I SA/Kr 52/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne - skargę oddala - Skarżący S. W. (dalej skarżący lub zobowiązany) złożył skargę na postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 12 października 2017 r, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 27 lipca 2017 r orzekające o uznaniu za nieuzasadnione wniesionych przez niego zarzutów w sprawie toczącego się postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 2 czerwca 2016 r. Tytuł ten został wystawiony w związku z powstaniem po stronie zobowiązanego obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, bowiem będący jego własnością pojazd samochodowy o nr rej. [...] (wskazany w powyższym tytule wykonawczym) w dniu 4 stycznia 2013 r zajmował w obszarze strefy płatnego parkowania w K. miejsce objęte obowiązkiem wniesienia opłaty za postój, jednakże bez uprzedniego uiszczenia przez korzystającego z drogi publicznej wymaganej opłaty. Za szybą pojazdu w czasie przeprowadzania czynności kontrolnych brak było jakiegokolwiek ważnego dowodu wniesienia opłaty za postój (w tym zwłaszcza ważnych biletów postojowych). Potwierdzeniem zaistniałego zdarzenia była wykonana przez kontrolerów dokumentacja (tj. kopie zawiadomień oraz dokumentacja zdjęciowa dostępna do wglądu w siedzibie Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K.), stanowiąca jednocześnie dla wierzyciela podstawę wystawienia względem właściciela pojazdu upomnienia i późniejszego prowadzenia egzekucji w celu przymusowego ściągnięcia wymaganej należności. Organ zaaprobował przy tym pogląd Prezydenta Miasta K., iż wyjaśnienia Zobowiązanego nie wskazują na nieistnienie obowiązku podlegającego egzekucji. Zarzucił on bowiem przede wszystkim, że parkomat był niesprawny i nie przyjmował pieniędzy, dlatego też jego żona parkując samochód nie mogła uiścić należnej opłaty. Nie jest to jednak okoliczność mająca wpływ na zaistnienie obowiązku podatkowego, który powstaje z mocy prawa, a obowiązująca uchwała nr XXI/229/ll Rady Miasta Krakowa z dnia 06.07.2011 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego Nr 363 z dnia 20.07.2011 r., póz. 3099 ze zm.) nie przewiduje okoliczności wyłączających obowiązku dokonania opłaty w sytuacjach losowych, w tym w szczególności w przypadku niesprawności jednego z parkomatów. W sytuacji jeżeli uiszczenie opłaty za postój nie jest możliwe w parkomacie najbliższym miejscu postoju pojazdu, należy odnaleźć inny parkomat. W dniu zdarzenia na ul. [...] znajdował się co prawda tylko jeden parkomat, jednakże na ul. [...] znajdowało się sześć urządzeń, na ulicy [...] cztery, natomiast kolejne na ulicy [...]. , Wyjaśniono także, że Zobowiązany nie wykazał innych okoliczności, o których mowa w art. 33 § l pkt l u.p.e.a. nie wykazał bowiem, że zobowiązanie zostało wykonane lub umorzone, albo też wygasło. Nie uległo także przedawnieniu, bowiem nie upłynął jeszcze wynikający z art. 40 d § 3 ustawy o drogach publicznych pięcioletni okres przedawnienia tego zobowiązania liczony od końca roku kalendarzowego, w którym opłata powinna zostać opłacona. Zobowiązanie z tytułu nieopłaconego postoju samochodu n nr rej. [...] powstało w 2013 r , a tytuł wykonawczy wystawiono w 2017 r, co zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia. Za bezpodstawny uznano także zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (skarżący twierdził, że pojazd zaparkowała jego żona współwłaściciel pojazdu) podkreślając, że w przypadku współwłasności pojazdu ponoszą ono solidarną odpowiedzialność za zapłatę spornej opłaty, a zatem wierzyciel może skierować egzekucję całej należności do każdego z nich. Zarzuty zostały oparte na podstawie art 33 § l pkt l ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( dalej jako u.p.e.a. ), który obejmuje wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku podlegającego egzekucji W skardze zarzucono naruszenie art. 13 ust l pkt l ustawy o drogach publicznych poprzez uznanie, że nie mają znaczenia przyczyny, które spowodowały nieuiszczenie należnej opłaty. Wbrew twierdzeniom organów przepis ten nie uniemożliwia organom badania czy brak uiszczenia należnej opłaty był zawiniony czy też nie. Takie postępowanie organów naruszyło także art. 7 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy. Skarżący podkreślił przy tym, że jego żona, która parkowała pojazd nie miała fizycznej możliwości przemieszczenia się do oddalonego od niej o kilkadziesiąt metrów czynnego parkomatu, bowiem umówiona była do lekarza z chora matką, której nie mogła pozostawić samej bez opieki, gdyż stanowiło to realne zagrożenie dla jej życia i zdrowia. Z tego względu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W tym miejscu należy wskazać, iż generalnie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. I tak, stosownie do art. 13 ust. l pkt l ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W przepisie art. 13b ust. 2 ustawy o drogach publicznych ustawodawca wskazał na cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że: strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w cełu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Strefę płatnego parkowania ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. l pkt l, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. l ustawy o drogach publicznych, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób jej pobierania - art. 13b ust. 4 pkt 1) i 3) ustawy o drogach publicznych. Natomiast zgodnie z art. 13f ust. l i 2 ustawy o drogach publicznych - za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania określa również rada gminy (rada miasta), przy czym jej wysokość nie może przekroczyć 50,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżone postanowienie SKO w K. zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w zakresie opłat dodatkowych z tytułu niezapłaconego postoju w strefie płatnego parkowania. Wniesione przez skarżącego zarzuty w sprawie toczącego się postępowania egzekucyjnego wyznaczają granice niniejszej sprawy. Stosownie do treści art. 27 § l pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 §1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. W sprawie zgłoszone przez skarżącego zarzuty dotyczyły: nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego. Oceniając zaistniały w sprawie stan faktyczny należy zauważyć, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. W ciągu siedmiu dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, zobowiązany może zgłosić zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Po upływie tego terminu nie jest dopuszczalne zgłaszanie przez zobowiązanego nowych zarzutów, uzupełnianie zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując ich nowe podstawy faktyczne lub prawne. Występuje tzw. petryfikacja zarzutów. Zarówno organ jak i Sąd związani są granicami jakie wyznaczają zgłoszone we właściwym czasie zarzuty. Odnosząc się do wniesionych przez skarżącego zarzutów na postępowanie egzekucyjne, Sąd zauważa, że problematykę opłat związanych z pozostawieniem pojazdów w strefie płatnego parkowania reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W przepisie art. 13 ust. l u.d.p. zawarto ogólną regułę, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust, l pkt l, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. l u.d.p., za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 u.d.p. wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania stanowiąc, że: "Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej". Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty, określa sposób ich pobierania. Może także może wprowadzić opłaty abonamentowe lub zryczałtowane oraz zerową stawkę opłaty dla niektórych użytkowników drogi (art. 13b ust. 4). Za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. l i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku wszystkich dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5). Opłaty za parkowanie są natomiast dochodami gminy (art. 5 ust. 2 pkt l ustawy z 30 czerwca 2006 r. o finansach publicznych; art. 54 ust. l ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym). Rada Miasta, w oparciu o upoważnienie zawarte w przywołanych przepisach ustawy, w dniu 6 lipca 2011 r. podjęła uchwałę Nr XXI/229/ll w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat. Stosownie do powołanej uchwały - ustala się na terenie miasta K. strefę płatnego parkowania na obszarze charakteryzującym się znacznym deficytem miejsc postojowych, oraz wprowadza się opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w tej strefie w wysokości podanej w załączniku do uchwały. Za nieuiszczenie opłaty za parkowanie lub przekroczenie czasu opłaconego parkowania w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 50,00 zł (§ 3 uchwały). Z powyższych przepisów wynika także, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej, stanowiącej - w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązek ten winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest zatem konieczna (ani wręcz dopuszczalna) jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Okoliczność, iż przepisy u.d.p. stwierdzające, że przedmiotowe opłaty są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane łub określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku. Zaistnienie okoliczności faktycznej, jaką jest nieuiszczenie opłaty parkingowej skutkuje obowiązkiem zapłaty opłaty dodatkowej w określonej wysokości, a obowiązek ten obciążą właściciela pojazdu. Za takim rozumieniem wskazanych przepisów ustawy o drogach publicznych przemawia założenie racjonalności prawodawcy, wykładnia logiczna i cełowościowa. Należy przede wszystkim podkreślić, iż istotną przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji, prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu). Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty (ww. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 listopada 2015 r.; podobnie w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Szczecinie z dnia 23 lutego 2011 r., I SA/Sz 952/11 oraz w Warszawie z dnia 28 września 2012 r., VII SA/Wa 1186/12; dostępne: http: //orzeczema.nsa.gov.pl). Art. 13 ust l pkt l i art. 13f ust l u.d.p. nie mogą być kwalifikowane jako przepisy wprowadzające odpowiedzialność karną w rozumieniu art. 42 ust. l Konstytucji. Zaś konstytucyjna zasada niewinności zawarta w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka nie może być rozumiana tak, by ograniczała czy uniemożliwiała pobieranie opłat za parkowanie, w tym pobieranie opłaty dodatkowej. Należy także wskazać, iż dokonana przez organy i Sąd I instancji interpretacja art. 13 ł ust. l pkt l i art. 13f ust. l u.d.p. nie narusza konstytucyjnej zasady niewinności, wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, w myśl której każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Przede wszystkim prowadzone przez organ postępowanie egzekucyjne nie dotyczy materii należącej do kompetencji sądu karnego i nie przesądza o istnieniu winy. Pojęcie winy, co do zasady, jest przypisane postępowaniu karnemu, w którym sąd dokonując kwalifikacji prawnej czynu, orzeka o winie i karze. Organ administracyjny w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie rozstrzyga czy korzystający z drogi popełnił przestępstwo lub wykroczenie (nie bada się winy ani zaistnienia znamion przestępstwa, czy wykroczenia), a jedynie w razie wniesienia stosowanego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym czy na zobowiązanym ciąży powstały z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i opłaty dodatkowej. Z treści art. 13 ust. l pkt l i art. 13f ust. l u.d.p. wynika bowiem, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego ż dróg publicznych. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystający" obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby, tj. osoby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu czy zgody. W tym miejscu podnieść należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, albo jego posiadacza - w przypadku leasingu, a kierowanie egzekucji właśnie do niego opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu (posiadacz) jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się także, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § l u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu organ egzekucyjny ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1513/08 i 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09 i I OSK 868/09; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/G1 319/15; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10; dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznanej sprawie współwłaścicielem pojazdu był skarżący, zatem to na nim spoczywał obowiązek zapłaty za parkowanie. Mając na uwadze ww. okoliczności, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, działając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., póz. 1369 ze zm.).