I SA/Kr 853/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 2 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.03.2015r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, postanawia: oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.03.2015r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K.K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną E.K.. Przebywa ona tymczasowo w Niemczech, gdzie pracuje na zlecenie. Wnioskodawca pozostaje na jej utrzymaniu. Podczas jego wizyt u żony w Niemczech otrzymuje od niej od 4000 zł. do 5000 zł., miesięcznie. Miesięczne wydatki strony skarżącej obejmują :opłatę za energię elektryczną ok. 125 zł. (250 zł. : 2 miesiące = 125 zł.), opłatę za wodę ok.150 zł. (300 zł. : 2 miesiące = 150 zł.), opłatę za gaz – ok. 350 zł. (704 zł. : 2 miesiące = 352 zł. – dane z dnia 11.05.2015r.), koszty wyżywienia ok. 500 zł. Wnioskodawca spłaca też kredyt, którego łączna rata, jak wskazują przelewy z dnia 15.05.2015r. wynosi ok. 2218,90 zł. (922,11 zł. + 1 296,79 zł. = 2218,90 zł.). Płaci też podatek od nieruchomości w wysokości 550 zł., rocznie (czyli ok. 45,83 zł. miesięcznie). K.K. jest właścicielem: - samochodu osobowego marki Mercedes ML, rok prod 2007, - domu o pow. 130 m2, - mieszkania o pow. 80 m2,- nieruchomości rolnej o pow. 1,3 ha,- udziału w wysokości 30/100 części w użytkowaniu wieczystym nieruchomości, znajdującej się w O., o pow. 4,0915 ha, zabudowanej budynkiem hali filtrów żwirowych ze zbiornikiem wody czystej, budynkiem pompowni z betonowymi zbiornikami oraz budynkiem pompowni mułu, obciążonej hipotekami przymusowymi w wysokości 83 355 zł. i 267 195 zł. - udziału w wysokości 40/64 części w nieruchomości, znajdującej się w C. przy ul. S., o pow. O,0844 ha, zabudowanej budynkiem mieszkalnym nr 26, obciążonej hipoteką przymusową zwykłą w wysokości 755 zł. - nieruchomości, znajdującej się w C. przy ul. O., o pow. 0,0570 ha, zabudowanej budynkiem nr 12 i garażem, obciążonej hipoteką umowną w wysokości 540 500 zł. - nieruchomości, znajdującej się w Chrzanowie, o pow. 0,0352 ha, obciążonej hipoteką przymusową w wysokości 25 167,12 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wprawdzie nie pracuje ale otrzymuje środki finansowe od swojej żony w wysokości od 4000 zł. do 5000 zł., w zależności od miesiąca. Z sumy tej na raty kredytu i bieżące wydatki przeznacza kwotę 3389,73 zł. (125 zł. +150 zł. + 350 zł. + 500 zł. + 2218,90 zł. + 45,83 zł. = 3389,73 zł.). Analizując powyższe dane, stwierdzić trzeba, że po pierwsze wnioskodawca nie wskazał żadnych przeszkód uniemożliwiających mu podjęcie pracy zarobkowej, po drugie z kolei uzyskiwane od żony kwoty, nawet po uwzględnieniu wymienionych wydatków pozwalają na poczynienie oszczędności w wysokości 1057 zł. Tyle bowiem wynosi wpis od skargi w niniejszej sprawie, a stanowi on zarazem koszty sądowe na obecnym etapie postępowania. Ponadto trzeba wziąć pod uwagę fakt posiadania przez wnioskodawcę licznych nieruchomości, które nie służą do zaspokajania jego potrzeb mieszkaniowych. Dają one natomiast możliwość zaciągnięcia kredytu bądź wydzierżawienia ich, czy w końcu sprzedania w całości lub w części. Biorąc pod uwagę powyższe sytuacja finansowa wnioskodawcy w świetle art. 246§1 pkt 1 w/w ustawy nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stąd też, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).