I SA/Kr 61/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.J., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 31.10.2013r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2008r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 31.10.2013r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2008r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1244/13. P.J. ur. w 1978r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W listopadzie 2011r. Sąd Okręgowy w K. , XI Wydział Cywilny Rodzinny orzekł rozwód małżeństwa zawartego pomiędzy nim a I.J.. W wyroku Sąd zasądził również alimenty na rzecz małoletniego syna R.J. . Wnioskodawca zatrudniony jest na pełnym etacie w Spółce z o.o. "D", ze średnim miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 10 249,11 zł., netto, (14 500 zł., brutto). Prowadzi też działalność gospodarczą pod firmą : "P". W 2013r. uzyskał on łączny dochód w wysokości 80 448,22 zł. przy przychodzie wynoszącym 186 928,08 zł. W listopadzie 2013r. organ podatkowy zajął jego rachunek bankowy prowadzony w Alior Banku S.A. oraz wynagrodzenie za pracę do wysokości 73 296 ,98 zł. Do miesięcznych wydatków P.J. zaliczył : czynsz za wynajmowane mieszkanie w wysokości 1950 zł., alimenty w wysokości 2000 zł., koszty paliwa – 1000 zł., ratę leasingu samochodu marki Renault Thalia w wysokości ok. 600 zł., ratę kredytu w wysokości 3000 zł., koszty żywności, ubrań oraz koszty zapewnienia wykształcenia , rekreacji i upominków okolicznościowych dla syna, koszty wspólnych wyjazdów na wakacje czy ferie w łącznej wysokości 2000 zł., abonament telefoniczny w wysokości 250 zł., opłatę za internet w wysokości 100 zł., składkę na OIRP w wysokości 100 zł., składkę zdrowotną w wysokości 270 zł., koszty programu Legalis w wysokości 323 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). Podkreślić też należy, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869). W niniejszej sprawie koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. i w świetle przedstawionych przez stronę skarżącą okoliczności, pozostają w zasięgu jej możliwości płatniczych, mimo zajęć egzekucyjnych. W szczególności należy podkreślić fakt, iż w sytuacji kiedy wnioskodawca stara się o zwolnienie od kosztów sądowych winien zintensyfikować swoje starania w kierunku oszczędzania. Nie ma w takim wypadku miejsca na upominki okolicznościowe a nawet wyjazdy na wakacje czy ferie z dzieckiem. Prawo pomocy jest bowiem formą wspomożenia dla najuboższych, którzy mają trudności z zapewnieniem sobie egzystencji i nie są w stanie poczynić żadnych oszczędności, a nie rodzajem finansowania umożliwiającego "godziwe życie". Podkreślić trzeba, iż strona skarżąca swoje miesięczne wydatki szacuje na sumę 11 593 zł. gdy tymczasem minimalne wynagrodzenie od 1 stycznia 2014r. według Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.09.2013r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2014r. (Dz.U. z 2013r., poz.1074 ) wynosi 1 680 zł. Poza tym część z podanych wydatków wnioskodawcy stanowią zobowiązania z tytułu kredytu czy rat leasingowych a zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11). Stąd też, mając na względzie powyższe okoliczności oraz wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych jest niezasadne. Wychodziłoby ono poza ustawowe ramy instytucji prawa pomocy, determinowane w/w przesłankami. W związku z tym, orzeczono jak w sentencji , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2 , w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ).