I SA/Kr 52/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.W., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12.11.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za lipiec 2012r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w 3/4 części, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12.11.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za lipiec 2012r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów W.W. ur. w 1950r. mieszka z żoną T.W. ur. w 1955r. i dwójką pełnoletnich dzieci, w domu będącym własnością córek: M.W. i N.W. oraz syna M.W.. Wnioskodawca prowadzi jednak samodzielnie gospodarstwo domowe i partycypuje w kosztach utrzymania domu. Dnia 09.07.2012r. umową majątkową małżeńską wraz z żoną ustanowił on rozdzielność majątkową małżeńską. Na podstawie ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w T., , dnia 11.02.2013r. (sygn. akt III RC 3/13) W.W. zobowiązał się natomiast do płacenia alimentów na rzecz N.W. w wysokości 1700 zł., miesięcznie oraz na rzecz M.W. w wysokości 900 zł., miesięcznie. Syn wnioskodawcy – M.W. nie uzyskuje żadnych dochodów, córka N.W. – studiuje, a druga córka M.W. otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 935 zł., miesięcznie. W.W. otrzymuje z Zakładu Emerytalno – Rentowego MSW emeryturę, która po potrąceniach z tytułu należności alimentacyjnych (2 600 zł.) oraz innych należności (595,54 zł.) wynosi 1 151,03 zł., miesięcznie , netto. Z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymuje on 2 031,35 zł., miesięcznie a działalność gospodarcza prowadzona pod firmą Agencja Pracy "N" W. W. przynosi mu ok. 1000 zł., dochodu, miesięcznie. Agencja ta zatrudnia obecnie cztery osoby. Do miesięcznych wydatków wnioskodawca zaliczył: opłatę za wodę i kanalizację - 273,78 zł., opłatę za energię elektryczną – 165,70 zł., opłatę za gaz – 578,45 zł., opłatę za wywóz śmieci – 22 zł., opłatę za telefon – 71,08 zł., koszty żywienia i środków czystości – 620 zł. Trzeba jednak zaznaczyć, iż z przedstawionych rachunków wynika , że wysokość opłaty za wodę i kanalizację oraz za gaz obejmuje dwumiesięczny okres rozliczeniowy. Koszty za te świadczenia powinno się więc wziąć pod uwagę odpowiednio w wysokości 136, 89 zł. (273,78 zł. : 2 miesiące = 136,89 zł.) i 289,22 zł. (578,45 zł. : 2 miesiące = 289,22 zł.). Stąd też kwotę łącznych wydatków należy przyjąć na poziomie 1 304,89 zł. a nie w wysokości 1 731,01 zł. Ponadto W.W. spłaca pożyczkę, której miesięczna rata wynosi 1 460 zł. a Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. w wyniku egzekucji ugody pobiera od niego 1200 zł. , miesięcznie. Strona skarżąca podaje , iż nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie tylko w części. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). W niniejszym postępowaniu oraz w postępowaniu o sygn. akt I SA/Kr 52/14. koszty sądowe sprowadzają się do wpisów od skarg w łącznej sumie 1000 zł. (2 x 500 zł. = 1000 zł.). Wnioskodawca dysponuje natomiast miesięcznie łącznym dochodem w wysokości 4 182,38 zł. (1 151,03 zł. + 2 031,35 zł. + 1000 zł. = 4 182,38 zł.). Przyjmując więc, iż na bieżące, miesięczne wydatki W.W. przeznacza kwotę 1304,89 zł., obejmującą opłaty w pełnej wysokości - czyli nie pomniejszone w związku z deklarowaną przez niego partycypacją w kosztach utrzymania, to po odliczeniu tej kwoty od dochodu zostaje mu suma 2 877,49 zł. Z sumy tej komornik pobiera 1200 zł. a strona skarżąca płaci ratę pożyczki w wysokości 1460 zł. Biorąc jednak pod uwagę utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, iż nie ma żadnych podstaw do przyjęcia , że jakiekolwiek prywatne zobowiązania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11) zwolnienie wnioskodawcy w całości od kosztów sądowych naruszałoby istotę prawa pomocy, w rozpatrywanym przypadku. Stąd też zwolnienie strony skarżącej w ¾ części od kosztów sadowych jest rozstrzygnięciem, które nie pozbawia strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża jej w całości kosztami sądowymi, co spowodowałoby pogorszenie jej warunków bytowych. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm.).