II SA/Kr 1070/21

WyrokWSA w Krakowie2022-01-28

Skład orzekający: Paweł Darmoń, Jacek Bursa, Mirosław Bator

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku rozbudowy istniejącego budynku, która stanowi integralną część budynku dotychczasowego i jest trwale z nim połączona, tak że rozbiórka dobudowy nie jest możliwa bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu, właściwym trybem postępowania jest art. 48 Prawa budowlanego (nakaz rozbiórki samowoli budowlanej), czy też art. 50 i 51 Prawa budowlanego (postępowanie legalizacyjne)?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję nakazującą rozbiórkę, poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie rozważyły właściwie, czy rozbudowana część budynku stanowi samodzielny obiekt, który można rozebrać bez istotnej ingerencji w legalnie wybudowaną część. Ponadto, nie wyjaśniono jednoznacznie zakresu wykonanych robót budowlanych (rozbudowa vs. nadbudowa) i ich powiązań konstrukcyjnych. Sąd wskazał, że w zależności od ustaleń, organ powinien wdrożyć właściwy tryb postępowania – naprawczy lub legalizacyjny, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego, zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Inwestorka M. S. nie przedłożyła wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę, jednak sąd administracyjny uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone wadliwie. Wskazano na brak precyzyjnego określenia zakresu robót i ich powiązań z legalnie istniejącą częścią budynku, a także na potencjalne istnienie zgody współwłaścicieli na wykonanie robót.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 sierpnia 2006 r.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 28 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2021 roku, znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie organu l instancji z dnia 25 sierpnia 2006 roku, znak: [...]; Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki decyzją z dnia 14 listopada 2019 r., nr [...], znak: ROIK [...], nakazał współwłaścicielowi i inwestorowi: M. S., rozbiórkę rozbudowanej części istniejącego budynku mieszkalnego o funkcji mieszkalnej, z odrębnym zewnętrznym wejściem o powierzchni zabudowy 41,40 m2, zlokalizowanego na działce nr [...]. obr. [...] jedn. ewid. [...] przy ul. [...] w K., zrealizowanej bez wymaganej zgody organu administracji architektoniczno - budowlanej, wobec braku wypełnienia przez inwestora obowiązku nałożonego postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki z dnia 25.08.2006 r. znak: [...]. Rozstrzygnięcie zapadło wobec wydania postanowienia z dnia 25 sierpnia 2006 r., znak: [...], gdzie PINB wstrzymał roboty budowlane Inwestorowi: M. S. związane z rozbudową budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K., wykonywane bez decyzji o pozwoleniu na budowę i nałożył na Inwestora obowiązek przedłożenia do PINB następujących dokumentów: 1. Dokumentów związanych z wykonanymi robotami budowlanymi: 1.1. Czterech egzemplarzy projektu budowlanego dokończenia robót i doprowadzenia realizowanej budowy do stanu zgodnego z prawem wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, 1.2 Oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ustala się termin dostarczenia dokumentów do 30 września 2006 r. (k. 75 - 76 akt PINB). W dniu 30 października 2006 r. M. S. dostarczyła cztery egzemplarze projektu budowlanego, jednocześnie wskazując, iż cały czas nie może przedłożyć oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (k. 81 akt PINB). Kolejno w dniu 6 oraz 16 listopada 2006 r. P. M. S. dostarczyła do Organu I instancji kopię wniosku skierowanego do Sądu Rejonowego - [...] w K., Wydział Cywilny o udzielenie zgody w imieniu współwłaściciela na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd (wnioskodawcą jest M. S.) oraz kopię wniosku skierowanego do w/w Sądu Rejonowego o fizyczny podział nieruchomości wspólnej (k. 82 - 89 akt PINB). Postanowieniem z dnia 30 listopada 2006 r., znak: [...], PINB zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego o funkcję mieszkalną, jako dobudowy w miejscu budynku gospodarczego wraz z odrębnym wejściem na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., zrealizowanej bez decyzji o pozwoleniu na budowę (k. 91 akt PINB). W/w postanowienie PINB zostało utrzymane w mocy postanowieniem MWINB z dnia 20 sierpnia 2007 r., znak: [...] (k. 100 akt PINB). W dniu 15 września 2015 r. upoważnieni pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne mające na celu ustalenie, czy inwestor zastosował się do postanowienia PINB z dnia 25.08.2006 r. w zakresie wstrzymania robót budowlanych oraz zabezp. rozbudowanej części obiektu przed dostępem osób trzecich przy ul. [...] w K. , podczas których ustalono, iż rozbudowana część budynku w stanie niewykończonym. Brak tynków wewn. (poza pokojem na parterze), obiekt wyposażony w wewn. instal. wod.