I SA/Kr 928/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.04.2015r. , nr [...] , w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, postanawia 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w ½ części 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.04.2015r. , nr [...] , w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy M.J. ur. w 1940 r. przeżył obóz nazistowski i jest inwalidą II grupy i ma problemy zdrowotne. Przebył ostry zawał serca, zdiagnozowano u niego chorobę niedokrwienną serca, dusznicę bolesną stabilną, chorobę wieńcową niestabilną, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki lipidowej. W październiku 2008r. wyryto u niego raka (czerniaka) oraz guza w lewej nerce, która musiała zostać usunięta. W czerwcu 2008r. wnioskodawca miał zabieg angioplastyki prawnej tętnicy wieńcowej z implantacją stentu a w sierpniu 2008r. angioplastykę gałęzi międzykomorowej przedniej z implantacją stentu DES oraz plastykę gałęzi przekątnej. W marcu 2009r. przeszedł zabieg pomostowania naczyń wieńcowych z powodu niestabilnej dusznicy bolesnej. Pomimo wykonanych zabiegów stwierdzone zostało u niego napadowe migotanie przedsionków. W związku z w/w schorzeniami M.J. musiał poddać się rehabilitacji. Mimo tego konieczny stał się kolejny inwazyjny zabieg angioplastyki: prawej tętnicy szyjnej wewnętrznej. Stwierdzono również u pacjenta zwężenie lewej tętnicy kręgowej. Obecnie pozostaję w ciągłym leczeniu kardiologicznym, albowiem stan jego zdrowia w tym zakresie jest niestabilny. Wnioskodawca został zakwalifikowany do leczenia rewaskularyzacyjnego. Ma również poważne problemy z kręgosłupem. M.J. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną T.J. ur. w 1943 r., która jest inwalidką I grupy i orzeczono w stosunku do niej niezdolność do pracy. W 1995r. przebyła ona zawał serca w wyniku, którego doszło do czterokrotnego zatrzymania akcji serca. T.J. jest osobą przewlekle chorą. Była wielokrotnie hospitalizowana w oddziałach kardiologicznych. W 2006r. założono jej stent do prawej tętnicy wieńcowej. W 2010r. przeszła operację guza pęcherza moczowego. W lutym 2013r. miała udar niedokrwienny prawej półkuli mózgu, który spowodował niedowład m.in. twarzy po lewej stronie oraz kończyn lewych. Wystąpiła też niedrożność lewej tętnicy szyjnej wewnętrznej oraz zwężenie prawej tętnicy szyjnej wewnętrznej. W marcu 2013r. stwierdzono u niej padaczkę pourazową a w lutym 2015r. nastąpiła utrata przytomności z niedowładem prawej kończyny górnej oraz drgawki. T.J. pozostaje również w leczeniu psychiatrycznym, albowiem przewlekle cierpi na zespół zaburzeń depresyjno - lękowych. Ponadto w maju 2015r. trafiła do szpitala z uwagi na poważne złamanie główki kości udowej. W związku z tym przeprowadzona została operacja wstawienia endoprotezy ale pacjentka dostała zapalenia płuc. Aktualnie czeka ją długoterminowa, co najmniej kilkumiesięczna rehabilitacja. M. J. z tytułu renty i emerytury otrzymuje łącznie 3 976,70 zł., miesięcznie, netto. W 2014r. uzyskał 18 292,12 zł. dochodu, przy przychodzie w wysokości 19 492,12 zł. T.J. otrzymuje emeryturę w wysokości 1225,44 zł., miesięcznie , netto. Wnioskodawca podał , iż miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: czynsz , opłatę za wodę , energię elektryczną, internet, telewizję , telefony – 700 zł., koszty wizyt lekarskich , badań, leków – 300 zł., koszty środków czystości, środków higienicznych, wyżywienia i odzieży – 2 500 zł., koszty utrzymania samochodu – 600 zł. Ponadto zaznaczył, że spłaca wraz z żoną raty pożyczek, których miesięczna wysokość wynosi 934 zł. Zarówno M J jak i T J nie posiadają oszczędności, nieruchomości. Mieszkają w mieszkaniu syna, który użycza im lokal bezpłatnie. Są natomiast współwłaścicielami samochodu osobowego marki Skoda Fabia, rok prod. 2007. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w takim przypadku, jak rozpatrywany, kiedy zarówno wnioskodawca jak i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód. Oczywiście przy analizie sytuacji finansowej strony skarżącej orzekający wziął pod uwagę ilość i wagę schorzeń występujących u małżonków oraz fakt , iż generują one ponadprzeciętne wydatki związane z leczeniem, dietą i opieką. Nie można jednak nie brać pod uwagę okoliczności, że łączny miesięczny dochód małżonków wynosi 5 202,14 zł. (3 976,70 zł. + 1225,44 zł. = 5 202,14 zł.), co w świetle przeciętnych kosztów utrzymania i przesłanek przyznania prawa pomocy wyklucza zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych w całości. Przedmiotowe rozstrzygnięcie nie obciąża więc strony skarżącej w całości kosztami sądowymi ale i nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa. Jest wyrazem racjonalnego miarkowania możliwości finansowych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).