I SA/Kr 499/14

|Sygn. akt I SA/Kr 499/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędzia: WSA Ewa Michna, Protokolant: st. ref. Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r., sprawy ze skarg I.K., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20 stycznia 2014 r. Nr [...],[...],[...],[...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku, od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2013 r., odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości, podatkowej w podatku, od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2013 r., odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w, podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. oraz odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym, od osób fizycznych za 2012 r., - skargi oddala - W dniu 18 października 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał cztery decyzje, dotyczące rozłożenia na raty lub umorzenia odsetek od zaległości podatkowych I.K. Decyzją nr [...] odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012, zaś decyzją nr [...] odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2013r. W obu decyzjach jako podstawę prawną organ wskazał art. 207, art. 67a § 1 pkt 2 i art. 67b § 1 pkt 2 o.p. Decyzją nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012r., zaś decyzją nr [...] odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2013r. W podstawie prawnej tych decyzji powołane zostały art. 207, art. 67a § 1 pkt 3, art. 67b § 1 pkt 2 o.p. W uzasadnieniach decyzji organ powołał przepisy, dające podstawę prawną do udzielenia wnioskowanych przez I.K. ulg podatkowych. Organ ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów pojazdami specjalizowanymi. Osiąga miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 23.408 zł, zaś dochód męża wynosi 1600 zł brutto. Koszty związane z utrzymaniem domu sięgają 1000 zł, zaś pozostałe miesięczne koszty – 1800 zł. Wnioskodawczyni spłaca kredyt hipoteczny z miesięczną ratą 8200 zł. I.K. wnosiła o pomoc de minimis. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że wnioskodawczyni kwalifikuje się do objęcia pomocą de minimis. Natomiast ani przesłanka ważnego interesu podatnika, ani interesu publicznego nie zostały zrealizowane, co nie pozwala na udzielenie wnioskowanej ulgi. Organ wskazał, że kłopoty z odzyskaniem należności od kontrahentów, na które powoływała się wnioskodawczyni, są zjawiskiem dość powszechnym i stanowią zwykłe ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. Kredyty są wynikiem suwerennej decyzji osoby je zaciągającej i nie mogą mieć wpływu na obowiązek zapłaty podatku. Zła koniunktura gospodarcza dotyczy natomiast wszystkich podmiotów, działających w tej samej branży. Udzielenie wnioskowanej pomocy stałoby – zdaniem organu – w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej. I.K.wniosła w terminie odwołania od powyższych decyzji, domagając się ich zmiany poprzez przyznanie wnioskowanych ulg, względnie – ich uchylenia i przekazania spraw do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzuciła niewłaściwą ocenę zarobkowej, majątkowej i rodzinnej sytuacji, a nadto błędne przyjęcie, że po jej stronie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. W uzupełnieniu odwołań skarżąca podniosła nadto, że jej wniosek o udzielenie ulg stanowi skutek obiektywnej niemożności dokonania zapłaty zobowiązań podatkowych w sposób jednorazowy. Jej zdaniem organ pierwszej instancji pominął wysokość zaliczek na podatek dochodowy, kosztów utrzymania strony oraz wysokości raty kredytu hipotecznego, skupiając się wyłącznie na miesięcznym dochodzie skarżącej. I.K. podniosła, że ważnym interesem podatnika jest uniknięcie sytuacji, w której egzekucja administracyjna spowoduje trudności w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. Dodatkowo skarżąca wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, obrazujących stan zdrowia jej, jej męża, rodziców i teścia. Wydanymi dnia 20 stycznia 2014r. decyzjami znak [...], [...], [...] oraz [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone decyzje organu pierwszej instancji, w podstawie prawnej wskazując art. 233 § 1 pkt 1 o.p. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawach. Potwierdził również, że skarżąca spełnia warunki przyznania pomocy de minimis. Następnie omówił przesłanki przyznania ulgi podatkowej, wynikające z przepisów o.p., zaznaczając, że jest to materia objęta uznaniem administracyjnym. wskazał, że interes podatnika należy rozumieć szeroko, mając na uwadze normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, a także konieczność ponoszenia wydatków. Ważny interes podatnika to również sytuacja, gdy z powodów nadzwyczajnych, losowych, nie jest w stanie regulować zaległości podatkowych. Interes publiczny to dyrektywa uwzględnienia wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do władzy publicznej itd. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał dalej, że strona działając świadomie, podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej winna mieć na uwadze konieczność wywiązywania się z obowiązków, które wynikają z zakresu prowadzonej działalności. Po dokonaniu oceny materiału dowodowego organ stwierdził w zakresie podatku od towarów i usług, że na powstanie zaległości podatkowej miało wpływ zaprzestanie regulowania należnego podatku d zapłaty, a pośrednio wysokość nieuregulowanych należności. Zaznaczył, że podatek ten jest podatkiem pośrednim, a więc obciąża ostatecznego odbiorcę towaru, nie podatnika. W zakresie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych organ ustalił, że zaległość powstała w związku z nie regulowaniem zaliczek miesięcznych, a brak zapłaty ze strony kontrahentów nie miał na to wpływu. Na przejściowe trudności finansowe strony miała również wpływ słabsza koniunktura gospodarcza. Następnie organ zaznaczył, że różnica między uzyskiwanym przez I.K. dochodem a ponoszonymi wydatkami wynosi 11 000 zł miesięcznie i pozostaje do jej dyspozycji. Fakt dokonywania spłaty rat kredytu hipotecznego nie może przesądzać o trudnej sytuacji finansowej strony; zaciągając kredyt strona podjęła decyzję świadomie, a bank uznał, że posiada zdolność kredytową. Strona ma zatem możliwości finansowe dokonywania spłaty zaległości w ramach swoich możliwości, czego jednak nie czyni, biernie oczekując na rozstrzygnięcia organów podatkowych. W odniesieniu do zarzutu pominięcia zaliczek, uiszczanych przez stronę na podatek dochodowy organ odwoławczy zauważył, że odprowadza je za swoich pracowników jako płatnik. Organ omówił sytuację zdrowotną skarżącej i jej rodziny. Zauważył, że te kwestie nie są dla sprawy istotne, ponieważ problemy te zaistniały już w roku 2001, nie stały na przeszkodzie rozpoczęciu działalności gospodarczej w roku 2003 ani jej kontynuowaniu. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że okoliczności dotyczące genezy powstania zaległości podatkowej, jak i analiza sytuacji finansowej strony nie mogą przemawiać za udzieleniem jej ulg, ponieważ nosiłoby to znamiona dalszego kredytowania przez budżet państwa skutków prowadzonej przez skarżącą działalności. Przyznanie ulgi było również premiowaniem zamierzonych, niezgodnych z prawem działań. Okoliczności, w jakich doszło do powstania zaległości nie były ani niezależne od strony, ani tym bardziej wyjątkowe. I.K. nie zgodziła się z powyższymi rozstrzygnięciami, wnosząc w terminie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Domagała się uchylenia zaskarżonych decyzji i poprzedzających ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 2 (w odniesieniu do decyzji odmawiających rozłożenia na raty) lub pkt 3 (w odniesieniu do decyzji odmawiających umorzenia odsetek) o.p., art. 122, art. 191 oraz art. 210 § 4 o.p. W uzasadnieniu podkreśliła, że w toku postępowania przedstawiła szereg dokumentów, potwierdzających ciężką sytuację zdrowotną swoją i rodziny. Przedstawienie licznych dowodów na okoliczność poważnych chorób nie może być oceniane jako nieistotne dla sprawy. Zdaniem skarżącej, organy podatkowe niesłusznie pominęły te dowody. I.K. podniosła też, że organ odwoławczy pominął, iż jest ona w stanie spłacić całą zaległość podatkową w razie rozłożenia jej na raty. Niesłusznie jej zdaniem organy brały pod uwagę wysokie dochody z poprzednich lat, podczas gdy winny oceniać obecną sytuację finansową. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie. Skargi zostały zarejestrowane pod sygnaturami akt od I SA/Kr 499/14 do I SA/Kr 502/14. Postanowieniem z dnia 28 maja 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył wszystkie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt I SA/Kr 499/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargi podlegały oddaleniu. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich naruszeń sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 67a § 1 o.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Jak wskazano w zaskarżonych decyzjach, przyznanie ulg, wymienionych w powołanym przepisie objęte jest tzw. uznaniem administracyjnym. Oznacza to, że w braku zaistnienia ustawowych przesłanek (w tym wypadku: uzasadnionego interesu podatnika lub interesu publicznego) przyznanie ulgi nie jest możliwe. Natomiast jeżeli przesłanki zostaną zrealizowane, organ administracji publicznej ma prawo, ale nie obowiązek przyznania ulgi. W orzecznictwie podkreśla się jednak, że rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 czerwca 2011r., sygn. akt II FSK 227/10, Lex Omega nr 1083048 oraz z dnia 13 listopada 2007r., sygn. akt II FSK 1353/06, Lex Omega nr 1371950, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 listopada 2013r., sygn. akt I SA/Ke 422/13, Lex Omega nr 1426494). Interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (jednostka samorządu terytorialnego), takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 lipca 2010 r., I SA/Bk 156/10, Lex Omega nr 590320). Z reguły interes publiczny przemawia za tym, aby ulgi podatnikowi nie udzielać. Unika się w ten sposób obniżenia potencjalnych wpływów Skarbu Państwa, jak i nie wprowadza się różnic w traktowaniu poszczególnych podatników, w szczególności zaś – nie premiuje się tych podatników, którzy zaniechali regulowania należności publicznoprawnych. Organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001, I SA/Ka 577/00, Lex Omega nr 47500). Z kolei ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, z. 6, poz. 168). Sam notoryczny brak środków pieniężnych na zapłatę podatku nie jest przesłanką do umorzenia zaległości ze względu na ważny interes podatnika (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 maja 2004 r., III SA 2919/03, POP 2005, z. 4, poz. 89). Ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeciwnie, przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika i że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. To po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 o.p. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 maja 2009 r., I SA/Łd 173/09, LEX nr 534559). Nadto zauważa się również, że przyznanie ulgi płatniczej w sytuacji, gdy podatnik świadomie nie odprowadzał podatku, mimo, że dysponował niezbędnymi ku temu środkami, powodowałoby premiowanie zamierzonych przez podatnika działań niezgodnych z prawem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2009 r., II FSK 805/08, POP 2010, z. 2, poz. 130). W realiach przedmiotowej sprawy warto dodatkowo podkreślić, że przesłanki umorzenia należy oceniać nie tylko w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty. Prawidłowość postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie decyzji w niniejszej sprawie nie budzi zastrzeżeń. Organy podatkowe ustaliły wszystkie istotne okoliczności, które mogły mieć wpływ na ocenę, czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika albo interes publiczny w przyznaniu wnioskowanych ulg. Podkreślić należy, że organy podatkowe w całości uwzględniły twierdzenia I.K. odnośnie ponoszonych przez nią wydatków i ustalenia faktyczne w tym zakresie oparły na podanych przez nią informacjach. Nie znajduje uzasadnienia zarzut pominięcia dokumentów, obrazujących złą sytuację zdrowotną skarżącej oraz jej rodziny. Organy podatkowe przyjęły – m.in. na ich podstawie – że sytuacja życiowa, w tym zdrowotna, rzeczywiście jest zła. Natomiast słusznie ustaliły, że problemy zdrowotne skarżącej i jej rodziny nie miały wpływu na powstanie zaległości podatkowych. Zdrowotne problemy rodziny istniały już od roku 2001 i najwyraźniej nie stanowiły przeszkody dla rozpoczęcia działalności gospodarczej skarżącej z dniem 1 stycznia 2003r. W późniejszym okresie problemy zdrowotne nie były również przeszkodą dla osiągania przez skarżącą wysokich dochodów z prowadzonej działalności. Prawidłowo zatem organy podatkowe oceniły, że sytuacja zdrowotna – istotnie trudna – nie pozostawała w związku przyczynowo-skutkowym z powstaniem spornych zaległości. Dlatego też w zaskarżonych decyzjach wskazano, że dokumenty dotyczące sytuacji zdrowotnej I.K. i jej rodziny nie są dla sprawy istotne. Organy podatkowe ustalił nadto, że ani koniunktura na rynku, ani sytuacja zdrowotna nie odbiła się w sposób istotny na przychodach i dochodach skarżącej. Zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych powstały wskutek nieodprowadzania miesięcznych zaliczek na ten podatek w roku 2012, a zatem nie miały związku z wynikami ekonomicznymi firmy w roku 2013, w tym opóźnieniami płatniczymi kontrahentów w miesiącach od marca do lipca 2013r. Z kolei na powstanie zaległości w podatku od towarów i usług miało wpływ zaprzestanie regulowania należnego podatku do zapłaty od marca 2013r. Organy podatkowe słusznie zwracają w tym zakresie uwagę, że podatek ten ma charakter pośredni i jego zapłata obciąża faktycznie ostatecznego odbiorcę towaru czy usługi. Co więcej, wspomniane należności od kontrahentów stanowią jedynie 15% sprzedaży wykazanej od stycznia do lipca 2013r. Na podstawie tak prawidłowo ustalonego stanu faktycznego organy podatkowe trafnie oceniły, że skarżąca spełnia warunki przyznania pomocy de minimis (co w sprawie nie było kwestią sporną), przyjęły natomiast, że za przyznaniem wnioskowanych ulg nie przemawia ani ważny interes podatnika, ani interes publiczny. Wzięły pod uwagę sposób powstania zaległości oraz to, że I.K. – mimo posiadanych możliwości – nie starała się ich regulować, oczekując biernie na rozstrzygnięcia organów podatkowych. Należy zatem podzielić ocenę organów, że trudno dać wiarę, aby skarżąca rzetelnie uiszczałaby zaproponowane raty, nawet w wypadku jednoczesnego umorzenia odsetek za zwłokę. Skarżąca, podejmująca decyzje związane z zarządzaniem firmą, nie może oczekiwać premiowania działań niezgodnych z prawem poprzez przyznanie ulg podatkowych takich, jakich się domaga. Interes publiczny w takim wypadku wręcz sprzeciwia się temu, aby budżet Państwa oraz pośrednio ogół społeczeństwa ponosiły skutki takiego działania podmiotów gospodarczych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.