I SA/Kr 394/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku D. K. , o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.01.2017r., nr [...], w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. postanawia oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.01.2017r., nr [...], w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów D. K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną A. K. ur. w 1975r., synem B. K. ur. w 1999r. oraz córką N. K. ur. w 2006r. Z tytułu umowy o pracę wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1738,57 zł, miesięcznie, netto. W 2016r. osiągnął dochód w wysokości 11 252,96 zł (PIT – 37). Ponadto z tytułu zbycia prywatnych papierów wartościowych lub udziałów w spółkach osiągnął dochód w wysokości 6 920,19 zł, przy przychodzie w wysokości 60 017,71 zł. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w postaci spółki cywilnej: "K. " (70 % udziałów) poniósł natomiast stratę w wysokości 136 105,40 zł, przy przychodzie na poziomie 136 287,90 zł (przychód spółki 194 697 zł). A. K. prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje ok. 4000 zł, dochodu miesięcznie, netto. W 2016r. osiągnęła dochód w wysokości 5 807,34 zł (PIT – 37). Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała natomiast dochód w wysokości 49 358 zł, przy przychodzie na poziomie 583 176,21 zł. Z kolei z tytułu posiadania 30 % udziałów w: Zakładzie K. s.c. uzyskała 96 010,03 zł, dochodu , przy przychodzie w wysokości 513 088,26 zł. Małżonkowie otrzymują świadczenie wychowawcze w wysokości 1000 zł, miesięcznie, netto oraz inne świadczenie (zasiłek rodzinny lub świadczenie opiekuńcze) w wysokości 248 zł, miesięcznie , netto. Ich oszczędności na kocie w PKO BP S.A wynoszą 5 199,40 zł. Saldo rachunku A. K. w Banku Zachodnim WBK S.A. na dzień 19.09.2017r. wynosiło 13 801,68 zł. a saldo jej konta firmowego miało wartość ujemną: - 35 646,63 zł. Zobowiązania i miesięczne wydatki rodziny obejmują : opłatę za energię elektryczna – 250 zł, opłatę za gaz - 200 zł ( w zimie ok. 500 - 700 zł), opłatę za wodę – 100 zł, koszty wyżywienia – 800 zł, koszty środków czystości - 200 zł, wyprawkę szkolną – 500 zł, koszty podręczników – 1000 zł, ratę kredytu – 1850 zł. Strona skarżąca nie posiada nieruchomości ani samochodu osobowego. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). W niniejszej sprawie nie zachodzą takie okoliczności , które uzasadniałyby przyznanie finansowej pomocy państwa dla strony w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Zarówno wnioskodawca jak i jego żona uzyskują dochody, jak pokazują zeznania podatkowe za 2016r. - z różnych źródeł. Ponadto rodzina otrzymuje dwa rodzaje świadczeń pieniężnych. Najistotniejszym jest jednak fakt posiadania przez małżonków oszczędności w wysokości 5 199,40 zł, z czego , jak podał skrupulatnie D. K., jego udział w tej sumie wynosi 2 599,50 zł. Kwota ta pozwala natomiast na opłacenie wpisu od skargi w wysokości 2000 zł, stanowiącego koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sądowoadministarcyjnego. Biorąc więc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz . 718 z p. zm. ).