I SA/Kr 801/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2018r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku W. S. , o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 23.05.2018r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 23.05.2018r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów W. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną S. S. ur. w 1950 r. oraz córką K. S. ur. w 2016r. Otrzymuje on emeryturę z ZUS w wysokości [...] zł, miesięcznie, netto. W 2017r. uzyskał z tego tytułu oraz z tytułu świadczeń ze [...] [...] zł dochodu. Żona otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, miesięcznie, netto. W 2017r. uzyskała z tego tytułu oraz z tytułu świadczeń ze [...] [...] zł dochodu. W. S. na dzień 05.09.2018r. miał zgromadzoną: - kwotę [...]dolarów amerykańskich (USD), w ramach rachunku walutowego w Banku P. O. w T., - kwotę [...]dolarów amerykańskich (USD), w ramach lokaty terminowej w Banku P. O. w T.. S. S. na dzień 05.09.2018r. miała zgromadzoną: - kwotę [...]dolarów amerykańskich (USD), w ramach rachunku walutowego w Banku P. O. w T., - kwotę [...]dolarów amerykańskich (USD), w ramach lokaty terminowej w Banku P. O. w T.. Zobowiązania i miesięczne wydatki rodziny obejmują : opłaty za media ok. [...] - [...] zł, koszty wyżywienia – [...] zł, koszty leków – [...] zł, koszty wizyt lekarskich – [...] zł, koszty utrzymania samochodu – [...] zł. Wnioskodawca jest właścicielem następujących pojazdów: - samochodu ciężarowego marki Ż. , rok prod. 1985 , - motocykla marki Y. , rok prod. 2006, - samochodu osobowego marki R. L., rok prod. 1997, - samochodu osobowego marki O. , rok prod. 1984, - samochodu ciężarowego marki C. , rok prod. 1990, - ciągnika rolniczego marki S. , rok prod. 1965, oraz współwłaścicielem z panem R. S. samochodu ciężarowego marki V. , rok prod. 1996. W rubryce formularza PPF dotyczącej składników majątku – "mieszkanie" W. S. wpisał: "50 m (mieszkanie użyczone)". Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2018r., poz. 1302) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). W niniejszej sprawie nie zachodzą takie okoliczności , które uzasadniałyby przyznanie finansowej pomocy państwa dla strony w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Zarówno wnioskodawca jak i jego żona uzyskują stałe dochody, w postaci świadczeń krajowych i zagranicznych, pozwalających pokryć ich bieżące wydatki. Najistotniejszym jest jednak fakt posiadania przez małżonków znacznych oszczędności na kontach i lokatach walutowych, przekraczających kilkudziesięciokrotnie wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, który zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z dnia 24 grudnia 2003 r., nr 221, poz. 2193 z p.zm. wynosi [...] zł. Strona skarżąca jest ponadto właścicielem licznych pojazdów, które nie służą ani do wykonywania pracy zarobkowej ani do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. W związku z tym mogą one być źródłem pozyskania środków finansowych w wyniku spieniężenia. Biorąc więc pod uwagę powyższe, zwolnienie strony od kosztów sądowych wychodziłoby, w rozpatrywanym przypadku, poza ustawowe ramy instytucji prawa pomocy. Stąd też orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. , poz. 1302).