I SA/Kr 452/18

WyrokWSA w Krakowie2018-05-25

Skład orzekający: Stanisław Grzeszek, Wiesław Kuśnierz, Jarosław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym może obejmować zarzuty dotyczące istnienia obowiązku egzekucyjnego lub jego wymagalności, a także zarzuty dotyczące objęcia egzekucją własności osoby niebędącej dłużnikiem?
Ratio decidendi
Skarga na czynność egzekucyjną w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym ma charakter subsydiarny i służy wyłącznie do kwestionowania prawidłowości formalnoprawnej samej czynności egzekucyjnej, a nie do badania istnienia obowiązku, jego wymagalności czy kwestii własnościowych. Zarzuty wykraczające poza zakres skargi na czynność egzekucyjną są niedopuszczalne i nie mogą być rozpatrywane przez organ egzekucyjny ani sąd administracyjny.
Stan faktyczny
Skarżący J. Z. złożył skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rolniczego świadczenia emerytalnego. Zarzucił naruszenie prawa formalnego i materialnego, w tym objęcie egzekucją własności osoby niebędącej dłużnikiem. Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił skargę, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, a także zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy i odmowę wstrzymania egzekucji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 23 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne - skargę oddala - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 23 lutego 2018r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia J. Z. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S. z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...], oddalające skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu rolniczego świadczenia emerytalnego. Powyższe miało miejsce w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. S., jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego J. Z. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...], wystawionych przez wierzyciela Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. S. dla Powiatu N. , obejmujących nałożoną grzywnę w celu przymuszenia i opłatę nałożoną za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] dokonał zajęcia rolniczego świadczenia emerytalnego zobowiązanego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w K.. Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu [...] grudnia 2017r. Zobowiązany pismem z dnia [...] grudnia 2017r. złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną. W skardze zobowiązany zarzucił "naruszenie prawa formalnego i materialnego, a to wobec objęcia egzekucją własności osoby niebędącej dłużnikiem, co sprawia, iż zaskarżona czynność nie jest zasadna, albowiem wniosek wierzyciela jest sprzeczny ze stanem faktycznym i prawnym i należy traktować go, jako nieprzyjazny akt wobec mojej osoby". Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. S., rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018r. oddalił ww. skargę. Zobowiązany na powyższe złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie: - art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu postanowienia analizy wymogów wynikających z art. 29 u.p.e.a., a polegających na niezbadaniu przez organ egzekucyjny z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej w kontekście naruszeń prawa materialnego, - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 79 u.p.e.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz nierozpoznanie istoty sprawy; - art. 8 k.p.a. w zw z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób łamiący zasadę budzenia zaufania jego uczestników do władzy publicznej. W uzasadnieniu zażalenia zarzucono, że organ egzekucyjny nie zastosował się do art. 822 k.p.c., podtrzymując twierdzenie o tym, że organ egzekucyjny skierował egzekucję do przedmiotu niepodlegającego zajęciu z uwagi na zajęcie emerytury, objętej wspólnością ustawową małżeńską. Na powyższe zobowiązany powołał orzecznictwo sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, względnie o jego zmianę, poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, a ponadto wstrzymanie wszelkich toczących się egzekucji do majątku zobowiązanego oraz o przeprowadzenie dowodu z kopii decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] marca 2017r. oraz odcinka emerytury za grudzień 2017r. na fakt wysokości świadczenia niezdatnego do zajęcia. Zażalenie złożone do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S., organ ten przekazał zgodnie z właściwością do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., jako organu odwoławczego, celem rozpatrzenia. W konsekwencji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., działając w oparciu o art. 17 § 1, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2017r. poz. 1201, dalej: "u.p.e.a."), wydał postanowienie z dnia 23 lutego 2018r., o którym mowa na wstępie. Organ odwoławczy podał, że zobowiązany w skardze wskazał na naruszenie przepisów materialnych i formalnych wobec objęcia egzekucją własności osoby niebędącej dłużnikiem. Odpowiadając na ten zarzut wskazano, że w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, zastosowanie znajduje u.p.e.a., a nie k.p.c. z przytoczonym przez zobowiązanego art. 822. Z tego już powodu zarzut ten był nieuzasadniony, a zatem i twierdzenie o naruszeniu prawa proceduralnego było bezzasadne. Nadto, zobowiązany zarzucił pominięcie analizy wymogów wynikających z art. 29 u.p.e.a., odpowiadając na ten zarzut organ stwierdził, iż w postępowaniu dotyczącym skargi na zajęcie emerytury, organ egzekucyjny mógł odnieść się jedynie do samej zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu świadczenia emerytalnego. Tak też uczynił, przytaczając podstawy prawne dokonanego zajęcia i procedurę z tym związaną. W skardze, jak i w zażaleniu podniesione zarzuty nie odpowiadają złożonemu środkowi prawnemu w postaci skargi wykraczając poza jej zakres. Zobowiązany kwestionuje bowiem wniosek wierzyciela (zapewne rozumiane, jako tytuł wykonawczy). W trybie skargi na czynność egzekucyjną nie można kwestionować działań organu, dla których przewidziane są odrębne tryby postępowań, czy inne środki zaskarżenia, dotyczące np. istnienia obowiązku, czy braku wymagalności obowiązku. W tym trybie nie może również osoba niebędąca zobowiązanym rościć sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną (zobowiązany wskazał bowiem, że egzekucja objęła własność osoby niebędącej dłużnikiem). Ww. zarzut kwestionujący istnienie/wymagalność obowiązku egzekucji można składać jedynie w trybie art. 33 u.p.e.a. w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, zaś ewentualne roszczenie osoby niebędącej zobowiązanym w sytuacji roszczenia sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję, stanowi oddzielny środek prawny. Stanowisko o braku możliwości rozpatrzenia w trybie skargi na czynność egzekucyjną zarzutów innych środków prawnych, niż dotyczących jedynie prawidłowości samego zastosowanego środka egzekucyjnego, ugruntowane zostało w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na okoliczność czego organ powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 lipca 2013r., sygn. akt III SA/Wa 3403/12 i wywiódł, że skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem ochrony wobec czynności organu egzekucyjnego, czy egzekutora, jedynie w sytuacji, gdy przepisy u.p.e.a. nie przewidują innych środków ochrony. Innymi słowy w trybie skargi uregulowanej w art. 54 § 1 u.p.e.a. nie mogą być badane okoliczności, dla których przewidziane są inne tryby postępowań. W związku z powyższym organ egzekucyjny słusznie odniósł się jedynie do zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, zaś organ odwoławczy nie mógł również rozpatrzyć podnoszonych przez stronę zastrzeżeń, ponieważ zarzuty skargi wykraczają poza jej dopuszczalny zakres. Zauważono też, iż w zawiadomieniu skierowanym do KRUS, organ emerytalny został wezwany do podania wysokości przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń, a w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń organowi egzekucyjnemu, złożył oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń. Organ emerytalny został również pouczony, że zajęte świadczenie podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach. W sytuacji zajęcia świadczenia emerytalnego, to organ emerytalny samodzielnie dokonuje oceny, czy uznaje wierzytelność z tego tytułu, a jeżeli tak, to w jakim zakresie. Nie może zatem zobowiązany winić organu egzekucyjnego za to, że organ emerytalny, jak sam wskazał w piśmie z dnia [...] stycznia 2018r. będzie potrącał co miesiąc z emerytury zobowiązanego kwotę 123,95 zł. Natomiast odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 54 § 6 u.p.e.a., wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze zaistniały stan faktyczny sprawy, organ II instancji nie znalazł przesłanek przemawiających za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ww. postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie prawa formalnego i materialnego, a to wobec objęcia egzekucją własności osoby niebędącej dłużnikiem, co sprawia, iż zaskarżona czynność nie jest zasadna, albowiem wniosek wierzyciela jest sprzeczny ze stanem faktycznym i prawnym i należy traktować go, jako nieprzyjazny akt wobec osoby skarżącego, co narusza wskazane w uzasadnieniu przepisy prawa materialnego oraz formalnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia: - art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu postanowienia analizy wymogów wynikających z art. 29 u.p.e.a., polegających na niezbadaniu przez organ egzekucyjny z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej w kontekście naruszeń prawa materialnego, - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 i 79 u.p.e.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz nierozpoznanie istoty sprawy oraz art. 23 § 6 u.p.e.a., poprzez uznanie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do wstrzymania postępowania egzekucyjnego tym bardziej, iż J. Z. przedstawił okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, które mają charakter wyjątkowy wobec zagrożenia uruchomienia górotworu na skutek wykonania obowiązku, co stanowi zagrożenie, które według wyroku NSA w Warszawie z dnia 16 maja 2017r. II OSK 2311/15 odbiega od występujących powszechnie, gdyż jest to sytuacja stanowiąca szczególnie uzasadniony przypadek, spowodowana czynnikami, na których wstąpienie nie mamy wpływu, niezależnie od sposobu postępowania, - art. 7 § 2 i 3 u.p.e.a., poprzez odmowę wstrzymania egzekucji, pomimo że egzekwowany obowiązek stał się bezprzedmiotowy, a także brak wyjaśnienia, dlaczego nałożono grzywnę w takiej, a nie innej wysokości, w sytuacji konieczności pozostawienia podmiotowego budynku z przyczyn wykazanych w zażaleniach, co narusza zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2) i zasady niezbędności (art. 7 § 3), - art. 8 u.p.e.a. w zw. z art. 7, 8 k.p.a., poprzez odmowę wstrzymania egzekucji niezaskarżalnym postanowieniem nr [...], a powyższe uchybienia stanowiły naruszenie: - art. 7 k.p.a., 28 