-kan. i elektr. Budynek ocieplony. Budynek istniejący jest użytkowany przez dwie rodziny i podzielony w taki sposób, że wejście do części użytkowanej przez M. S. - poprzez rozbudowaną część. Z wykonanych czynności sporządzono protokół do którego w formie załącznika dołączono sporządzoną dokumentację fotograficzną w postaci 15 fotografii (k. 195 - 200 akt PINB). W dniu 5 sierpnia na dziennik podawczy PINB wpłynęło pismo Sądu Rejonowego dla K. - [...] w K., Wydział I Cywilny z dnia 1 sierpnia 2019 r., za którym podniesiono kwestię celowości podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego zawieszonego do czasu zakończenia postępowania w niniejszej sprawie o zniesienie współwłasności, oraz o poinformowanie tut. Sądu o podjętych czynnościach administracyjnych. Jak wynika z treści wydanego w niniejszej sprawie uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 5 października 2017 roku, sygn. II Ca 1346/17 (w zw. z rozpoznaniem apelacji od postanowienia wstępnego tut. Sądu): "Nieruchomość lokalowa nie może powstać przed uzyskaniem przez lokal, który będzie ją tworzył cech określonych w art. 2 ust. 2 i 4 ustawy o własności lokali. Z tego względu wykluczyć należy sytuację, w której najpierw dojdzie do ustanowienia odrębnej własności lokali, a dopiero potem, już po zakończeniu postępowania, przeprowadzone zostaną prace i niezbędne czynności administracyjne w wyniku których wyodrębniony już prawnie lokal uzyska normatywne przesłanki pozwalające uznać go za lokal samodzielny. Sytuacja powinna być odwrotna. Dopóki lokal nie uzyska normatywnych warunków pozwalających uznać go za lokal samodzielny, dopóty nie będzie możliwe prawne jego wyodrębnienie, jako odrębnej nieruchomości (art. 46 k.c.). Z tego względu należy wykluczyć możliwość następczego (już po wyodrębnieniu samodzielnych lokali) dokończenia procesu inwestycyjnego i doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Powyższy argument jurydyczny jest wystarczającym ku temu powodem, aczkolwiek można również wskazać na argument natury faktycznej, jaki wynika z niemożliwości przewidzenia wariantów zakończenia postępowania administracyjnego, w tym także nakazania rozbiórki części wykonanej bez pozwolenia na budowę. W orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 marca 2013 roku,II SA/Wr 867/12, zgodnie przyjmuje się, że dla spełnienia wymogu samodzielności lokalu konieczne jest, aby budynek został uprzednio oddany do użytkowania " (k. 226 akt PINB). W wyniku odwołania złożonego przez M. S. od w/w decyzji PINB, MWINB decyzją z dnia 1 lipca 2020 r., nr [...], znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji, (k. 98 - 99 akt WINB). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy ze sprzeciwu J. P. od w/w decyzji MWINB, wyrokiem z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 893/20, uchylił zaskarżoną decyzję MWINB z dnia 1 lipca 2020 r., znak: [...] (k. 113-117 akt PINB). W związku z powyższym Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie prowadząc postępowanie odwoławcze decyzją nr [...] z dnia 18 sierpnia 2021r. Znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 i art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., póz. 1333 z póżn. zm., dalej: u.p.b.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 u.p.b. oraz art. 104 kpa nałożył na inwestora i współwłaściciela M. S., obowiązek wykonania rozbiórki rozbudowanej części istniejącego budynku mieszkalnego o funkcji mieszkalnej, z odrębnym zewnętrznym wejściem o powierzchni zabudowy 41,40 m2, zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] (powstałej po wydzieleniu z działki nr ewid.