześniejsze nieskuteczne układy ratalne oraz brak woli spłaty. Wnioskodawczyni podniosła trudną sytuację finansową, niskie dochody i obowiązki rodzinne jako podstawę do udzielenia ulgi.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 2235/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 marca 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2011r., sprawy ze skarg J.H., na decyzje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z dnia 28 października 2010r. Nr [...],, [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz odmowy umorzenia odsetek, od zaległych składek, - skargi oddala - We wniosku z dnia 25 sierpnia 2010r. J.H. zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. Jak wyjaśniła, w uzasadnieniu z otrzymanego od pracodawcy zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego dowiedziała się o zajęciu jej wynagrodzenia na poczet dochodzenia zadłużenia wobec KRSU w kwocie 10 968,22zł, przy czym w zdecydowanej większości składają się na nie zaległe odsetki. Tymczasem jej miesięczne zarobki są bardzo skromne i wynoszą ok. 1 200zł brutto, przy wydatkach z tytułu opłat czynszowych, należności za gaz i prąd w kwocie 800zł oraz racie kredytu 145zł. Wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo rolne wraz z mężem, którego pobory również nie należą do wysokich, a na utrzymaniu mają jeszcze dwójkę dzieci w wieku 15 i 17 lat. W tej sytuacji konieczność spłaty wspomnianej kwoty długotrwale i w istotny sposób obciążyłaby jej domowy budżet. Oceniając swe możliwości finansowe wnioskodawczyni doszła do przekonania, iż po umorzeniu przez organ zaległych odsetek byłaby w stanie spłacić całość zaległych składek w wysokości 2 771,50zł, o ile zostałyby one rozłożone na 20 miesięcznych rat. Decyzjami z dnia 14 września 2010r. o numerach [...] i [...] Prezes KRUS odpowiednio odmówił wnioskodawczyni umorzenia odsetek za okres od trzeciego kwartału 1995r do czwartego kwartału 1999r. w łącznej kwocie 7 831,00 zł oraz odmówił rozłożenia na raty należności za ten okres. W uzasadnieniach wyjaśniono, iż wnioskodawczyni podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego. W okresie podlegania temu ubezpieczeniu zaniedbała jednak opłacania składek na ubezpieczenie i dlatego na jej koncie powstało zadłużenie dodatkowo powiększone o odsetki za zwłokę. O figurującym na koncie zadłużeniu była ona jednak systematycznie informowana pisemnie. Organ podkreślił, iż w przeszłości udzielano wnioskodawczyni ulg w spłacie zadłużenia w formie układów ratalnych, jednakże nie wywiązała się ona z warunków przydzielonych ulg i umowy ratalne zostały zerwane. W sierpniu 2002r. umorzono jej warunkowo odsetki w kwocie 6 846,52zł, jednakże umorzenie zostało anulowane, gdyż ubezpieczona nie uregulowała wymaganego zadłużenia w układzie ratalnym. W obliczu narastającego zadłużenia, przy braku jakichkolwiek wpłat na jego poczet organ dokonał natomiast zabezpieczenia zadłużenia poprzez wpis hipoteki przymusowej, sprawa została skierowana na drogę egzekucji administracyjnej i nadal będzie tak dochodzona. W ocenie organu istniejące na koncie ubezpieczonej zadłużenie wynika z wieloletniego zaniedbania w opłacaniu składek oraz braku woli jego spłaty. Tymczasem Kasa może tylko w wyjątkowych, losowych oraz udokumentowanych przypadkach udzielać ulg w spłacie. Okoliczności przedstawione we wniosku, tj. trudna sytuacja finansowa, na utrzymaniu dwoje dzieci, opłaty rachunków oraz niskie pobory męża nie dają zaś – jego zdaniem - podstaw do uwzględnienia wniosku. Zaciągnięty kredyt spłacany w banku był indywidualną decyzją wnioskodawczyni i nie może stanowić przesłanki udzielenia ulgi w spłacie. We wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni zakwestionowała sposób prowadzenia przez organ postępowania w sprawie wytykając mu zaniedbanie ustalenia, czy w sprawie zachodzi "ważny interes", o jakim mowa w art. 41a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity - Dz. U. z 2008r., nr 50, poz. 291 ze zm.). Braki w tym zakresie powodują natomiast, że rozstrzygnięcie organu jest całkowicie arbitralne. Organ skoncentrował się bowiem zasadniczo na okolicznościach nieistotnych dla prowadzonych postępowań, czyniąc przy tym uwagi, do których nie był uprawniony. Zasadniczo położono nacisk na fakt udzielania wnioskodawczyni w przeszłości ulg w spłacie zobowiązań. Organ miał nie przeprowadzić żadnego postępowania dowodowego w celu określenia możliwości płatniczych ubezpieczonej, czym naruszył przepis art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływanej dalej jako "k.p.a."). W ocenie wnioskodawczyni organ nie tylko stara się przerzucić na nią ciężar czynienia ustaleń faktycznych w sprawie, ale dodatkowo kreuje nieznane ustawie przesłanki udzielenia ulg w spłacie. Wbrew sugestiom