I SA/Kr 30/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 17.10.2011r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 17.10.2011r., nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.K. ur. w 1953r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną O. K. w ur. 1951r. oraz synem N. K. ur. w 1978r. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "Dom Wypoczynkowy C, M. K." . W 2011r. poniósł z tego tytułu stratę w wysokości 78 166,30 zł. przy przychodzie na poziomie 433 874,71 zł. W 2012r. przychody z tej działalności zaksięgowane zostały na sumę 103 833,46 zł., strata natomiast wyniosła 36 230,47 zł. Wartość sprzedanych towarów i usług w miesiącu marcu 2012r. opiewała na kwotę 26 611,10 zł. a miesiącu kwietniu 2012r. na kwotę 17 429,29 zł. Strona skarżąca posiada dwa konta bankowe w ING Banku Śląskim S.A. oraz w Banku PEKAO S.A. W ramach tego drugiego konta ostatnio nie były wykonywane żadne operacje, uwzględniona jest na nim natomiast kwota 6 906,70 zł. z tytułu niezapłaconych opłat i prowizji. O. K. otrzymuje emeryturę w wysokości 1289,53 zł., miesięcznie, netto. W roku 2011r. uzyskała z tego tytułu 16 737,30 zł. dochodu. N. K. od marca 2012r. pozostaje na urlopie bezpłatnym. W 2011r. uzyskał dochód w wysokości 1 039,50 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: czynsz za mieszkanie – 365,93 zł., abonament telefoniczny – 31,98 zł., opłatę za energię elektryczna – 14,94 zł., abonament RTV – 17 zł., opłatę za pakiety Cyfrowego Polsatu – 87,80 zł., alimenty na O. K. – 300 zł. (2 x 150 zł.), koszty artykułów spożywczych i środków czystości – ok. 400 zł. Strona skarżąca podaje , iż jej zadłużenie wynosi ; w stosunku do "P" S.A. – 18 007,77 zł., w stosunku do "G" (z tyt. kredyt. sam.) – 54 000 zł., w stosunku do ING Banku Śląskiego S.A. (z tytułu kredytów) - 30 000 zł., i 14 500 zł., w stosunku do "T" S.A. – 30 744 zł., w stosunku do "T" sp. z o.o. – 3 026,85 zł., w stosunku do Skarbu Państwa – 266 936,46 zł., w stosunku do pralni "E" w N. – 14 000 zł., w stosunku do ZUS – 16 000 zł., w stosunku do członków rodziny – 73 000 zł., Małżonkowie posiadają też zadłużenie z tytułu zobowiązań alimentacyjnych zasądzonych przez Sąd Rejonowy w K., III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 28.10.2008r., sygn. akt III RC91/08; M.K. w wysokości 1 586,70 zł., O.K. w wysokości 1 421,36 zł. W stosunku natomiast do N.K. prowadzona jest egzekucja zobowiązań pieniężnych o łącznej kwocie 6 710,06 zł. Strona skarżąca mieszka wraz z rodziną w mieszkaniu o pow. 36 m2 i jest właścicielem samochodu osobowego marki Porsche Cayenne, rok prod. 2004 (współwłaścicielem pojazdu jest Getin Bank ). Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 2012r. , poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast zdaniem orzekającego podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. M.K. cały czas prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Jego firma nie jest ani w stanie upadłości ani też likwidacji. Fakt , że w tym i ubiegłym roku poniosła ona stratę nie przesądza o jej kompletnym braku rentowności. Strona skarżąca nie zaniechała bowiem jej prowadzenia, co uczyniłby racjonalny przedsiębiorca w przypadku sytuacji krytycznej. Trzeba też zauważyć, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11). Oczywiście istotną kwestią w ocenie zdolności płatniczych wnioskodawcy jest jego zadłużenie i zaleganie z płatnościami. Podkreślić jednak wypada , że okoliczności te nie przeszkadzały stronie skarżącej w podjęciu z konta w ING Banku Śląskim S.A. kwoty 30 000 zł. (operacja z dnia 18.03.2011r.).Na uwagę zasługuje również fakt, iż tenże bank udzielił stronie skarżącej linii kredytowej do wysokości 14 500 zł. (umowa o linię kredytową nr [...]). Fakty te niewątpliwie dowodzą o posiadaniu przez wnioskodawcę zdolności kredytowej, która z kolei umożliwia zdobycie środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Przy okazji należy zwrócić uwagę , iż M.K. we wszystkich czterech sprawach o sygn. akt I SA/Kr 28-31/12 jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co niewątpliwie stanowi dla niego dodatkowe obciążenie finansowe. Zgodnie natomiast z art. 50 § 1 w/w ustawy uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Zatem ustawa nie nakłada na wnoszącego skargę do sądu spełnienia przesłanki sporządzenia i wniesienia jej przez profesjonalnego pełnomocnika, jak to się dzieje w przypadku skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika więc , że skoro strona skarżąca ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika na etapach postępowań, na których może występować sama to nie jest pozbawiona środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 21.06.2010r., sygn. akt I FZ 73/10). Biorąc pod uwagą powyższe oraz fakt, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątkową instytucję przeznaczoną dla ludzi ubogich, należało przyjąć , że zwolnienie strony skarżącej nie jest zasadne. W związku z tym, rozpatrywany wniosek oddalono , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012r., poz .270).