[...]) obr. [...] jedn. ewid. [...] przy ul. [...] w K., zrealizowanej bez wymaganej zgody organu administracji architektoniczne - budowlanej, wobec braku wypełnienia przez inwestora obowiązku nałożonego postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki z dnia 25.08.2006 r. znak: [...] W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w w/w wyroku z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt: SA/Kr 893/20, wyraził wiążącą organy nadzoru budowlanego ocenę prawną: w ocenie sądu rozpoznającego sprawę, MWINB błędnie postrzega jako zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania legalizacyjnego w sprawie przedmiotowej rozbudowy toczące się postępowanie w sprawie zniesienia współwłasności nieruchomości położonej w K. składającej się z działek [...] (wyodrębnionych decyzją z 26 marca 2012 r. z działki nr [...]). Analizując związek prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego dotyczącego legalizacji samowoli budowlanej dokonanej przez jednego z właścicieli przedmiotowego budynku z toczącym się przed sadem powszechnym postępowaniem o zniesienie współwłasności nieruchomości tutejszy sąd nie stwierdza, aby rozstrzygnięcie sprawy cywilnej miało determinować rozpatrzenie i wydanie decyzji w postępowaniu administracyjnym. Zatem nie ma żadnych powodów, by zwlekać z zakończeniem sprawy legalizacyjnej do czasu rozstrzygnięcia sporu o własność. Sąd nie kwestionuje tego, że w rozpatrywanej istnieje spór o charakterze prywatnoprawnym pomiędzy M. S., a pozostałymi współwłaścicielami ww. działki, jednakże wszczęte z inicjatywy M. S. - postępowania przed sądem powszechnym o zniesienie współwłasności, nie może stanowić przeszkody do egzekwowania obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Zatem zarzut postawiony przez MWINB pod adresem rozstrzygnięcia organu I instancji dotyczący braku zawieszenia postępowania do czasu zakończenia przez sąd powszechny postępowania o zniesienie współwłasności, jest nieuzasadniony. M. S. nie przedłożyła kompletnej dokumentacji, bowiem w przedłożonych dokumentach brak jest oświadczenia o posiadanym przez inwestora prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Co więcej Inwestor - M. S. nie przedłożyła kompletu wymaganych dokumentów także w postępowaniu toczącym się przed Organem II instancji. Wobec czego M. S. nie skorzystała z możliwości zalegalizowania przedmiotowej rozbudowy. Adresatem skarżonej decyzji Organ I instancji uczynił M. S., będącą Inwestorem przedmiotowych robót budowlanych na dz. nr ewid.[...] (powstałej z wyodrębnienia działki nr ewid.[...]) przy ul. [...] w K.. Zgodnie z art. 52 u.p.b., to inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 tej ustawy. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że nałożenie obowiązku z art. 48 ust. 1 u.p.b. może być skierowane do inwestora, właściciela i zarządcy nieruchomości, zaś kryterium wyboru adresata decyzji spośród tych trzech podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. W pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności jest inwestor, chyba że w okolicznościach sprawy podmiot ten w dacie orzekania już nie istnieje bądź nie ma tytułu do nieruchomości lub obiektu, który upoważniałby do wykonania czynności nakazanych decyzją. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy nałożenie skarżoną decyzją obowiązku wskazanego w jej sentencji zostało skierowane do właściwego adresata, tj. inwestora przedmiotowych robót budowlanych, będącego jednocześnie współwłaścicielem działki nr ewid.[...] przy ul. [...] w K.. Jednocześnie wyjaśnienia wymagała kwestia dysponowania przez inwestora robót budowlanych prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W niniejszej sprawie M. S. przedkładała dokumentację świadczącą, iż przed Sądem Rejonowym dla K. [...] w K. - I Wydział Cywilny pozostaje w toku postępowanie sygn. akt I Ns 178/18/P o zniesienie współwłasności z wniosku P. M. S.. Organ ustalił iż na dzień wydania niniejszego rozstrzygnięcia w/w postępowanie toczące się przed sądem cywilnym nie zostało zakończone, niemniej fakt toczącego się takiego postępowania pozostaje bez wpływu na wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, jak wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w w/w wyroku z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt: II SA/Kr 893/20. Okoliczność prowadzenia jakiegokolwiek postępowania w przedmiocie zniesienia współwłasności nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 KPA dla prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego postępowania, którego przedmiotem jest przywrócenie do stanu zgodnego z prawem wzniesionej przez uczestników samowoli budowlanej. Zniesienie