I SA/Kr 363/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Biura Turystycznego "S" Sp. j. w Krakowie o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 08.01.2013r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2002r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Biura Turystycznego "S" Sp. j. w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 08.01.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2002r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów działalność Biura Turystycznego "S" Sp. j. w K. sprowadza się obecnie do wydzierżawiania autokarów, które są zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, firmie "S." sp. z o.o. w K. Pieniądze z tego tytułu wpłacane są gotówką do kasy spółki a miesięczne obroty strony skarżącej wynoszą ok. 2000 zł. W roku 2012 spółka wypracowała dochód w wysokości 10 273,01 zł. przy przychodzie na poziomie 25 564,57 zł. Konto bakowe spółki w Banku Zachodnim WBK S.A. zostało zamknięte. Biuro Turystyczne "S" zatrudnia jednego pracownika, któremu wypłacane jest wynagrodzenie z wpłat właściciela. Jedynymi wspólnikami spółki mającymi po 50% udziałów są E. N. – B. ur. w 1965r. i W.B., ur. w 1941r. E.N.-B. zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę, na 1/8 etatu w firmie "S" sp. z o.o. w K, z wynagrodzeniem w wysokości 300 zł., miesięcznie, brutto oraz w pełnym wymiarze czasu pracy w firmie "S" sp. z o.o. w K, z wynagrodzeniem 2 300 zł., brutto, (1669,05 zł., netto) miesięcznie. Jest ponadto jedynym udziałowcem tej spółki i posiada 50 udziałów o wartości 50 000 zł. Prezesem Zarządu "S" sp. z o.o. w K. jest natomiast W.B. E. N. – B. w 2012r. uzyskała łączny dochód w wysokości 36 290,04 zł. przy przychodach na poziomie 46 828,29 zł. Posiada ona konto osobiste w Banku Handlowym w Warszawie S.A , na którym na dzień 27.05.2013r. zgromadzona była kwota 14 063,6 zł. W.B. jest jedynym udziałowcem firmy "S" sp. z o.o. w K.. Pełni w niej funkcję prezesa zarządu i posiada 100 udziałów tej spółki o wartości 50 000 zł. Prokurentem w tej firmie jest z kolei E. N. – B. W. B. zatrudniony jest w firmie "S" sp. z o.o. w K. i w firmie "S" sp. z o.o. w K. W każdej z nich otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 586 zł., miesięcznie , brutto. W Banku Handlowym w Warszawie S.A posiada konto osobiste, na którym w dniu 28.05.2013r. zgromadzona była kwota 455,91 zł., oraz subkonto walutowe, którego saldo w w/w dniu wynosiło 22,77 eur. Małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z M.N. ur. w 1941r. , która otrzymuje emeryturę w wysokości 1226,80 zł., netto , miesięcznie. W 2012r. uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 18 741,32 zł. Rodzina podaje , że jej miesięczne wydatki obejmują: ratę kredytu – 373 zł., opłatę za gaz – ok. 2 234,28 zł. , opłatę na rzecz MPO – ok. 149,04 zł. , opłatę za energię elektryczną - ok. 417,92 zł. , opłatę za wodę – ok. 92,60 zł., opłatę za telefon – ok. 56 zł. , opłatę za TV "Canal +" - 156 zł., opłaty za TV "Cyfrowy Polsat" w wysokości 89,90 zł. i 99,90 zł. , koszty artykułów spożywczych, chemicznych, lekarstw, odzieży, butów itp. w kwocie 2000 zł. Łączna suma wydatków szacowana jest na sumę ok. 6 000 zł. Z przedłożonych wyciągów bankowych wynika natomiast, że w maju 2013r. opłata za gaz wyniosła 1 579,83 zł. (przelew z dnia 17.05.2013r.), a opłata za energię elektryczną w kwietniu 2013r. opiewała na kwotę 304,36 zł. (przelew z dnia 22.04.2013). Dokumenty te wskazują również , że W.B. spłaca kredyt w wysokości 444 zł. miesięcznie i otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości 1686,04 zł., czego strona skarżąca nie ujawniła. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§2 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn.akt II FZ 703/06). Trzeba też zaznaczyć , iż w rozpatrywanym przypadku badanie zdolności płatniczych strony skarżącej rozciąga się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15.09.2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000r., nr 94 poz. 1037 z p. zm.) każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31. w/w ustawy. Art. 31 § 1 i 2 w/w ustawy stanowi natomiast, iż wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika), przy czym norma ta nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Tak więc zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy najpierw rozważać w stosunku do samej spółki a w sytuacji gdy ta nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania trzeba zbadać możliwości płatnicze jej wspólników. Te bowiem, ze względu na zasady odpowiedzialności w spółce jawnej muszą być przeanalizowane, mimo że to spółka posiada zdolność sądowoadministracyjną, czyli zdolność do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Taka też sytuacja zachodzi w rozpatrywanym przypadku. Sam podmiot: Biuro Turystyczne "S" Sp. j. w K., w świetle przedstawionej dokumentacji, istotnie miałby trudności z uiszczeniem kosztów sądowych , które w chwili obecnej sprowadzają się do wpisów od skarg w czterech sprawach o sygn. akt I SA/Kr 361-364/13 w łącznej sumie 6 944 zł. Kwota ta jest natomiast możliwa do uiszczenia przez wspólników przedmiotowej spółki – W.B. i E. N. – B. Otrzymują oni bowiem stałe dochody z co najmniej dwóch źródeł i są właścicielami wszystkich udziałów w dwóch wyżej wymienionych spółkach z o.o. o łącznej wartości 100 000 zł. Obie te spółki; "S" sp. z o.o. i "S" sp. z o.o. aktywnie działają na rynku usług turystycznych i wzajemnie ze sobą współpracują (dowód : umowa zlecenia dotycząca przewozów turystycznych "Lato 2012"). Ponadto już sama kwota zgromadzona na koncie E.N. – B. w wysokości 14 063,6 zł. wystarczyłaby na pokrycie w/w kosztów sądowych, przyjmując nawet, za stroną skarżącą, że miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą 6000 zł. (14 063,6 zł. - 6000 zł. = 8063,6 zł.). Biorąc pod uwagą powyższe, zwolnienie strony skarżącej w takich okolicznościach jest niezasadne. W związku z tym na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.