I SA/Kr 80/17

|Sygn. akt I SA/Kr 80/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2017 r., sprawy ze skargi Stowarzyszenia G. w K. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 13 maja 2014 r. do sygn. akt I SA/Kr 559/14 - skargę oddala - Stowarzyszenie G. (dalej jako Skarżąca) pismem z dnia 19 lutego 2014 r. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 13 maja 2014 r sygn. akt I SA/Kr 559/14 odrzucił skargę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wyjaśnił , że Skarżąca była wzywana pod rygorem odrzuceni skargi do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu wskazującego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej tj. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Z obowiązku tego nie wywiązała się . Pismem z 13 czerwca 2014 r. Stowarzyszenie zwróciło się do Sądu o "otworzenie rozprawy na nowo i sprostowanie oczywistej niedokładności" ww. postanowienia poprzez "zastąpienie odrzucenia skargi na orzeczenie jej zawieszenia" (domyślnie: zawieszenie postępowania). Postanowieniem z 10 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 559/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, odmówił sprostowania postanowienia tego Sądu z 13 maja 2014 r., odrzucającego skargę Stowarzyszenia , na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 31 grudnia 2013 r., w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Na ww. postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie w dniu 12 listopada 2014 r. Postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r. tut. Sąd zwolnił skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowił dla niej adwokata wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką. Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu . Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt II FZ 635/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowieniem z 10 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 559/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie odmowy sprostowania postanowienia. Pismem z dnia 25 stycznia 2016 r. Skarżąca złożyła skargę o wznowienie postępowania o sygn. akt I SA/Kr 559/14 na zasadzie art. 273 § 2 w zw. z art. 133 § 3 p.p.s.a Jednocześnie zawnioskowano zmianę pełnomocnika z urzędu wobec zaniechania wykonywania przez niego powierzonych czynności oraz obciążenie go kwotą 1500 zł. na rzecz prywatnej firmy sporządzającej pisma procesowe. W uzasadnieniu skargi podniesiono , że do dnia 27.07.2016r. profesjonalny pełnomocnik z urzędu nie wniósł żadnego pisma merytorycznego w sprawie a sędzia NSA Grażyna Nasierowska zamknęła sprawę rażąco naruszając art 132 ppsa w tym pomijając orzeczenie merytoryczne czym naruszyła prawo do sądu, prawo procesowe i materialne wydając postanowienie jedynie z obszaru formalnego. Powołano się przy tym na Postanowienie NSA z 12 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 70/06 zgodnie z którym odwołano się do argumentu zbytniego rygoryzmu formalnego, który w konsekwencji prowadzić może do pozbawiania strony wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji t RP prawa do sadu. Przyjęcie tej koncepcji prowadziłoby jednak do zaakceptowania obejścia bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 35 p.p.a.a. W stanie sprawy w której zapadło to rozstrzygniecie, wyrażenie tak daleko idącej tezy było zresztą zbędne, skoro wojewódzki sąd administracyjny dopuścił się naruszenia art. 6 i art. 49 § 1 p.p.a.a.. nie wzywając skarżącej do podpisania przez osobę niemogącą być pełnomocnikiem w postępowaniu sądowo administracyjnym . Odrzucenie skargi było zatem przedwczesne. W judykaturze za dominujący uznać należy pogląd, iż w przypadku podpisania skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, strona winna być wezwana do podpisania skargi w trybie wskazanym w art 49 §1 p.p.a.a. (tak m.in. NSA w postanowieniu z dnie 12 grudnia 2006 r., I OSK 2703/05, ONSAIWSA 2006, nr 3, poz. 77). Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego nie jest zasadna. Stosownie do art. 270 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w przypadkach przewidzianych w przepisach art. 271-285 w.w. ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym od prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, ale jednocześnie jest pismem strony w rozumieniu art. 45 p.p.s.a., powinno więc odpowiadać wymogom określonym w art. 46 p.p.s.a., powinno też być sporządzone przez którąś z osób wymienionych w art. 276 p.p.s.a., a ponadto powinno zawierać wszystkie te elementy, które zostały wyszczególnione w art. 279 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2005 r., I GSK 359/05 - ONSAiWSA 2005, nr 5 poz. 98). Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W świetle powyższych regulacji uznać należy, iż skarga o wznowienie postępowania opiera się na ustawowych przesłankach wznowienia i wniesiona została w terminie. W ocenie Sądu przedstawione przez Skarżącą argumentację należy zakwalifikować jako brak należytej reprezentacji strony i pozbawienie jej wskutek naruszenia przepisów możliwości działania, to jest przesłankę określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., jak również wykrycie przez stronę takich okoliczności faktycznych i środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, to jest przesłankę określoną w art. 273 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do problematyki dochowania terminu do wniesienia skargi zauważyć należy, iż w terminie przewidzianym do złożenia skargi na postanowienie o odrzuceniu skargi Skarżąca złożyła pismo procesowe , w którym kontestowała ww. postanowienie . Ostatecznie sprawa ta została prawomocnie załatwiona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2016 r. co było podstawą stwierdzenia prawomocności postanowienia tuty. Sądu z dnia 13 maja 2014 r. w dniu 1 lutego 2017 r. Z uwagi na fakt , że podstawą wznowienia mogą być tylko prawomocne orzeczenia ww. datę należy przyjąć jako początek liczenia terminu z art. 277 p.p.s.a. Stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia oraz czy jest wniesiona w terminie. W razie braku jednej z tych przesłanek Sąd ma obowiązek wniosek odrzucić. W badanym przypadku , jak wynika z uzasadnienia skargi , składając przedmiotowy wniosek Skarżąca powołała się na ustawową przesłankę wznowieniową – określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a.. Na tym etapie spełnione zatem zostały wymogi do skierowania sprawy na rozprawę, bowiem zgodnie z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia. Sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom p.p.s.a. nie oznacza bowiem, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, a ocena trafności podstawy wznowienia następuje na rozprawie. W ocenie Sądu w rozpatrywanym przypadku powołana przez Skarżącą podstawa wznowienia nie występuje. Podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały w ustawie o postępowaniu przed Sadami administracyjnymi wyliczone taksatywnie i można je podzielić na trzy grupy: 1)przyczyny nieważności (art. 271); 2)właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273); 3)orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą, lub rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272). Zgodnie z art. 272 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Natomiast w myśl art. 273 § 2 p.p.s.a. Można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. W niniejszej sprawie Skarżąca powoływała się na brak aktywności pełnomocnika z urzędu na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym , oraz na fakt konieczności wezwania strony do podpisania skargi w przypadku braku umocowania pełnomocnika( Powoływany wyrok NSA sygn. akt I OSK 70/06 ) . Innych okoliczności mogących być podstawą wznowieniową nie podnosiła . Zauważyć należy , że pierwszy z ww. zarzutów nie może być rozpatrywany przez tut. Sąd albowiem sprawa dotyczy postępowania przed Naczelnym Sadem Administracyjnym i właściwy w sprawie rozpoznania wniosku o wznowienie na podstawie art. 175 p.p.s.a. jest ten Sąd. Natomiast w przypadku, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest NSA, odpowiednie zastosowanie znajduje art. 175, wprowadzający przymus adwokacko-radcowski przy sporządzeniu skargi o wznowienie postępowania. Niedopełnienie powyższego wymagania skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 i art. 276, bez potrzeby uprzedniego wzywania o usunięcie braku, gdyż ma on charakter nieusuwalny (por. postanowienia NSA: z dnia 15 lipca 2010 r., II OSK 955/10, LEX nr 663588, i z dnia 9 lutego 2007 r., II FZ 87/07, LEX nr 501517, oraz komentarz do art. 175). Ustawa nie przewiduje natomiast przy sporządzeniu skargi o wznowienie postępowania przymusu adwokacko-radcowskiego, jeśli postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania toczy się przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Niemniej jednak pomimo niezadowolenia z pracy pełnomocnika , Skarżąca kontestowała postępowanie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 559/14 , zatem w ocenie Sądu przedmiotem skargi było postępowanie zakończone postanowieniem z dnia 13 maja 2014r. Na wstępie podnieść należy , że Skarżąca nie wykazała , że w dniu złożenia skargi nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Również podnoszone przez Skarżącą argumenty dotyczące konieczności wezwania strony do podpisania skargi nie zasługują na uwzględnienie . Podstawą odrzucenia skargi nie była bowiem kwestia umocowania pełnomocnika lecz kwestia braków formalnych polegających na niewykazaniu umocowania do działania w imieniu Skarżącej przez osoby podpisane na skardze. Stosownie do art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Organy te lub osoby, o których mowa w tym przepisie na podstawie art. 29 p.p.s.a. mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli tego nie zrobią, Sąd uprawniony jest w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwać ich do usunięcia dostrzeżonych braków pod rygorem określonych skutków prawnych. Strona powinna zastosować się do treści wezwania sądowego. W przeciwnym wypadku musi być świadoma negatywnych konsekwencji procesowych niezastosowania się lub niewłaściwego zastosowania do tego wezwania. Stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z tych wymagań jest dołączenie do skargi dokumentu wykazującego umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej, jeżeli skargę wnosi osoba fizyczna uprawniona do działania w imieniu osoby prawnej (art. 28 § 1 p.p.s.a.). Nieprzedstawienie dokumentu wykazującego umocowanie do działania w imieniu osoby prawnej stanowi brak formalny pisma, którego nieusunięcie we wskazanym przez sąd terminie skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (p. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1337/04, opubl. w ONSAiWSA 2005/5/91). Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie , odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżącej przysługiwało prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego gdzie mogła podnosić merytoryczne zarzuty dotyczące prawidłowości postanowienia tut. Sądu z 13 maja 2014 r. z czego jednak nie skorzystała . Zarzutów tych nie może jednak podnosić na etapie postępowania o wznowienie postępowania sądowego . Skarga o wznowienie postępowania jest bowiem środkiem obalania prawomocnych orzeczeń w wyjątkowych, ściśle określonych wypadkach, o odrębnych i właściwych sobie cechach. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przysługuje tylko od ściśle określonych orzeczeń i jest oparta na wąsko określonych podstawach. Przy ich stosowaniu nie można stosować wykładni rozszerzającej. W postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania nie są rozpoznawane zarzuty poza zakresem ustawowych podstaw wznowienia (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2008 r., II FSK 115/07, LEX nr 480263). Odnosząc się do wniosku Skarżącej o zmianę pełnomocnika należy wskazać, że o tym, jaka konkretnie osoba będzie pełnomocnikiem, stosownie do art. 253 p.p.s.a., decyduje wyłącznie właściwa korporacja zawodowa (w rozpoznawanej sprawie Okręgowa Rada Adwokacka). W sytuacji gdy Skarżąca nie jest zadowolona z ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata może złożyć do Okręgowej Rady Adwokackiej wniosek o zmianę pełnomocnika. Jednocześnie należy zwrócić uwagę , że sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny pracy pełnomocnika jak również nie ma instrumentów prawnych do zasądzenia od pełnomocnika na rzecz prywatnej firmy kosztów sporządzania pism procesowych. Również takiej podstawy nie dają powołane przez Skarżącą przepisy. Powołana bowiem podstawa prawna ( abstrahując , że jest nieaktualna) dotyczy postępowania cywilnego a nie administracyjnego i dotyczy opłaty wnoszonej do sądu wymaganej przy wnoszeniu pism podlegających takiej opłacie . Wszystkie powyższe okoliczności wskazują, że w sprawie faktycznie nie zaistniała żadna z wskazanych w skardze ustawowych podstaw wznowienia, a zatem nie spełnia wymogów określonych art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie , działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 276 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania sądowego oddalił.