współwłasności nie jest sporem o własność, a stosowne orzeczenie sądu powszechnego w takiej sprawie ma charakter konstytutywny tj. kształtuje stosunki własnościowe na nowo i na przyszłość, ale między współwłaścicielami. Ci ostatni zaś są natomiast znani i uczestniczą w postępowaniu administracyjnym. Nie ma zatem żadnych przeszkód tamujących to postępowanie, zaś ewentualna zmiana w zakresie struktury własnościowej obejmować będzie zmianę udziałów nie będzie zaś dotyczyć zmiany podmiotowej. Ta ocena stanowi konsekwencję tego, iż sąd administracyjny ocenia stan faktyczny oraz prawny na dzień wydania zakwestionowanego rozstrzygnięcia. Nie ma żadnych powodów, by zwlekać z zakończeniem sprawy legalizacyjnej do czasu rozstrzygnięcia sporu o własność. 2. Nie można wykluczyć, że zapadłe przed sądem powszechnym rozstrzygnięcie sprawy o zniesienie współwłasności nie pozostanie bez wpływu na przedmiot postępowania legalizacyjnego. Rozstrzygnięcie takie może jednak stać się podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego, co nie wpływa jednak na ocenę, iż podstawy zawieszenia postępowania administracyjnego wyrażone w art. 97 § 1 KPA należy interpretować ścieśniająca, zaś samo pojęcie zagadnienia wstępnego immanentnie związane jest z uzależnieniem w sposób realny a nie hipotetyczny rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od rozstrzygnięcia tego zagadnienia. Z uwagi na wprowadzone zmiany w ewidencji gruntów i budynków, tj. podział działki nr [...] przy ul. [...] w K. na trzy nieruchomości przedmiotowy obiekt budowlany znajduje się w całości na działce nr ewid.[...], wobec czego MWINB korzystając z przysługującego mu prawa, wynikającego z treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zreformował skarżoną decyzję PINB, nakładając na inwestora i współwłaściciela M. S., obowiązek wykonania rozbiórki rozbudowanej części istniejącego budynku mieszkalnego o funkcji mieszkalnej, z odrębnym zewnętrznym wejściem o powierzchni zabudowy 41,40 m2, zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] (powstałej po wydzieleniu z działki nr ewid.[...]) obr. [...] jedn. ewid. [...] przy ul. [...] w K., zrealizowanej bez wymaganej zgody organu administracji architektoniczno - budowlanej, wobec braku wypełnienia przez inwestora obowiązku nałożonego postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki z dnia 25.08.2006 r. znak: [...] W ocenie organu odwoławczego niniejsze rozstrzygnięcie mieści się w normie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na wydanie przez tut. Organ decyzji w ramach tej samej podstawy materialnoprawnej tj. art. 48 u.p.b. W ocenie tut. Organu powyższe działanie nie narusza również art. 139 k.p.a. stanowiącego, iż: Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, gdyż nie powoduje pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej. Zdaniem MWINB wydanie niniejszej decyzji nie narusza także zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wskazanej w art. 15 k.p.a., ze względu na to, iż organ odwoławczy w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego skorzystał z przysługującego mu prawa reformatoryjnego. M. S. wniosła na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ją w całości, wnosząc m.in. o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono brak wzięcia pod uwagę, że nakaz rozbiórki jest najbardziej dotkliwą sankcją za naruszenie przepisów prawa budowlanego i w związku z tym należy go stosować jako ostateczność, jak również zarzucono brak uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości, której dotyczy nakaz rozbiórki, i przed sądem cywilnym toczy się sprawa o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości, w której toku brany jest pod uwagę wyłącznie sposób zniesienia współwłasności przez podział fizyczny. Prowadzący ponownie sprawę sąd, zwracając się do PINB o rozważenie celowości podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego, nie brał pod uwagę, że postępowanie administracyjne może zakończyć się nakazem rozbiórki dobudowy - która to decyzja uniemożliwi dokonanie podziału fizycznego. Skarżąca wskazała ponadto, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, dlaczego organ II instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji organu I instancji i nie nakazał mu udzielić odpowiedzi na pismo sądu cywilnego, w którym zwrócono by uwagę na konsekwencje dalszego procedowania przez organy bez wydania postanowienia wstępnego, na mocy którego skarżąca mogłaby zalegalizować budowę; w ocenie skarżącej organy powinny zrobić wszystko, by do rozbiórki nie doszło. Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust.3). W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie, zarządzeniem, wyznaczył na dzień 28 stycznia 2022r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że z zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 października 2017 r. , II SA/Kr 792/17; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 września 2020 r., II OSK 1428/20; z dnia 14 marca 2019 r., II OSK 1117/17; z dnia 20 września 2017 r., II OSK 3089/15), użyte w przepisie art. 48 ust. 1 p.b. wyrażenie "część obiektu budowlanego" należy rozumieć jako samodzielny obiekt budowlany, którego budowa nie została jeszcze zakończona lub jako część innego obiektu budowlanego, która jest na tyle samodzielna i niezależna od pozostałej części wybudowanej zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w tą pozostałą część obiektu budowlanego. Zatem w przypadku rozbudowy istniejącego budynku w ten sposób, że stanowi ona na tyle integralną część budynku dotychczasowego i połączona jest z nim na tyle trwale, że rozbiórka dobudowy nie jest możliwa bez rozbiórki całego obiektu, jego części lub istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu, to brak jest podstaw do zastosowania restrykcyjnej normy art. 48 p.b. Jest to inny przypadek, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 tej ustawy, umożliwiający uruchomienie trybu postępowania na podstawie art. 51 p.b. W przedmiotowym wypadku nie dość, że organ w ogóle nie rozważał czy istnieje możliwość rozbiórki dobudowanej części budynku, bez istotnej ingerencji w pozostałą część budynku wybudowaną legalnie, to wątpliwości budzi nawet to, jaki w ogóle jest zakres rozbiórki. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej i zeznań stron - w tym z innych postępowań - które znajdują się w aktach wynika, że obie części są ze sobą w pewnym zakresie powiązane funkcjonalnie i konstrukcyjnie. Zakresu tego powiązania organ natomiast nie ustalał i nie oceniał. Istotne wątpliwości budzi też zakres nakazanej rozbiórki. Organ ogólnie uznał, że doszło do rozbudowy istniejącego budynku jako dobudowy w miejscu budynku gospodarczego i taką rozbudowę nakazał rozebrać. Z materiału dowodowego nie wynika, czy skarżąca rozebrała budynek gospodarczy i po jego rozbiórce dokonała rozbudowy, czy też wykorzystała istniejący budynek gospodarczy, dokonując jego przebudowy, rozbudowy i nadbudowy. Z tytułu przedłożonego przez skarżącą projektu budowlanego wynika, że dotyczy on rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego jako dobudowa w miejscu budynku gospodarczego wraz z odrębnym wejściem. Z treści projektu wynika natomiast, że dotyczy on nadbudowy części budynku mieszkalnego i taki właśnie termin jak nadbudowa pojawia się w projekcie wielokrotnie (opis techniczny: punkt 1.1; punkt 3; punkt 5.1; punkt 5.2). Termin rozbudowa nie pojawia się w projekcie poza tytułem ani raz. Tym samym jednoznacznie nie wynika jakie dokładnie roboty budowlane wykonała skarżąca i co dokładnie ma rozebrać. Bo jeśli nie rozbierała budynku gospodarczego, a jedynie go zaadoptowała do celów mieszkalnych - a tak można wnioskować z punktu 5.2 części opisowej projektu budowlanego - to brak jest podstaw aby odnośnie tej części orzec nakaz rozbiórki. Inaczej ujmując, nakaz rozbiórki musi precyzyjnie określać, co ma zostać rozebrane i oczywiście nie mogą to być elementy budynku wykonane legalnie. Tymczasem w przedmiotowym wypadku istnieje niewyjaśniona rozbieżność pomiędzy rodzajem robót budowlanych jaki wykonała skarżąca. Organ przyjął, że była to tylko rozbudowa, a projektant w zasadzie wskazuje prawie wyłącznie na nadbudowę. Dlatego w ponownym postępowaniu organ precyzyjnie ustali zakres robót budowlanych jakie bez pozwolenia na budowę wykonała skarżąca, a następnie ustali jakie są powiązania konstrukcyjne pomiędzy częścią wybudowaną przez skarżącą, a częścią wybudowaną wcześniej legalnie i oceni, czy jest możliwa rozbiórka części wybudowanej nielegalnie bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. W zależności od dokonanych ustaleń i oceny, organ wdroży właściwy tryb postępowania, bądź to naprawczego, bądź legalizacyjnego. W tej części rozważań wskazać też należy, że postanowienie PINB z dnia 25 sierpnia 2006 r., znak: [...], zostało przez Sąd uchylone właśnie dlatego, że w chwili jego wydania, materiał dowodowy nie dawał podstaw do wdrożenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego. Zastosowanie właściwego trybu wymagało dodatkowych ustaleń stanu faktycznego, co będzie obowiązkiem organu w ponownym postępowaniu. Dalej należy wskazać, że jeśli organ uzna, że zachodzą podstawy do wdrożenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 prawa budowlanego, to w przypadku prowadzenia tego postępowania, za zasadne należy uznać zarzuty uzupełnienia skargi, odwołujące się do poglądów wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2017 r., II SA/Łd 59/17. W dotychczasowym postępowaniu brak należytej oceny dowodów spowodował, że organy nie rozważyły należycie wyjaśnień skarżącej, iż w dacie budowy dysponowała zgodą pozostałych współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie przedmiotowych robót budowlanych, a okoliczność ta była wskazywana przez skarżącą w toku postępowania, w tym w odwołaniu. Analiza zebranego materiału dowodowego, daje wręcz podstawę do wyrażenia poglądu, że wykonując przedmiotowe roboty budowlane, skarżąca posiadała wyraźną i pisemną zgodę wszystkich współwłaścicieli, a zatem posiada ona prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które jest konieczne do zakończenia procedury legalizacyjnej. Podkreślić bowiem należy, że tak jak podnosi się to w uzupełnieniu skargi, zgodę taką wyraziła jednoznacznie także J. P. i wynika to wprost z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego (m.in. k 22v akt I instancji). Oświadczenie o wyrażeniu zgody na wykonanie robót budowlanych jest natomiast oświadczeniem woli złożonym drugiej osobie o jakim mowa w przepisach kodeksu cywilnego i jeśli zostało złożone jest cały czas aktualne i wiążące. Jedynie jeśli dotknięte byłoby wadami wskazanymi w przepisach kodeksu cywilnego, to może być nieważne lub można się uchylić od jego skutków prawnych w prawem przewidziany sposób. Dlatego aktualny sprzeciw J. P. na legalizację i dokończenie wykonanych robót budowlanych, w sytuacji kiedy nie jest poparty żadnymi okolicznościami, które dałyby podstawę do wyrażenia oceny, iż złożone przez nią oświadczenie jest lub stało się prawnie nieskuteczne, nie stanowi przeszkody do zalegalizowania wykonanych robót budowlanych. Kończąc należy też wskazać, że mimo iż decyzja MWINB nr [...] z dnia 1 lipca 2020 r., znak: [...] została wskutek uwzględnienia wniesionego od niej sprzeciwu uchylona przez WSA wyrokiem z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 893/20, w niniejszym postępowaniu sądowym zachodziły podstawy do uchylenia także decyzji organu I instancji oraz postanowienia PINB z dnia 25 sierpnia 2006 r., znak: [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązków zmierzających do zalegalizowania wykonanych robót, o czym orzeczono na podstawie art. 135 p.p.s.a. Wcześniejsze rozstrzygnięcie nie stoi temu na przeszkodzie albowiem zgodnie z art. 64e p.p.s.a., w postępowaniu ze sprzeciwu, sąd nie bada merytorycznie całej sprawy, a ocenia jedynie, czy wskazane przez organ okoliczności, dawały podstawę do wydania decyzji kasatoryjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. W kasatoryjnej decyzji MWINB nr [...] z dnia 1 lipca 2020 r., znak: [...] organ II instancji uznał, iż postępowanie przed sądem cywilnym w przedmiocie zniesienia współwłasności ma charakter prejudycjalny dla postępowania legalizacyjnego i w jego ocenie istniały podstawy do dalszego zawieszenia przedmiotowego postępowania administracyjnego, a nie jej merytorycznego zakończenia. Jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 893/20, z tym właśnie poglądem nie zgodził się Sąd i to było przyczyną uchylenia w/w decyzji MWINB. W niniejszym postępowaniu dokonana natomiast została merytoryczna ocena całego postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją rozbiórkową, a wynikiem tej oceny jest konieczność uchylenia decyzji obydwu organów oraz postanowienia organu I instancji, inicjującego postępowanie legalizacyjne w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego. Konkludując, w ponownym postępowaniu organ uzupełni we wskazanym powyżej zakresie materiał dowodowy i rozstrzygnie sprawę, stosując się do przedstawionych w uzasadnieniu wytycznych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło