I SA/Kr 700/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.P. i P.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 09.03.2011r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. 2. w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 09.03.2011r., Nr[...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K. P. ur. w 1965r. i P. P. ur. w 1963r. w 1998r. zawarli umowę o rozdzielności majątkowej , prowadzą jednak wspólnie gospodarstwo domowe. Na ich utrzymaniu pozostaje córka O. P. ur. w 2001r. K. P. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i uzyskuje z niej ok. 2500 zł. miesięcznie. W roku 2010r. z tego tytułu osiągnęła dochód w wysokości 16 991,72 zł. przy przychodzie na poziomie 589 470,24 zł. Podstawa opodatkowania tej działalności z tytułu dostawy i nabycia towarów w miesiącu maju 2011r. wyniosła 40 588 zł. a stan konta firmowego na dzień 31.05.2011r. przybierał wartość ujemną i wynosił – 59 752,79 zł. P. P. jest osobą bezrobotną , bez prawa do zasiłku. W 2010r. uzyskał dochód w wysokości 8 832,50 zł. Według zaświadczenia Starostwa Powiatowego w [...] nr [...]z dnia 29.06.2011r. na P. P. jako współwłaściciela zarejestrowane są następujące samochody: - samochód ciężarowy marki FSO Truck 1,6 , rok prod. 1996 - samochód ciężarowy marki Iveco Daily, rok prod. 2000 P.P. oświadczył jednak , że samochody te zostały dawno temu sprzedane a na skutek zaniedbań nie zostały przedłożone dokumenty pozwalające na wykreślenie ich z rejestru. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: opłatę za gaz – 624,58 zł. , opłatę za energię elektryczną – 317,42 zł. , opłatę za wodę i odprowadzanie ścieków – 317,63 zł. Wysokość płaconego podatku od nieruchomości wynosi natomiast 286 zł. , rocznie K. P. jest właścicielką nieruchomości o pow. 30 arów położonej w K. M. , zabudowanej domem o pow. 150 m2. W domu tym mieszka również pełnoletni syn D. P. , zajmując górną kondygnację domu, która stanowi jakby odrębne mieszkanie. Prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe i partycypuje w 1/3 części w we wszystkich kosztach utrzymania domu. Strona skarżąca nie posiada lokat bankowych ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia małżonków od kosztów sądowych w całości. Pomimo rozdzielności majątkowej prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, które uzyskuje dochód w postaci zysków osiąganych przez K. P.. Rozmiar przychodów za 2010r. (589 470,24 zł. ) oraz podstawa opodatkowania prowadzonej działalności z tytułu dostawy i nabycia towarów w miesiącu maju 2011r. (40 588 zł.) nie wskazują natomiast na złą kondycję gospodarczą przedsiębiorstwa K. P. Trzeba przy tym podkreślić, iż podnoszony przez stronę skarżącą argument o istnieniu od 1998r. rozdzielności majątkowej małżonków w obliczu łącznego ich gospodarowania oraz regulacji dotyczących w/w kwestii, nie ma znaczenia dla sprawy. Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r. , nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Należy też zauważyć, iż obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych.(por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ) Po drugie natomiast trzeba podkreślić , iż rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się , do majątków małżonków , a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie , iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. (por. postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r. , sygn. akt I Fz 229/09 ). Patrząc natomiast na koszty utrzymania domu wynoszące ok. 1 288,46 zł. (przy założeniu , że miesięczny koszt podatku od nieruchomości wynosi 28,83 zł.; 286 zł. : 12 miesięcy = 28,83 zł. ) widać, iż są one ok. dwa razy niższe niż uzyskiwany miesięczny dochód K. P. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (2 500 zł.), przy czym pamiętać trzeba, iż 1/3 ich część pokrywa D. P. Zwolnienie strony skarżącej w całości od kosztów sądowych w świetle wyżej wymienionych okoliczności byłoby więc niezasadne. Z drugiej jednak strony orzecznik w ocenie zdolności płatniczych K. P. i P.P. wziął pod uwagę fakt , iż w niniejszej sprawie sam wpis od skargi wynosi 2000 zł. co jest sumą przekraczającą możliwości finansowe małżonków a P. P. w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 725/11, I SA/Kr 726 -28/11, I SA/Kr 731-33/11 będzie zobowiązany zapłacić koszty sądowe w łącznej kwocie 700 zł. Mając na względzie te okoliczności, orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie małżonków w niniejszym postępowaniu od kosztów sądowych, ponad kwotę 100 zł. (która stanowi najniższą wysokość wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) - tak jak w w/w sprawach , jest rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym ich możliwościom finansowym. Nie pozbawia ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować uniemożliwienie skorzystania z przysługującego stronie "prawa do sądu" i sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.