I SA/Kr 514/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.G. reprezentowanej przez opiekuna prawnego M.B., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.01.2015r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.01.2015r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów H.G. ur. w 1957r. jest osobą ubezwłasnowolnioną od roku 2002. Ze względu na jej stan zdrowia i konieczność sprawowania opieki nad nią mieszka w lokalu przy ul. P. w K., będącym współwłasnością jej brata - opiekuna prawnego- M.B. . H.G. otrzymuje rentę w wysokości 2 146,39 zł., miesięcznie. W 2014r. uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 27 612,54 zł., przy takim samym przychodzie. Miesięczne wydatki strony skarżącej obejmują : czynsz za mieszkanie – ok. 340 zł., podatek od nieruchomości – 33 zł., opłatę za energię elektryczną ok. 50 - 60 zł., opłatę za użytkowanie wieczyste nieruchomości przy ul. O. ok. 276 zł., koszty żywności , odzieży, środków czystości, dojazdów na badania do Szpitala Specjalistycznego ok. 1000 zł., koszty leków 120 zł., koszty majtek chłonnych – 202 zł. (72 zł. + 130 zł. = 202 zł.). Skarżąca spłaca też raty zaległości podatkowej wynoszącej ponad 77 000 zł., po 300 zł., miesięcznie. Saldo jej konta w Banku PKO S.A. na dzień 27.05.2015r. wynosiło 2 400, 71 zł. H.G. jest współwłaścicielką w 7/12 części nieruchomości, znajdującej się przy ul. O. w K. o pow. 401 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Udział ten obciążony jest hipoteką przymusową kaucyjną w kwocie 61 592 zł. na rzecz Skarbu Państwa – Urzędu Skarbowego. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca otrzymuje stały dochód w postaci renty. Przyznać należy, że jest ona prawie w całości wydawana na bieżące wydatki i raty zaległości podatkowej. Podkreślić należy jednakże, że H.G. ma na kocie zgromadzoną kwotę 2400 zł. a co najważniejsze oszczędnością tą dysponuje od 2012r. (dówd: potwierdzenie wpłaty z dnia 21.05.2012r., karta 33, tom I akt administracyjnych). Tak więc wnioskodawczyni jest w stanie pokryć koszty sądowe, bez pogorszenia warunków swojej egzystencji. Na obecnym etapie postępowania sprowadzają się one bowiem do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).