I SA/Kr 497/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie opłaty targowej postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 497/21 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 stycznia 2021 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 26 sierpnia 2020 r. W skardze M. K. (dalej: Skarżąca) zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadnione jest wyrządzeniem stronie jej wykonaniem znacznej szkody. Skarżąca w chwili obecnie nie będzie w stanie uiścić opłaty targowej bez znacznego uszczerbku dla utrzymania siebie i osób najbliższych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: P.p.s.a.)., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd może zatem udzielić stronie skarżącej tzw. ochrony tymczasowej, która polega na wstrzymaniu wykonania np. egzekucji należności pieniężnych wynikających z zaskarżonej decyzji, aż do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Podstawowym warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności te powinny mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, iż wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Ocena wystąpienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej za każdym razem należy do sądu. Skarżący powinien zatem sam co najmniej uprawdopodobnić konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu – przedstawiając swoją konkretną sytuację majątkową i wpływ na nią ewentualnej egzekucji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 93/13 - wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanka "wyrządzenia znacznej szkody" jest interpretowana w orzecznictwie jako szkoda (majątkowa, a także niemajątkowa), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienia NSA: z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 330/11, z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 819/11). Z kolei "trudne do odwrócenia skutki", to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1841/09 oraz z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 415/11). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego surogat w postaci sumy pieniężnej nie przedstawiałby znaczenia dla skarżącego, albo gdyby zachodziło zagrożenie życia lub zdrowia. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na brak wystarczającego umotywowania wniosku o wstrzymanie wykonania, nie sposób uznać, by udzielenie ochrony tymczasowej było w odniesieniu do Skarżącej uzasadnione. Wyjaśnić trzeba, że rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zaskarżonego aktu. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności postanowienia będącego przedmiotem wniesionej skargi. W orzecznictwie utrwalony jest również pogląd, że Sąd nie ma obowiązku, a nawet nie jest uprawniony, do samodzielnego badania akt sprawy, w celu ustalenia czy istnieją przesłanki wstrzymania wykonania aktu – jeżeli wniosek w tym zakresie nie zawiera konkretnych informacji, popartych stosowną dokumentacją. Sąd na podstawie akt sprawy (sądowej i administracyjnej) może co najwyżej sprawdzać, czy informacje o sytuacji majątkowej Skarżącej są wiarygodne. Ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Zagadnienie to było rozważane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten przyjmował m.in., że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt l OZ 1236/14). Jak wynika z powyższego, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności), świadczących o istnieniu powyższych zagrożeń, co dopiero uzasadniać może wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Argumentacja takiego wniosku musi być odpowiednia, tzn. w sposób przekonujący pokazująca konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu w istocie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Przypomnieć jednocześnie należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego, jednak, co do zasady nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny. W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie, bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami (por. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 1020/14). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem Skarżącej, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek, wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt I FZ 481/09). Innymi słowy każda zapłata orzeczonej kwoty wiąże się z pewną dolegliwością w postaci uszczuplenia stanu posiadania obciążonego podmiotu. Aby jednak możliwe było wstrzymanie wykonania aktu, wnioskodawca musi wykazać, że w związku z wykonaniem postanowienia, nastąpią kwalifikowane skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak podkreśla się w orzecznictwie fakt, że akt administracyjny zobowiązujący do uiszczenia należności pieniężnych, pociąga za sobą dolegliwość, sam z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 520/11). Należy przy tym jednak wskazać, że Skarżąca nie wykazała przesłanek uwzględnienia wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Nie zostały też załączone dokumenty mogące przedstawić rzeczywistą sytuację majątkową Skarżącej. W związku z tym nie istnieje możliwość weryfikacji zasadności wniosku. Nie można uznać, że w danym wniosku zostało skutecznie uprawdopodobnione, że zaistniały przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 61 § 3 P.p.s.a. Warunkiem skutecznego wnioskowania o udzielenie ochrony tymczasowej jest przedstawienie przez Skarżącą lub jej pełnomocnika odpowiednich dowodów, a zwłaszcza dokumentacji dotyczącej sytuacji majątkowej. Do wniosku nie załączono dokumentów, z których mogłoby wynikać, że egzekucja orzeczonej należności spełnia przesłanki przyznania ochrony tymczasowej. Sama wysokość kwoty bez powiązania jej egzekucji z konkretną sytuacją majątkową Skarżącej, co do zasady nie może stanowić wykazania przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, choć oczywiście z pewnością wpłynie na pogorszenie Jej stanu majątkowego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu stanowi wyjątek od zasady wykonalności. Skarżąca nie przedłożyła przekonywujących i spójnych dokumentów na potwierdzenie swojej sytuacji finansowej. Przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09). Skarżąca w żadnym stopniu nie wykazała, ani też nie uprawdopodobniła okoliczności, które mogłyby być podstawą uwzględnienia wniosku. Nie przedstawiła danych umożliwiających ustalenie Jej aktualnej sytuacji majątkowej, to jest zasobów, którymi dysponuje. Niemożliwe jest zatem zweryfikowanie, czy wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec powyższego Sąd nie mógł odnieść kwoty nałożonego na Skarżącą zobowiązania do Jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, ani też stwierdzić, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Podsumowując stwierdzić należy, że art. 61 § 3 P.p.s.a. - musi być wykładany ściśle, a zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania i uprawdopodobnienia istnienia wymienionych przesłanek. Skarżąca nie uprawdopodobniła, by wykonanie postanowienia mogło spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Końcowo Sąd wskazuje wobec tego, że w niniejszej sprawie Sąd wydał dnia 24 czerwca 2021 r. nieprawomocny wyrok, którym uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji, że w realiach tej sprawy powyższa okoliczność nie decyduje o braku możliwości rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Dopóki bowiem postępowanie toczy się przed wojewódzkim sądem administracyjnym, dopóty ten sąd jest właściwy do rozstrzygnięcia o wniosku w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II OZ 322/21). Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.