I SA/Kr 857/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.S. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13.04.2012r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2005r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13.04.2012r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2005r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy o sygn. I SA/Kr 858/12 oraz nadesłanych dokumentów Z.S. ur. w 1971r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną E.P.-S. ur. w 1972r., teściową E.S. ur. w 1947 r. oraz synem D.S. ur. w 2002r. E.P.-S uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2700 zł., miesięcznie. W 2011r. z tego tytułu osiągnęła dochód w kwocie 40 763,16 zł. Prowadzi też działalność gospodarczą pod firmą :" [...]", co przynosi jej dochód w wysokości 6800 zł., miesięcznie. Z tego tytułu, z kolei, w 2011r. osiągnęła dochód w kwocie 151 615,04 zł., przy przychodzie na poziomie 5 274 098,76 zł. Z bilansu firmy za okres od 01.01.2012r. do 31.05.2012r. wynika , iż dochód tej działalności wyniósł 83 386,29 zł. przy przychodzie na poziomie 2 129 613,17 zł. E.P.-S posiada w Banku Spółdzielczym w D.; konto osobiste , na którym na dzień 26.06.2012r. zgromadzona była kwota 503 zł. oraz konto firmowe , którego saldo na dzień 29.06.2012r. wynosiło 115 547,75 zł. Wnioskodawca podnosi, iż żona jest zapożyczona na sumę 200 000 zł. i spłaca dwa kredyty zaciągnięte w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na kwotę 1 001 850 zł. Miesięczne raty tych kredytów wynoszą natomiast ok. 50 000 zł. Jest ona również właścicielem domu o pow. 250 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 1 ha. Z.S. współpracuje z żoną w prowadzeniu wyżej wymienionej działalności. E.P. otrzymuje natomiast emeryturę w wysokości 1089,05 zł., miesięcznie, netto. Miesięczne wydatki rodziny obejmują : koszty utrzymania ok. 1500 zł., opłatę za energię elektryczną - 519 zł., opłatę za wodę i odprowadzanie ścieków - 400 zł., opłatę za telefony – 200 zł., koszty leków dla E.P. ok. 300 – 400 zł. Strona skarżąca jest właścicielem ½ części mieszkania o pow. 25 m2 , nieruchomości rolnej o pow. 30a oraz wraz z żoną szeregu pojazdów mechanicznych takich jak: [...], o łącznej wartości 5 251 626,53 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). Sytuacja strony skarżącej nie wykazuje natomiast znamion ubóstwa. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca jest właścicielem i współwłaścicielem nieruchomości, współwłaścicielem wymienionych środków trwałych znacznej wartości oraz współpracuje z żoną w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Jego żona uzyskuje natomiast wynagrodzenie z dwóch źródeł w łącznej kwocie 9 500 zł. miesięcznie (2700 zł. + 6800 zł.). Całkowity dochód rodziny wynosi zatem 10 589,05 zł. (1089,05 zł. + 2700 zł. + 6800 zł.) a jej wydatki opiewają na kwotę ok. 3019 zł. (1500 zł. + 519 zł.+ 400 zł. + 200 zł. + 400 zł. – na lekarstwa dla E. P.). Łatwo więc policzyć , że rodzina dysponuje miesięcznym budżetem w wysokości 7 570,05 zł. który pozwala w zupełności pokryć koszty wpisu sądowego w kwocie 1500 zł., zarówno w tej sprawie jak i w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 858/12 (2 x 1500 zł. = 3000 zł.). Trzeba bowiem zaznaczyć , iż zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r.,nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy a obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ). Nie można też przyznać prawa pomocy jednemu z małżonków , jeśli okazałoby się , że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania. (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r. , sygn. akt I Cz 37/67). W rozpatrywanym przypadku nie jest więc do przyjęcia teza, że Z.S. spełnia przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych a przedstawione okoliczności czynią przedmiotowy wniosek bezpodstawnym. W przypadku bowiem ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk, ( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628 ]. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz .270).