organu po ma ona wolę spłaty zaległości, a rozłożenie jej na raty nie powinno zaszkodzić interesom KRUS. Nieuzasadnionym jest odwoływanie się do niewykonania uzgodnień z 2002r., gdyż ubezpieczona nie miała wtedy realnych możliwości podołać spłacie. Decyzjami z dnia 28 października 2010r. nr [...] i [...] Prezes KRUS utrzymał w mocy swe wcześniejsze rozstrzygnięcia. Uzupełniając wcześniejsze ustalenia faktyczne nadmieniono, iż do kwietnia 2008r. wnioskodawczyni posiadała gospodarstwo rolne o powierzchni 3,33ha, co stanowiło 1,16 ha przeliczeniowych. Aktem notarialnym z dnia 15 kwietnia 2008r. wyzbyła się ona jednak części gruntu i obecnie posiada gospodarstwo o powierzchni 2,10 ha, co stanowi 0,5760 ha przeliczeniowych, przy czym nie posiada zabudowań gospodarczych, maszyn rolniczych i inwentarza. Szacunkowa wartość użytków rolnych dłużnika, wyliczona na podstawie ceny gruntów ogółem, z danych dla województwa małopolskiego, zaczerpniętych ze strony internetowej ARiMR, wynosi 41 040,72 zł (2,10 ha x 19 543,20) i znacznie przewyższa należności pozostałe do zapłaty, szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego wyliczony na podstawie Obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (M.P. z 2010r., nr 68, poz. 858) wynosi 1 099,00 zł (tj. 0.5760 ha przeliczeniowego x 1.908,00). Wynagrodzenie małżonka wnioskodawczyni wynosi 1 317,00zł brutto. Miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny, podane przez wnioskodawczynię, ale nieudokumentowane – wynoszą: czynsz 360zł, prąd z gazem 270zł, woda 80zł, dojazd do pracy 300zł. W ocenie organu nie zostały spełnione kryteria do umorzenia należności, w szczególności ze względu na powstanie zadłużenia w wyniku zaniedbania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie, za co ponosi ubezpieczona odpowiedzialność oraz brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia. W kontekście rozstrzygnięcia dotyczącego rozłożenia zaległości na raty nadmieniono, że w 1998r. Kasa udzieliła wnioskodawczyni ulgi w spłacie zadłużenia w postaci układu ratalnego (50 rat po 100,30zł) do którego spłaty ta jednak nie przystąpiła. W 1999r. kolejny udzielony układ ratalny obejmował 40 rat po 196,50zł, w oparciu o który uregulowano tylko 6 rat. W 2002r. na kolejny wniosek umorzono odsetki a należność główną w kwocie 3 222,97 rozłożono na 16 rat, z których wpłacono zaledwie trzy, a to pomimo wysyłanych upomnień i wezwań do zapłaty. Nadmieniono, że wielokrotnie Kasa informowała ubezpieczoną o konsekwencjach wynikających z zerwania zawartych układów ratalnych. W tych warunkach nie znaleziono podstaw do uwzględnienia wniosku. W skargach skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, w szczególności poprzez brak należytego ustalenia moich dochodów i możliwości zarobkowych; 2) art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie zapewnienia mi czynnego udziału w postępowaniu; 3) art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, skutkujące przyjęciem, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie znajduje podstaw do udzielenia mi ulgi w spłacie zadłużenia; 4) art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez dowolną i nienależycie uzasadnioną odmowę uwzględnienia mojego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniach podkreślono, iż wyliczony przez organ szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego nie ma nic wspólnego z faktycznie osiąganymi przez nią dochodami. Jej nieruchomość jest zbyt mała aby przynosić dochód, a dodatkowo mieszka w mieście i nie ma możliwości uprawiania roli. Wyzbycie się dwóch hektarów ziemi na rzecz brata R.P. było zaś związane z chęcią pomocy rodzinie. Nieprawdą ma być przy tym, że organ zapewnił jej możliwość udziału w każdym stadium postępowania, gdyż pracownik KRUS, który przybył do jej domu rodzinnego nie pokazał mi żadnych dokumentów i nie poinformował o prawie do ich przeglądania. W odpowiedziach na skargi Prezes KRUS podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zaskarżona decyzja może więc ulec uchyleniu tylko wówczas, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jak stanowi przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do wykładni pojęcia "ważnego interesu zainteresowanego" w rozumieniu 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity - Dz. U. z 2008 r., nr 50, poz. 291, ze zm., powoływanej dalej jako "u.u.s.r."), zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Należy mieć na względzie, że jakkolwiek decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, to jednak w nauce prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie uznania administracyjnego wskazuje się, iż nie można utożsamiać z dowolnością rozstrzygnięcia organu. Jak podniesiono w kontekście rzeczonego art. 41a ust. 1 u.u.s.r., kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę" (z wielu por. choćby wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2006 r., V SA/Wa 1758/08). W przypadku gdy przepis pozwala organowi na wydanie decyzji o charakterze uznaniowym, szczególnego znaczenia nabierają stawiane przez ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity – Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływaną dalej jako "k.p.a.") wymogi prawidłowego, dokładnego przeprowadzenia postępowania administracyjnego, w tym w szczególności starannego przeprowadzenia dowodów. Jak wskazano bowiem w orzecznictwie uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia jednak organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisie 107 § 1 k.p.a. Organ, prowadząc postępowanie, w wyniku którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa, ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (tak przykładowo wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2006r., III SA/Wa 1786/06). Jednocześnie, nie można jednak przyjąć, że obowiązek organu do starannego przeprowadzenia postępowania dowodowego pozwala skarżącemu zachowywać się w postępowaniu dowodowym w sposób bierny i nie wykazywać odpowiedniej inicjatywy. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje, co prawda, zasada obciążenia ciężarem dowodu danej okoliczności strony wywodzącej z tej okoliczności korzystne dla niej skutki prawne, a przynajmniej nie w takim kształcie i zakresie jak w postępowaniu cywilnym. W orzecznictwie podnosi się jednak, że w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek (odsetek od składek) ciężar dowodu w głównej mierze leży po stronie wnioskującego i to od jego inicjatywy zależy przedstawienie dowodów oraz okoliczności, które winny świadczyć za uwzględnieniem wniosku o umorzenie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 października 2007 r. V SA/Wa 1309/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2007 r., V SA/Wa 1687/07). Mając powyższe na uwadze, sąd administracyjny, badając prawidłowość wydanej decyzji, powinien podać szczególnie wnikliwej analizie sposób prowadzenia postępowania dowodowego przez organ, opisany w uzasadnieniu wydanej przez ten organ decyzji. W tym kontekście wyjaśnia się bowiem, że uzasadnieniu decyzji uznaniowej stawia się szczególne wymagania, bowiem z jego treści musi wynikać, że decyzja ta nie nosi cech dowolności. Z drugiej strony uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie ulg w płatnościach z tytułu składek na ubezpieczenie wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji. W tym kontekście Sąd może weryfikować jedynie sposób przeprowadzenia takiej oceny, a zatem przede wszystkim poprawność interpretacji ustawowych przesłanek przyznania ulgi. Jeżeli zaś rozumowanie organu opiera się na prawidłowej wykładni przepisu ustawy brak jest podstaw do kwestionowania dokonanej w oparciu o tę podstawę oceny. Jeśli natomiast mowa o samej przesłance "ważnego interesu zainteresowanego" to trzeba stwierdzić, że jest ona wykładana w orzecznictwie w sposób stosunkowo restrykcyjny. Interes taki zaistnieje w przypadku: złego stanu zdrowia ubezpieczonego rolnika (wyrok WSA w Kielcach z dnia 4 czerwca 2009r., I SA/Ke 158/09), gdy zapłata składek zagraża podstawom egzystencji osoby podlegającej ubezpieczeniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2006r., III SA/WA 1666/06), zapłata składek zagrażałaby podstawom egzystencji jego i jego bliskich wraz z nim zamieszkujących (wyrok WSA w Kielcach I S.A./KE 9/09 z dnia 29 stycznia 2009 r.), gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencyjnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2009 r., I SA/Gl 1245/08). Wgląd w akta sprawy administracyjnej niniejszej sprawy pozwala stwierdzić, że Prezes KRUS prawidłowo i starannie przeprowadził postępowanie dowodowe. Bezpodstawny jest zatem podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu. Udział ten został skarżącej zapewniony wpierw w toku wizytacji gospodarstwa rolnego, a następnie dzięki możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Wspomniana wizytacja została przeprowadzona w dniu 22 października 2010r., a co znamienne skarżąca nie zgłosiła wówczas żadnych wniosków dowodowych, mimo, że o możliwości zgłoszenia takich (poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów) została poinformowana w wezwaniu z dnia 4 października 2010r. W dacie wizytacji skarżąca zapoznała się również z materiałem dowodowym. Bezpodstawny jest także podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. (poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, w szczególności poprzez brak należytego ustalenia dochodów i możliwości zarobkowych) oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art.. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, skutkujące przyjęciem, że Prezes KRUS nie znajduje podstaw do udzielenia ulgi w spłacie zadłużenia). W tym kontekście, w szczególności należy zwrócić uwagę, iż organ zasięgał informacji o wysokości zarobków skarżącej i jej męża zarówno u samych zainteresowanych, jak w ich zakładach pracy. Jeśli zaś chodzi o kwestię wydatków skarżącej, to z natury rzeczy podstawą dla ich określenia winna być aktywność samej strony, która zainicjowała postępowanie w przedmiocie ulgi. Tymczasem poza ogólnymi deklaracjami o konieczności ich ponoszenia, skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała ich zaistnienia ani wysokości. Inicjatywa dowodowa wnioskodawczyni ograniczyła się w zasadzie do przedłożenia zaświadczeń o wysokości zarobków swoich i męża. Bezpodstawny jest wreszcie, w rezultacie, podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 41a ust. 1 pkt. 1 u.u.s.r. poprzez dowolną i nienależycie uzasadnioną odmowę uwzględnienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Jak wywiedziono powyżej, decyzjom organu nie można przypisać cechy dowolności, ponieważ zostały one wydane po starannym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w którym organ na miarę swoich możliwości starał się uzyskać informacje o sytuacji materialnej skarżącej, umożliwiając jej czynny udział w postępowaniu. Jakkolwiek, jak już wyżej wskazano, sąd administracyjny w przypadku kontroli decyzji uznaniowych koncentruje się przede wszystkim na kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego (w szczególności dowodowego), nie zaś na celowości czy słuszności decyzji, to trzeba w tym miejscu podkreślić, że jakkolwiek sytuacja materialno – finansowa skarżącej jest niekorzystna, to jednak wysokość istniejącej należności wynika w dużej mierze z zaniedbania terminowego opłacenia składek na ubezpieczenie, przez co większą część należnej sumy stanowią obecnie odsetki. Należność była ponadto trzykrotnie rozkładana na raty (w 1998r., w 1999r., w 2002r.) oraz warunkowo umorzono odsetki (w 2002r.). Każdorazowo jednak układ ratalny był zrywany wskutek nieuiszczenia kolejnych rat przez skarżącą. W takich warunkach nie może dziwić fakt, iż organ doszedł do przekonania, że po stronie wnioskodawczyni brak jest woli spłaty zaległych składek, a kolejne kierowane doń wnioski mają jedynie na celu bezterminowe uchylanie się od zobowiązań publicznoprawnych. Z uwagi na fakt, że Prezes KRUS, działając w interesie publicznym, obowiązany jest z mocy przepisów prawa (a nie wedle swojego swobodnego uznania) dochodzić należności z tytułu składek, czemu wielokrotnie dawał wyraz wzywając skarżącą do zapłaty tej należności, mogła się ona spodziewać, że ostatecznie przyjdzie jej zapłacić należność wraz z odsetkami, tym bardziej, że ostatecznie należność zabezpieczona została hipoteką. W tym kontekście zrywanie kolejnych układów ratalnych i widoczna bierność skarżącej świadczy o braku woli spłaty. Skarżąca i jej mąż są ponadto osobami w wieku produkcyjnym, zdolnymi do pracy, cieszącymi się odpowiednim stanem zdrowia, posiadającymi zasadniczo stałe źródła utrzymania, nawet jeśli ich wynagrodzenie jest niewysokie. Wprawdzie na utrzymaniu skarżącej i jej męża pozostaje dwójka dzieci to jednak istotnym jest w tym względzie, iż jedno z dzieci skarżącej jest już pełnoletnie (lub osiągnie pełnoletniość jeszcze tym roku kalendarzowym), drugie natomiast zbliża się do tego wieku. W ocenie Sądu obowiązek spłaty należności, jakkolwiek niewątpliwie uciążliwy dla skarżącej i jej rodziny, zasadniczo nie powinien zagrozić podstawom ich egzystencji. Dodatkowo należy zgodzić się z organem, iż wynikająca z zawartej umowy kredytu powinność wykonania zobowiązania prywatnoprawnego – nie może wyprzedzać dokonywania płatności na poczet zobowiązań publicznoprawnych. Z drugiej strony ustawodawca wskazując w przepisie art. 41a ust. 1 u.u.s.r. na konieczność uwzględnienia w rozstrzygnięciu stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego wyraźnie nakazuje przeciwstawiać indywidualną korzyść wnioskodawcy interesowi publicznemu reprezentowanemu przede wszystkim przez potrzeby osób pobierających świadczenia z Kasy zarówno w chwili obecnej jak i w przyszłości. Konieczność zapewnienia równowagi finansów Kasy wkłada natomiast na Prezesa KRUS powinność dochodzenia zaległości składkowych aż do czasu ich przedawnienia. Z punktu widzenia realizacji tego obowiązku niezwykle istotnym jest fakt, że organ dokonał zabezpieczenia spłaty przedmiotowych zobowiązań poprzez dokonanie wpisu hipoteki przymusowej Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. 151 powołanej na wstępie rozważań ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, oddalił skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło