I SA/Kr 483/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku doradcy podatkowego K. M., o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i zwrot wydatków, w sprawie ze skarg R. P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej, z dnia 05.02.2013r., nr: [...], [...], [...], [...], [...], w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu, postanawia: 1.) przyznać doradcy podatkowemu K. M., o numerze wpisu [...], wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M. ", znajdującej się we W. przy ul. [...] : - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 7 103,25 zł (siedem tysięcy sto trzy złote dwadzieścia pięć groszy), zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 1 328,25 zł ( tysiąc trzysta dwadzieścia osiem złotych dwadzieścia pięć groszy), - kwotę 216,79 zł ( dwieście szesnaście złotych siedemdziesiąt dziewięć groszy) - tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu, 2.) w zakresie zwrotu wydatków poniesionych na opłatę skarbową od pełnomocnictwa substytucyjnego – wniosek oddalić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawach o sygn. akt I SO/Kr 3/13 do I SO/Kr 7/13 postanowieniami z dnia 05.07.2013r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Rada Doradców Podatkowych dnia 07.08.2013r. wyznaczyła w w/w sprawach pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K. M.. Akta spraw o sygn. I SO/Kr 3/13 do I SO/Kr 7/13 zostały włączone do akt postępowań prowadzonych pod sygn. I SA/Kr 487/13 do I SA/Kr 491/13 . W dniu 13.12.2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 487/13 do I SA/Kr 491/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA/Kr 487/13 i oddalił skargi. Dnia 21.02.2014r. pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną od w/w orzeczenia. W dniu 03.07.2014r. Referendarz WSA w Krakowie przyznał doradcy podatkowemu wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną w I instancji oraz koszty niezbędnych poniesionych wydatków. Na rozprawie dnia 21.01.2016r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W dniu 14.09.2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi pod sygnaturą I SA/Kr 483/16 a pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oraz o zwrot udokumentowanych wydatków. Dołączył do akt "załącznik do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. I SA/Kr 483/16" oraz "zestawienie niezbędnych wydatków pełnomocnika". Jako te niezbędne wydatki podane zostały koszty przejazdu pociągiem z W. do WSA w Krakowie i z powrotem, w dniu 14.09.2016r., celem stawienia się na rozprawie oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa substytucyjnego dla doradcy podatkowego T. W.. Przedmiotowy załącznik zawierał ponadto oświadczenie pełnomocnika, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części. Dnia 14.10.2016r. WSA w Krakowie przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W zakresie zwrotu wydatków poniesionych na noclegi WSA w Krakowie wniosek oddalił. W dniu 21.10.2016r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 14.09.2016r. NSA w dniu 10.01.2017r. oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 14.10.2016r. Dnia 25.07.2017r. NSA oddalił natomiast skargę kasacyjną a pełnomocnik strony skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu. Pełnomocnik złożył też zestawienie niezbędnych wydatków obejmujących zwrot kosztów podróży do siedziby Sądu (Warszawa) i z powrotem (W. ). Koszty te objęły cenę przelotu w obie strony i wyniosły 767,10 zł, co zostało udokumentowane stosownymi fakturami. Kwota ta została podzielona przez pełnomocnika na 14, czyli ilość spraw rozpatrywanych w dniu 25.07.2016r. przez NSA, co dało 54,79 zł – wysokość wydatków przypadających na jedną sprawę . Zestawienie to zawierało ponadto oświadczenie pełnomocnika, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz .718 z p. zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik strony skarżącej sporządził skargę kasacyjną i brał udział w rozprawie przed NSA. w dniu 25.07.2016r. Wcześniej brał udział w postępowaniu przed sądem I instancji, toczącym się pod sygnaturą I SA/Kr 483/16. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Stąd też zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne. Artykuł 250 § 2 dopuszcza jednak możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Podkreślić przy tym trzeba, że mimo , iż w normie tej jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (M.Jagielska (w:) R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994). Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U z 2011r., nr 31, poz. 153), mówi, że : " zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia" (§ 2 ust. 2 ). Norma ta stanowi tym samym dyrektywę kierunkową dla ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w konkretnym przypadku. Niniejsza sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez WSA w Krakowie, a później przez NSA. Ponadto ta konkretna sprawa była już dwukrotnie rozpoznawana przez WSA w Krakowie i NSA. Sprawy ze skarg R. P. dotyczą w przeważającej części określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów różnych marek, w zależności od postępowania. W konsekwencji powoduje to, że postępowania te są rodzajowo takie same a analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Ponadto wcześniej zasądzane wynagrodzenie pełnomocnika skonsumowało niejako uwzględnione okoliczności nakładu pracy doradcy podatkowego i wkładu pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Kolejne wywody pełnomocnika czy powołane ekspertyzy prawne nie stanowią nowego problemu materialnoprawnego, a jedynie uzupełnienie lub doprecyzowanie "starego". W ujęciu materialnoprawnym problematyka "nakłada" się więc niejako na poszczególnych etapach postępowania, co właśnie z punktu widzenia przyznania wynagrodzenia pełnomocnika jest istotne, biorąc pod uwagę nakład pracy doradcy podatkowego. Przy ocenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika trzeba również zwrócić uwagę, że w ramach rozpatrywanego etapu doszło do jednego stawiennictwa doradcy podatkowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wreszcie, wartość przedmiotu sporu ze względu na "ujęcie procentowe" – wymiar podatku, jest wysoka, co z kolei decyduje proporcjonalnie o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika, w ramach odpowiednich przedziałów wymienionych w powołanym rozporządzeniu. Mając natomiast na względzie finansowy interes Państwa należy zwrócić uwagę na ten aspekt, ustalając wynagrodzenie pełnomocnika. Państwo bowiem występuje jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym a nie tabelaryczno – przedziałowym, jak ma to miejsce w cytowanym rozporządzeniu. Skarb Państwa występuje bowiem najpierw w przypadku wyznaczenia a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako zleceniodawca (jego charakter, status należy jednak określać w kontekście szerszych ram, w które został wpisany ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a w szczególności jej art. 250 § 2) Umocowany został do tego zasadą m.in opiekuńczości, realizującą się poprzez zapewnienie stronie prawa do sądu ale i koniecznością działania dla dobra obywateli. Stąd też wysokość zapłaty za to "zlecenie" powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej oczywiście wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Zaznaczyć przy tym trzeba, że prezentowana wykładnia zagadnienia miarkowania w kontekście aspektu fiskalnego nie stoi w sprzeczności z w/w rozporządzeniem a ma charakter doprecyzowujący jego treść, w tym konkretnym przypadku, który oceniać należy z uwzględnieniem zasady sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z p. zm.). W związku z tym orzekający przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U z dnia 11 lutego 2011r., nr 31, poz. 153 ), przy zastosowaniu art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz .718 z p. zm.). Obliczając przedmiotowe wynagrodzenie wziąć trzeba na początku pod uwagę, iż niniejsza sprawa de facto składa się z pięciu spraw o sygn. akt od I SA/Kr I SA/Kr 487/13 do I SA/Kr 491/13. Połączenie ich miało bowiem charakter techniczny i służyło realizacji zasady ekonomii procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 08.05.2007r. , sygn. I FSK 457/07; postanowienie NSA z dnia 10.06.2008r. , sygn. I FZ 231/08, postanowienie NSA z dnia 08.07.2009r. , sygn. I FSK 953/09, postanowienie NSA z dnia 24.02.2011r. , sygn. I FSK 1468/10,wyrok NSA z dnia 01.04.2010r. , sygn. II OSK 2060/09). W związku z tym "bazowa" stawka ustalona za I instancję (postępowanie zakończone wyrokiem WSA z dnia 14.09.2016r.) w oparciu § 3 ust. 1 pkt. 1) lit e w/w rozporządzenia – dla spraw o sygn. akt I SA/Kr 487/13 oraz I SA/Kr 489 - 491/13 wynosi 9 600 zł [ 4 sprawy x 2400 zł = 9 600 zł], a dla sprawy o sygn. akt I SA/Kr 488/13 "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 1 pkt. 1) lit. f w/w rozporządzenia – wynosi 3 600 zł. Wynagrodzenie w tej materii po miarkowaniu wynosi więc 3 300 zł [25 % z (9 600 zł + 3 600 zł ) = 3 300 zł] i zostało ono podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1) ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. ( t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 710 z p. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 759 zł. W kwestii natomiast zwrotu "niezbędnych, udokumentowanych wydatków", za tą instancję, wyliczonych przez doradcę podatkowego, należy zaznaczyć , iż koszty przejazdu na rozprawę zaliczyć należy do wydatków niezbędnych doradcy podatkowego, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt. 2) w/w Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które poniósł w związku z wykonywaniem pomocy prawnej z urzędu (wyrok NSA z dnia 12.02.2013r., sygn. akt II FSK 1620/11, postanowienie NSA z dnia 26.07.2012r., sygn. akt II GZ 252/12). Za przejazd pociągiem należna kwota wynosi więc 162 zł (2 x 81 zł =162 zł). Nie można natomiast uznać za "niezbędne" wydatki związane z opłatą skarbową od pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego doradcy podatkowemu T. W.. Konieczność tych wydatków nie została bowiem w ogóle przez wnioskodawcę wykazana. Za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (postępowanie zakończone wyrokiem NSA z dnia 25.07.2017r.) "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 1) w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 1) lit e w/w rozporządzenia – dla spraw o sygn. akt I SA/Kr 487/13 oraz I SA/Kr 489 - 491/13 wynosi 7 200 zł [ 4 sprawy x (75% z 2400 zł) = 7 200 zł], a dla sprawy o sygn. akt I SA/Kr 488/13 "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 1) w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 1) lit. f w/w rozporządzenia – wynosi 2 700 zł (75% z 3 600 zł = 2 700 zł). Wynagrodzenie w tej materii po miarkowaniu wynosi więc 2 475 zł [25 % z (7 200 zł + 2 700 zł ) = 2 475 zł] i zostało ono podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1) ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. ( t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 710 z p. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 569,25 zł. Za "niezbędne, udokumentowane wydatki", w tej instancji, orzekający uznał koszty przelotu samolotem na rozprawę przed NSA (por. też postanowienie SN z dnia 20.04.2011r. , sygn. akt I CZ 22/11, postanowienie SN z dnia 25.10.2012r. , sygn. akt IV CZ 109/12). Za przelot należna kwota wynosi więc 54,79 zł i jest wyliczona, zgodnie z sugestią pełnomocnika, poprzez podzielenie kosztów przelotów w wysokości 767,10 zł na 14 spraw rozpoznanych przez NSA w dniu 25.07.2016r. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sekwencji, na podstawie art. 258 § 1 i 2, pkt 8) w zw. z art. 250 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.).