I SA/Kr 892/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Sp. z o.o. w likwidacji w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towaru i usług za grudzień 2007 r. postanawia: oddalić wniosek. Strona skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podała, że nie posiada żadnych wartościowych składników majątkowych, a wysokość zobowiązań i brak możliwości wywiązania się z nich, skutkowały postawieniem jej w dniu 13 października 2014 r. w stan likwidacji, przez co nie była w stanie ponieść kosztów postępowania. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że posiada kapitał zakładowy w kwocie 50 000 zł, a wartość środków trwałych na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniosła 1 650 000 zł. Ponadto wskazała, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w kwocie 227 445,12 zł. Na potwierdzenie tych danych skarżąca przedłożyła bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r., rachunek zysków i strat za 2013 r., sprawozdanie Zarządu z działalności Spółki za 2013 r., informację dodatkową do sprawozdania finansowego oraz uchwałę Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki nr 1/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. Zarządzeniem z dnia 7 lipca 2015 r. wezwano skarżącą o przedłożenie dodatkowych dokumentów na okoliczność wykazania jej stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: wyciągów z kont bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy oraz obrazujących ich obecny stan, zeznania podatkowego za 2014 r., zaświadczenia o wysokości funduszy posiadaniach w kasie, zeznania podatkowego z tytułu podatku VAT za ostatni miesiąc, sprawozdania finansowego za 2014 r., spisu środków trwałych (z podaniem ich wartości), oświadczenia określającego z jakich środków skarżąca finansuje wynagrodzenie pełnomocnika – wszystko w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku. Skarżąca pomimo prawidłowego doręczenia jej powyższego wezwania nie przedłożyła wymienionych dokumentów. W sprzeciwienie od postanowienia Referendarza tut. Sądu z dnia 15 września 2015 r. oddającego wniosek o zwolnienie od kosztów strona skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych oraz błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że zarówno na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy, jak i w terminie określonym w zarządzeniu z dnia 7 lipca 2015 r. nie zostało jeszcze złożone w Krajowym Rejestrze Sądowym jej sprawozdanie finansowe za 2014 r. stąd nie było możliwości by je przedłożyć w Sądzie. Podobnie zeznanie podatkowe za 2014 r. Odnośnie pozostałych dokumentów skarżąca wskazała, że nie dysponuje nimi bez własnej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej określanej jako p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że skuteczne (w terminie) wniesienie sprzeciwu przeciwko postanowieniu referendarza w przedmiocie prawa pomocy powoduje, że wniosek o jej przyznanie podlega ponownemu rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd nie jest przy tym ograniczony okolicznościami faktycznymi (w tym dokumentami) przedstawianymi przez stronę wnoszącą o przyznanie prawa pomocy. Wyjątkowość instytucji zwolnienia z kosztów sądowych umożliwiającej prowadzenie indywidualnego sporu sądowego na koszt budżetu państwa (a więc także innych podatników) upoważnia sąd do konfrontowania danych o sytuacji finansowej - przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy- z wszelkimi dostępnymi informacjami i dokumentami, w tym znajdującymi się w aktach innych postępowań, jawnych rejestrach i ewidencjach. W odniesieniu do osób prawnych, ustawodawca w art. 246 § 2 pkt p.p.s.a wprowadził wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (gotówka, zapasy, towary itp.), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 marca 2008 r., I GSK 1199/07 oraz z dnia 1 marca 2012 r., II OZ 123/12). Przy czym przez określenie "środki", o którym mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, ale także wartość środków trwałych. Stąd też sam fakt zajęcia np. rachunków bankowych, nie jest wystarczający dla uznania, że spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 2012 r. II OZ 101/12, z dnia 10 marca 2011 r., I OZ 144/11, z dnia 30 czerwca 2014 r., II FZ 695/14). Ponadto należałoby podkreślić, że osoba prawna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Na wezwanie Sądu skarżąca nie przedłożyła dokumentów niezbędnych do oceny jej stanu majątkowego, która mogłaby skutkować przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W wniesionym sprzeciwie wskazywała, że na dzień złożenia wniosku nie była w stanie przedłożyć sprawozdania finansowego oraz zeznania podatkowego za 2014 r. W ocenie Sądu tego typu tłumaczenia nie są wiarygodne. Podkreślić bowiem należy, że co do zasady – sprawozdania finansowe sporządzane są w ciągu 6 miesięcy od daty zakończenia roku obrachunkowego, a zeznania podatkowe składane są końca marca po zakończeniu roku kalendarzowego, chyba że inny jest rok obrachunkowy. Z dołączonego do pierwotnego wniosku o prawo pomocy sprawozdania finansowego za 2013 r. wynika, że rokiem obrachunkowym u skarżącej jest rok kalendarzowy. W konsekwencji niezrozumiałym jest nieprzedłożenie w sierpniu (wtedy skarżąca otrzymała wezwanie referendarza) lub w październiku 2015 r. (wtedy złożyła sprzeciw) dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansową. Podkreślić należy, że w bilansie za 2013 r. skarżąca wykazała środki pieniężne w kwocie 25 064 zł i środki trwałe (450 000 zł) oraz maszyny (250 000 zł) o stosunkowo dużej wartości. Natomiast samo wykazanie straty na koniec roku obrachunkowego nie musi przesądzać jeszcze o złej kondycji firmy. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad tym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych Bez znaczenia natomiast jest okoliczność, że skarżąca znajduje się w fazie likwidacji, której zasadniczym celem jest zakończenie jej działalności. Likwidacja nie przesądza o sytuacji majątkowej skarżącej, która może znajdować się w dobrej kondycji finansowej, a tym samym posiadać środki na ponoszenie kosztów sądowych. Co więcej, posiadanie przed likwidacją wartościowego majątku uzasadnia przypuszczenie, że majątek ten w toku likwidacji albo będzie zbywany (za co skarżąca uzyskiwać będzie wolne środki finansowe), albo przekazywany będzie bezpośrednio wspólnikom. Zdaniem Sądu nieuzasadnionym byłoby finansowanie skarżącej przez Budżet Państwa w sytuacji, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, że skarżąca posiada faktyczny majątek i ten majątek zostanie przekazany wspólnikom w procedurze likwidacji. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na zasadzie art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi