I SA/Kr 277/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A sp. z o.o. w K. w likwidacji o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.12.2015r., sygn.[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął kolejny wniosek A. sp. z o.o. w K. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.12.2015r., sygn.[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz akt sprawy przedmiotem działalności spółki była sprzedaż hurtowa metali a obecnie przeprowadzany jest proces jej likwidacji. Zgromadzenie wspólników spółki w dniu 11.09.2015r. podjęło bowiem uchwałę w sprawie rozwiązania spółki i otwarcia likwidacji. Jedynym jej wspólnikiem jest D.W.. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5000 zł. a wartość środków trwałych 0 zł. Nie zatrudnia ona pracowników. W 2016r. spółka poniosła stratę w wysokości 32 668,25 zł., przy przychodzie na poziomie 33 000 zł. Jej strata podatkowa wyniosła natomiast 32 671,36 zł. Na koniec 2016r. spółka posiadała w kasie środki w wysokości 59,06 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie w dalszym ciągu trzeba mieć na względzie na fakt niewłaściwej preferencji w wykorzystywaniu uzyskiwanych przychodów przez spółkę, o czym była mowa zarówno w postanowieniu Starszego Referendarza Sądowego WSA w Krakowie z dnia 25.05.2016r. jak i postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 11.07.2016r. Oczywiście spółka odnotowała obecnie o wiele niższy przychód niż podczas poprzedniej analizy. Nie można jednak zapominać o fakultatywności przyznania prawa pomocy podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą oraz o tym , że to na stronie ciąży obowiązek wykazania okoliczności wskazujących na przyznanie prawa pomocy. Należy również podkreślić, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29.03.2011r., sygn. I OZ 191/11). Do takich właśnie działań można na przykład zaliczyć uchwalenie obowiązku wniesienia dopłat przez wspólników. Dopłaty takie mają charakter obowiązkowego świadczenia wspólników o charakterze pieniężnym oraz fakultatywnie zwrotnym, tj. nie muszą być zwracane w określonych okolicznościach, ale mogą być tylko wówczas zwracane , jeżeli tak postanowi zgromadzenie wspólników. Ponadto umowa spółki może wprost przewidzieć, że dopłaty mają charakter bezzwrotny (por. M.Rodzynkiewicz; "Kodeks Spółek Handlowych . Komentarz", Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009r., s. 300 - 301 oraz postanowienie NSA z dnia 18.12.2013r., sygn. II FZ 1098/13 i postanowienie NSA z dnia 02.12.2011r., sygn. II FZ 701/11 ). W analizowanym przypadku jedynym udziałowcem spółki i jednocześnie jej likwidatorem jest D.W.. Tak więc jest on zarazem osobą decydującą o ewentualnych poczynaniach finansowych strony skarżącej, jak i beneficjentem środków uzyskanych po likwidacji. Jak wynika z akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1431/16 (por. uzasadnienie wyroku WSA z dnia 11.04.2017r.) D.W.jest też jedynym udziałowcem i dyrektorem J. z siedzibą w N. oraz jedyną osobą upoważnioną do obsługi kont należących do tej firmy. Z akt niniejszej sprawy wynika natomiast, że spółka ta dokonywała w listopadzie i grudniu 2015r. znacznych przelewów na konto strony skarżącej (209 850 zł., 209 200 zł.), w zupełności pozwalających na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Obecnie koszty te sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej, liczonego jako połowa uiszczonego w sierpniu 2016r., przez stronę, wpisu od skargi, w kwocie 6 455 zł. Stąd też stwierdzenie zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w analizowanym przypadku jest możliwe dopiero po wykazaniu przez stronę skarżącą – czyli de facto przez D.W., że jego cypryjska firma nie dysponuje środkami na wsparcie A. sp. z o.o. w K. w likwidacji, a on sam nie ma już żadnych środków finansowych z uzyskanej kwoty 1 155 639,92 zł., która mogłaby być przeznaczona w ramach dopłaty lub pożyczki dla strony skarżącej. W związku z tym, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.