I SA/Kr 932/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.D. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty 2006 r. postanawia: oddalić wniosek. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, poprzez zwolnienie z opłaty od skargi kasacyjnej. Jak wynika z uzasadnienia wniosku PPF oraz nadesłanych dokumentów, M.D. zatrudniony jest w M. Sp. z o.o. spółka komandytowa, ze średnim wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 2200 zł, brutto. W oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku M.D. podał natomiast, że wynagrodzenie wynosi 3000 zł netto, miesięcznie. Z powodu zajęcia konta bankowego pracodawcy wynagrodzenie to nie jest jednak wypłacane od września 2015 r. W 2015 r. wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości 25 287,52 zł przy przychodzie na poziomie 26 400 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie jest właścicielem nieruchomości, pojazdów, przedmiotów o wartości powyżej 5 000 zł i nie posiada oszczędności, akcji, obligacji. Żona wnioskodawcy J.D., z którą wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zatrudniona jest na Uniwersytecie w K., na czas nieokreślony na stanowisku adiunkta naukowo - dydaktycznego. Jej średnie miesięczne wynagrodzenie z tego tytułu wynosi 3 772,95 zł netto (brutto 4981,70 zł). Posiada ona dwa rachunki bakowe: "[...] " nr [...] i "[...]" nr [...]. Wyciąg z "[...]" wskazuje, że na dzień 2 lutego 2016 r. jego saldo wynosiło 19 364,11 zł, a dostępne środki stanowiły 21 864,11 zł. Ponadto na rachunek ten wpływają regularnie dodatkowe środki w postaci przelewów od M.D.. Przykładowo dnia 20 stycznia 2016 r. była to kwota 2500 zł, dnia 19 stycznia 2016 r. była to kwota 3000 zł, dnia 11 stycznia 2016 r. była to kwota 1 306 zł, dnia 19 grudnia 2015 r. była to kwota 2 860 zł, dnia 3 listopada 2015 r. była to kwota 3 200 zł, dnia 2 listopada 2015 r. była to kwota 1 340 zł, jak również sporadycznie od innych osób np. od P.P. - D - przelew z dnia 11 stycznia 2016 r. na kwotę 1 694,66 zł. W dniu 16 listopada 2016 r. na przedmiotowe konto wpłynęła także kwota 4 508,21 zł z Uniwersytetu w K.z tytułu godzin ponadwymiarowych. Jeśli chodzi o deklarowane stałe miesięczne wydatki rodziny, wskazano iż wynoszą one 4 005,77 zł i obejmują: czynsz - 1134,11 zł, opłatę za energię elektryczną - 43,34 zł, opłatę za gaz - 801,46 zł, opłatę za telefon - 130,86 zł, koszty leków - 96 zł, alimenty - 1800 zł. Postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 932/15 referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej, uznając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające takie zwolnienie. W sprzeciwie wniesionym od ww. postanowienia M.D. podniósł, że na skutek postępowania Pierwszego Urzędu Skarbowego został pozbawiony możliwości zarobkowania albowiem organ podatkowy dokonał licznych zajęć w stosunku do jego pracodawcy, uniemożliwiając mu prowadzenie działalności gospodarczej. Obecnie jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie otrzymywane przez żonę J.D.. Odnośnie dokonywanych wpłat na rachunek bankowy żony, wyjaśnił, że wynikały one z pożyczki udzielonej mu przez córkę, albowiem z samego wynagrodzenia otrzymywanego przez żonę nie byliby w stanie się utrzymać. Wnioskodawca zwrócił przy tym uwagę, że owe wpłaty rozpoczęły się po trzech miesiącach od zaprzestania wypłacania wynagrodzenia przez pracodawcę. Skarżący podkreślił, że poczynione oszczędności na rachunku bankowym jego żony stanowią zabezpieczenie środków na leczenie choroby wieńcowej skarżącego albowiem, jak powszechnie wiadomo, czas oczekiwania na leczenie w państwowej służbie zdrowia wynosi od 12-24 miesięcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. zgodnie z art. 1, art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym zgodnie z treścią art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie przyjmuje się powszechnie, że instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05). Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącego w żaden sposób nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z twierdzeń skarżącego oraz przedstawionych dokumentów, skarżący pozostaje na utrzymaniu żony J.D., która z kolei uzyskuje stałe miesięczne wynagrodzenie w wysokości 3 772,95 netto z tytułu zatrudnienia na Uniwersytecie w K. na czas nieokreślony na stanowisku adiunkta naukowo - dydaktycznego. Z załączonych wyciągów bankowych wynika, że z Uniwersytetu w K.na konto J.D. w dniu 16 listopada 2015 r. wpłynęła dodatkowo kwota 4 508,21 zł z tytułu godzin ponadwymiarowych. Co więcej, zauważyć należy, że skarżący - który jak podaje nie otrzymuje wynagrodzenia z uwagi na zajęcie konta bankowego pracodawcy - dokonuje wpłat pokaźnych sum pieniędzy na konto swojej żony. I tak dnia 20 stycznia 2016 r. była to kwota 2 500 zł, dnia 19 stycznia 2016 r. była to kwota 3 000 zł, dnia 11 stycznia 2016 r. była to kwota 1 306 zł, dnia 19 grudnia 2015r. była to kwota 2 860 zł, dnia 3 listopada 2015 r. była to kwota 3 200 zł, dnia 2 listopada 2015 r. była to kwota 1 340 zł. Nadto żona skarżącego otrzymuje wpłaty na konto także od innych osób np. od P. P. – D. - przelew z dnia 11 stycznia 2016 r. na kwotę 1 694,66 zł. Saldo konta J.D. na dzień 2 lutego 2016 r. wynosiło 19 364,11 zł, natomiast dostępne środki w ramach tego konta stanowiły 21 864,11 zł. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że nawet przy kosztach miesięcznego utrzymania rodziny, które jak zadeklarował skarżący wynoszą 4 005,77 zł, uiszczenie opłaty od skargi kasacyjnej, nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego żony. Podkreślić należy, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Skoro wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosił 500 zł, to wpis od skargi kasacyjnej wyniesie 250 zł. Z dołączonych wyciągów bankowych wynika, że żona skarżącego w dacie wpłynięcia skargi kasacyjnej do Sądu, jak i w okresie wskazanym do uiszczenia wpisu od tej skargi dysponowała środkami pieniężnymi z których mogła pokryć wymagalne obecnie koszty sądowe. Powyższe fakty całkowicie podważają zatem twierdzenia skarżącego o braku środków finansowych na poniesienie kosztów wpisu od skargi kasacyjnej i nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w treści rozpatrywanych dokumentów. Wskazać w tym miejscu należy, że art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 ze zm.), stanowi, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. Co więcej, w judykaturze ugruntowany został pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08 - niepubl.). Zdaniem Sądu sytuacja finansowa skarżącego nie nosi jakichkolwiek znamion wyjątkowości i nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy. Na tle przedstawionej sytuacji majątkowej skarżącego, z pewnością nie można uznać go za osobę ubogą, a do takich osób jest kierowane prawo pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.