I SA/Kr 252/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek, WSA Michał Niedźwiedź (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 13 stycznia 2023 r., nr SKO.EA/418/162/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. 1.1. Postanowieniem z 7 listopada 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa odmówił A. G. – nazywanej dalej "Skarżącą", wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi na aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. 1.2. Po rozpoznaniu zażalenia Skarżącej, postanowieniem z 13 stycznia 2023 r. (nr SKO.EA/418/162/2022), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie przedstawiło następujący stan rzeczy. Pismem z 7 października 2022 r. Skarżąca złożyła pismo zatytułowane "skargi na czynności egzekucyjne" oraz wniosła o uchylenie wspomnianych czynności, jako dokonanych "z rażącym naruszeniem ustawy albowiem dotyczą tytułów wykonawczych, których wykonanie zostało wstrzymane". Skarżąca wskazała dodatkowo, że "w sprawie zachowuje moc prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2021r., wstrzymujące wykonanie decyzji podatkowej za 2019r." oraz że "wykonanie decyzji za 2015r. zostało wstrzymane postanowieniem NSA z dnia 7 września 2022r., III FSK 887/22". Rozpatrując wniesioną skargę organ pierwszej instancji miał wyjaśnić między innymi, że podstawą skargi na czynności egzekucyjne jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Tymczasem, w ocenie organ pierwszej instancji, aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a."), ponieważ nie jest to działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W rozpatrywanej sprawie właściwe czynności egzekucyjne stanowiły zajęcia rachunku bankowego, na które to czynności przysługiwały żalącej się środki zaskarżenia zgodnie z u.p.e.a, natomiast aktualizacja zawiadomienia o zajęciu stanowi wyłącznie czynność o charakterze informacyjnym, która nie podlega zaskarżeniu w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Organ podkreślił informacyjny charakter aktualizacji zawiadomienia o zajęciu a na poparcie swoich twierdzeń odwołał się do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych. W konsekwencji organ pierwszej instancji zastosował art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. i wskazanym na wstępie postanowieniem odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W zażaleniu Skarżąca podtrzymała zgłoszone uprzednio w skardze zastrzeżenia do czynności egzekucyjnych. W jej ocenie zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia stanowi czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., a decydujące znaczenie ma nie tytuł pism skierowanych do banków ale ich treść, która prowadzi do zrealizowania egzekucji z rachunku bankowego bez podstawy prawnej. Ustosunkowując się do tak sformułowanych zarzutów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało między innymi, odwołując się do treści art. 1a pkt 2 u.p.e.a., że nie są czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, jak również takie, które stanowią wyłącznie czynności materialno-techniczne o charakterze informacyjnym. Stąd też aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ponieważ nie jest to działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie środek egzekucyjny został już bowiem zastosowany (dokonano zajęcia rachunku bankowego) i jest on realizowany przez dłużnika zajętej wierzytelności (bank). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podzieliło przy tym stanowisko organu pierwszej instancji, że zaliczenie aktualizacji zawiadomienia o zajęciu do kategorii czynności egzekucyjnych powodowałoby, że każde działanie organu egzekucyjnego, polegające na wykonaniu jakiejś czynności materialno-technicznej o charakterze informacyjnym, podlegałoby zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. poprzez złożenie skargi na czynności egzekucyjne. Brak jest natomiast uzasadnionych podstaw aby uregulowaną w art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie właściwą czynnością egzekucyjną było zajęcie rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, dokonane zawiadomieniem z 9 września 2022 r. Odnoszą się zaś do art. 18 u.p.e.a. oraz art. 61a § 1 k.p.a. organ wskazał, że pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", ze względu na które dane postępowanie jest bezprzedmiotowe, należy rozumieć jako brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (brak strony lub przedmiotu rozstrzygnięcia). W tym przypadku, skoro wspomniane zawiadomienie nie stanowiło czynności egzekucyjnej, należało przyjąć, że postępowanie zainicjowane skargą było bezprzedmiotowe. 2.1. W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej podniósł zarzuty naruszenia: - art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie stanowi czynności egzekucyjnej czynność nazwana aktualizacją zawiadomienia o zajęciu wierzytelności skutkującą egzekwowaniem wierzytelności wynikającej z decyzji, której wykonanie wstrzymano; - art. 54 § 1 u.p.e.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarga nie przysługuje na czynność zmierzającą do realizacji środka egzekucyjnego. 2.2. Pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, jak również zasądzenie od organu zasądzenie zwrotu kosztów postępowania 2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 3.1. Skarga okazała się bezzasadna, dlatego została oddalona. 3.2. Spór w sprawie sprowadza się zasadniczo do rozstrzygnięcia, czy aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Odpowiedź na powyższe pytanie determinuje bowiem to, czy Skarżącej przysługiwała skarga na czynności egzekucyjne, przewidzianej w art. 54 § 1 u.p.e.a., czy też należało odmówić jej wszczęcia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. 3.3. Wyjaśnić zatem należy, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stąd też dla prawidłowej identyfikacji co należy rozumieć przez czynność egzekucyjną istotne znaczenie ma definicja środków egzekucyjnych. Na gruncie dyspozycji art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. (a zatem w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych) należy przez nie rozumieć egzekucję ze wskazanych w tym przepisie aktywów majątkowych (m.in. pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych). W tym kontekście czynnością egzekucyjną będzie każda aktywność organu ("wszelkie działania"), która ma na celu doprowadzić ("zmierzająca") do zastosowania lub zrealizowania egzekucji, np. z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę itd. (środek określony w katalogu zawartym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.). W związku z powyższym czynnościami egzekucyjnymi będą zarówno czynności faktyczne (wykonawcze), jak i wydawane przez organ akty prawne (zob. np. wyroki NSA: z 22 grudnia 2020 r., II FSK 2176/18; z 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1324/18) - o ile ich podjęcie warunkuje zastosowanie lub realizację egzekucji z danego aktywa majątkowego. Stąd też wniosek, że "nie będą czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego" (wyrok NSA z 11 października 2016 r., II FSK 730/16). Stąd też, skoro aktualizacja zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia wierzytelności nie jest tożsame z zajęciem wierzytelności – nie można tej czynności uznać za czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Wprawdzie działania organu egzekucyjnego z tym związane odnoszą się do dokonanej czynności egzekucyjnej (zastosowanego środka egzekucyjnego), jednak same nie są czynnością egzekucyjną (zob. wyrok NSA z 11 października 2016r., II FSK 712/16). 3.4. Wobec tego, skoro wspomnianego zawiadomienia nie można było uznać za działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, organ prawidłowo zakwalifikował ją jako czynności materialno-techniczne. Ta zaś nie mogła być przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 u.p.e.a. W konsekwencji, złożona w tym przedmiocie skarga nie mogła inicjować postępowania, wobec czego organ prawidłowo zastosował przepis art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi bowiem, że jeżeli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że "inne uzasadnione przyczyny", o jakich mowa w powyższym przepisie, obejmują sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W sytuacji gdy brak jest czynności podlegającej zaskarżeniu, należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 61a k.p.a. (zob. WSA w Warszawie z 6 marca 2013 r., III SA/Wa 2282/12, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1758/13 ). W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła skargę na informacje organu, a zatem czynności o charakterze technicznym (techniczno-materialnym), których nie można zaliczyć ani do czynności o charakterze wykonawczym, ani do aktów, które mają na celu zastosowanie lub zrealizowanie danego środka egzekucyjnego. Tym samym, jako chybiony należy ocenić również zarzut naruszenia art. 54 § 1 u.p.e.a. Powyższe oznacza, że ocena prawna zawarta w kontrolowanym postanowieniu jest w pełni zasadna i zasługuję na aprobatę. 3.5. Sąd, kierując się dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako "P.p.s.a."), nie znalazł innych przyczyn, ze względu na które kontrolowane postanowienie należałoby uchylić. 3.6. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.