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 105 k.p.a. ze względu na naruszenie przez organ słusznego interesu obywatela, a także poprzez nierozpoznanie przez organy obu instancji dowodu z opinii biegłego geologa, na okoliczność, iż obowiązek rozbiórki jest niewykonalny, albowiem doprowadziłby do unicestwienia pozostałych budynków, a przyczyny te są trwałe, niezależne od zobowiązanego o charakterze faktycznym, uniemożliwiające jego realizację, co potwierdza załączona do akt, jako dowód w sprawie, opinia geologiczna geologa A. S. z dnia [...] października 2013r. oraz nie przeprowadzenie dowodu z załączonej mapy ewidencyjnej działki nr [...] w obrębie J. z odręcznie oznaczonym przedmiotowym budynkiem oraz kierunkiem ruchu górotworu do potoku J., z której wynika, iż ta budowla chroni stabilność zbocza przed osuwaniem się mas ziemnych spod budynku mieszkalnego pod nr [...] oraz spod drugiego uratowanego budynku gospodarczego, a podjęcie decyzji o realizacji tytułu wykonawczego, w tym przymuszenie grzywnami do rozbiórki byłoby zbyt pochopne. W uzasadnieniu skargi, skarżący przedstawił uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów i wniósł o uchylenie postanowień organu I i II instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonego postanowienia, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w §1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia organu I i II instancji w płaszczyźnie ich zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził, aby organy administracji publicznej, naruszyły prawo, jak również wydane przez nie postanowienia – wbrew zarzutom skargi – nie naruszają obowiązujących przepisów. Zatem skarga J. Z. nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2018r., nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S. z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...], oddalające skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu rolniczego świadczenia emerytalnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia w przedmiotowej sprawie, stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2017r. poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Zgodnie z przepisem art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Wskazać należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przysługuje zobowiązanemu (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Przy czym przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też zarówno w orzecznictwie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2012r. sygn. akt: II FSK 2555/10 i z 3 grudnia 2013r. sygn. akt: II GSK 1285/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i piśmiennictwie (zob. Marta Romańska [w:] System egzekucji administracyjnej, pod redakcją J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicza; Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 536) przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu, środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w sprawie - zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego - art. 79 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w tym przypadku - egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 3 u.p.e.a.). Skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy zaś kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych wskazanych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z 11 kwietnia 2008r. sygn. akt: III SA/Wa 139/08, oraz wyrok NSA z 22 września 2010r. sygn. akt: II FSK 568/09). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008r.sygn. akt: III SA/Wa 85/08, z 30 stycznia 2008r. sygn. akt: III SA/Wa 1262/07, z 28 stycznia 2008r. sygn. akt: III SA/Wa 1626/07). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego. W ramach skargi na czynność egzekucyjną, ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego (oraz egzekutora), który na zlecenie wierzyciela, egzekwuje należność wskazaną w tytule wykonawczym. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest natomiast środkiem prawnym, umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań, podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Reasumując tę część rozważań, stwierdzić należy, że przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, w postępowaniu tym nie mogą być rozważane inne okoliczności, w tym np. istnienie egzekwowanego obowiązku. Do środków egzekucyjnych w postępowaniu, którego przedmiotem są należności pieniężne, przewidzianych przepisami o postępowaniu egzekucyjnym, należy m.in. egzekucja z zaopatrzenia emerytalnego, a więc zgodnie z prawem taki środek zastosowano w odniesieniu do dochodzonych w przedmiotowej sprawie należności. Zastosowany środek egzekucyjny ma bowiem bezpośrednio prowadzić do wykonania wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku (art. 7 § 2 ww. ustawy). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w przedmiotowej sprawie zastosowano środek egzekucyjny wymieniony w przepisie art. 79 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Art. 79 § 2 stanowi, iż zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. W stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu (§ 3). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób (art. 79 § 4 pkt 1). W przedmiotowej sprawie, skarżący wskazywał na naruszenie przepisów materialnych i formalnych "wobec objęcia egzekucją własności osoby niebędącej dłużnikiem". Na poparcie tego powołał art. 822 k.p.c. W odniesieniu do powyższego, racje miały organy uznając, że w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, zastosowanie znajduje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie ustawa Kodeks postępowania cywilnego z przytoczonym art. 822. Z tego już powodu, zasadnie organy uznały zarzut skarżącego za nieuzasadniony. Ponadto skarżący w toku postępowania zarzucił zaskarżonemu postanowieniu organu I i II instancji, pominięcie analizy wymogów wynikających z art. 29 u.p.e.a., tj. niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a przez to niewyjaśnienie stanu faktycznego i nierozpoznanie istoty sprawy. Wobec powyższego zarzucił naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej. W kontekście powyższego podać należy, że w postępowaniu dotyczącym skargi na zajęcie emerytury, organ egzekucyjny mógł odnieść się jedynie do samej zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu świadczenia emerytalnego. Tak też uczynił przytaczając podstawy prawne dokonanego zajęcia i procedurę z tym związaną. W tym zakresie, w ocenie Sądu, nie można doszukać się nieprawidłowości organów obu instancji. Słusznie zauważają organy, że zarzuty podnoszone przez skarżącego, nie odpowiadają złożonemu środkowi prawnemu w postaci skargi i wykraczając poza jej zakres. Zobowiązany kwestionuje bowiem wniosek wierzyciela, a w trybie skargi na czynność egzekucyjną nie można kwestionować działań organu, dla których przewidziane są odrębne tryby postępowań, czy inne środki zaskarżenia, dotyczące np. istnienia obowiązku, czy braku wymagalności obowiązku. W tym trybie nie może również osoba niebędąca zobowiązanym, rościć sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną. W tym miejscu podkreślić bowiem trzeba, że skarżący wskazał, iż egzekucja objęła własność osoby niebędącej dłużnikiem. Nie można pominąć faktu, że ww. zarzut, kwestionujący istnienie, wymagalność obowiązku egzekucji, można składać jedynie w trybie art. 33 u.p.e.a., zaś ewentualne roszczenie osoby niebędącej zobowiązanym w sytuacji roszczenia sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję - stanowi oddzielny środek prawny. Potwierdza to ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni aprobuje. Tak, np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 lipca 2013r., sygn. akt III SA/Wa 3403/12 wskazał, że za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków zaskarżenia, służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a mających prowadzić, w wyniku ich uwzględnienia, do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. także: wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013r., sygn. akt II GSK 1285/12, wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012r., sygn. akt II FSK 2555/10, wyrok NSA z dnia 22 września 2010r., sygn. akt II FSK 568/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008r., sygn. akt III SA/Wa 139/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 października 2017r., sygn. akt I SA/Kr 805/17). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu badającego przedmiotową sprawę, organ egzekucyjny słusznie odniósł się jedynie do zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, zaś organ odwoławczy nie mógł również rozpatrzyć podnoszonych przez skarżącego zastrzeżeń, ponieważ zarzuty skargi wykraczają poza jej dopuszczalny zakres. Zdaniem Sądu przedmiotowe zajęcie zostało sporządzone oraz doręczone prawidłowo, z uwzględnieniem przepisów procedury egzekucyjnej oraz przepisami aktów wykonawczych - rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1339). Zatem sposób i forma, w jakiej dokonano przedmiotowego zajęcia nie budzi wątpliwości natury formalnej i jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd stoi na stanowisku, że nie ma podstaw, żeby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań, podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego, czy też aktów i działań podejmowanych przez wierzyciela. Mając na względzie przedstawione wyżej uwagi dotyczące charakteru skargi z art. 54 u.p.e.a., stwierdzić należy, że skarżący nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli przedmiotem skargi uczynił zarzuty, wykraczające poza zakres omawianej regulacji, ich rozpatrzenie na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., oznaczałoby bowiem wadliwość takiego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie, organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował prawidłowo przewidziany w u.p.e.a., w art. 1 a pkt 12 lit. a tiret trzecie - środek egzekucyjny tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. Sąd rozumie racje skarżącego, który korzystając z wszelkich dostępnych mu środków prawnych, stara się podważyć zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowań egzekucyjnych. Tym niemniej Sąd bada sprawę w jej granicach, które wyznacza strona skarżąca wskazując określone rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie było to postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Zarówno postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszały prawa. Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. prawidłowo uznał więc, że czynność egzekucyjna, objęta złożoną przez skarżącego skargą, dokonana została w zgodzie z regulującymi ją przepisami prawa i oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rolniczego świadczenia emerytalnego. Mając zatem na uwadze przedstawione powyżej wywody, zarzuty skargi nie mogły odnieść pożądanego przez skarżącego skutku, zatem skargę należało uznać za nieuzasadnioną, co spowodowało konieczność jej oddalenia na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło